24

Stal met alles gericht op gezondheid

2410 april 2013, 14:0007 min

Varkenshouder Gerbert Oosterlaken (58) houdt 19 april zijn open dag in de nieuwe varkensstal op zijn thuislocatie in Beers. De stal is zowel aan de binnen- als buitenkant een ware bijzonderheid. Zo gaat de voormalige ZLTO-bestuurder met kraamopfokhokken werken waar de zeug vrij kan loslopen.

Voorheen hield Gerbert Oosterlaken (58) op zijn thuislocatie alleen vleesvarkens. Nu liggen hier alleen de aangekochte gelten. In het nabijgelegen Velp heeft hij nog 300 zeugen. Na de ingebruikname van de nieuwe stal verhuist hij alle zeugen naar zijn thuislocatie Hoeve de Hulsdonk. Het bedrijf in Velp staat te koop. De nieuwbouw gaat plaats bieden aan 600 zeugen en bijbehorende gespeende biggen.

Hoeve de Hulsdonk ziet er aan de buitenkant niet uit als een varkensstal. De twee hoge puntige daken met aan de zijkanten de dakkapellen waar de inpandige luchtwasser en zichtruimte achter zijn verscholen, heeft meer weg van een rijhal of veldschuur.

Er moet nog veel gebeuren in de stallen. De foto’s zijn gemaakt op maandag 8 april, anderhalve week voor de open dag. De entree is uitgerust met een hygiënesluis en kantine. Bezoekers die de stal in gaan, zijn verplicht om eerste te douchen. In de centrale gang komt kunststofafscheiding van 60 centimeter hoog die de gang in tweeën deelt: een loopgedeelte en een gedeelte waar de dieren doorheen lopen. Dit voorkomt het overdragen van mest naar de verschillende diergroepen.

Binnen is alles uit witte panelen opgetrokken. De indeling van de stal is met zes afdelingen bijzonder. Drie afdelingen met elk 120 kraamopfokhokken, twee afdelingen met in totaal 360 dragende zeugen in losse groepen en één afdeling met 150 guste zeugen in voerligboxen met uitloop.

De stal is opgedeeld in vier kleurcodes: groen (dragende en guste zeugen), rood (kraamopfokhok 1), blauw (kraamopfokhok 2) en geel (kraamopfokhok 3). Oosterlaken gaat werken met een vier-wekensysteem. Met vijf stabiele groepen van 120 zeugen. De drie kraamopfhokken zijn ingedeeld naar productiestadium.

Deze afdeling met kraamopfokhokken is bijna gereed. De hokken hebben een afmeting van 1,80 meter breed en 3,10 meter diep. Hij wil de zeugen vanaf de eerste dag tot en met spenen vrij laten. Dit biedt volgens hem voordelen voor betere gezondheid. In de hokken komen standaard jutezakken te hangen.

Hoewel Oosterlaken de kraamzeugen vrij wil laten rondlopen zijn alle kraamhokken voorzien van een opklapbare kraambox. „Ik heb nu al 30 zeugen een rode streep gegeven waarvan ik weet dat ik daar niet bij in het hok kan. Deze zeugen zet ik voor mijn eigen veiligheid vast.” Ook als hij een zeug of big moet behandelen, kan hij zo eerst de zeug vastzetten voor meer veiligheid en arbeidsgemak.

De Brabantse varkenshouder houdt nu nog Topigs-20 zeugen. Met de overstap naar het nieuwe systeem kiest hij voor de rustiger Topigs-50 zeug. „Dat is een gemakkelijker en robuustere zeug. Nu heb ik teveel zeugen die ik niet kan vertrouwen.”

Alle zeugen krijgen vloervoedering. Zelfs in de kraamstal moet de zeug van de vloer vreten. Volgens de varkenshouder leren de biggen zo snel van hun moeder eten. Belangrijk is volgens de varkenshouder dat de drinkbak niet achter, maar voor bij het vreetgedeelte hangt. „Achterin moet de zeugen en biggen zijn behoefte doen.” De biggen moeten uit dezelfde drinkbak hun water halen.

Een zelfverzonnen handigheidje is de valpijp van het voer. Die is doorgetrokken tot de grond. Dit voorkomt dat er bij het lostrekken veel stof vrij komt. Het onderste gedeelte van de valpijp is niet vastgemaakt waardoor het ook als afleidingsmateriaal dient. Een stalklimaat zonder veel stof en ammoniak is voor Oosterlaken belangrijk. „Als de stal goed is voor de dieren, is het er ook goed voor mij om in te werken.”

Alle zeugen krijgen verse lucht via het frisse-neuzensysteem. Het frisse-neuzensysteem wordt dichtgemaakt als de zeug bij de biggen wordt weggehaald. Onderaan de valpijp kan eenvoudig een voerbakje worden bevestigd dat de luchtinlaat meteen afsluit. Het voerbakje is de enige bak waar de gespeende biggen meermaals per dag voer in krijgen.

Elke kraamopfokafdeling heeft een eigen computergestuurde droogvoerinstallatie (CDI). Oosterlaken kan hier eerst transitievoer en lacto aan de zeugen verstrekken. Als de zeug bij de biggen weg is, kan hij verschillende soorten biggenkorrel voeren aan de gespeende biggen. Voorlopig gaat de Brabander op drie-en-halve week spenen, omdat ze nu in dit systeem zitten. In de toekomst is er de mogelijkheid om te schuiven zodat de speenleeftijd wordt verlengd van 25 naar 28 dagen.

In de kraamopfokhokken is onder het stagedeelte van de zeug extra versterking onder de roosters aangebracht. Oosterlaken wil zo voorkomen dat waar de zeug bij het vreten staat de roosters gaan inzakken. Alle kraamopfokhokken zijn uitgerust met mestpannen van 75 centimeter diep. Mocht het nodig zijn dan is mogelijk om met een spoelsysteem de leidingen door te spoelen.

De volledig doorgetrokken lichtstraat op ooghoogte zorgt voor een oase van licht in de stallen. Uit metingen blijkt de lichtintensiteit bij de lichtstraat 150 lux te zijn. Achter in de afdeling zakt dit naar 40 lux. Zoninval is volgens Oosterlaken nauwelijks aan de orde. Door de brede spouwmuur van 40 centimeter weerkaatst veel zonlicht in de vensterbank tegen het plafond waardoor het indirect licht wordt en dus niet bijdraagt aan verhitting in de stal.

Met computergestuurde inlaatventielen die op onderdruk zijn gestuurd, komt via geperforeerde damwand de lucht onder de vloer binnen. De lucht wordt onder het voerpad gecirculeerd, zodat die kan worden geconditioneerd.

Oosterlaken heeft de mogelijkheid om binnenkomende de lucht op te warmen met deltabuizen. Hij verwacht niet dat dit nodig is. In eerste instantie gaat hij op temperatuur sturen. Toch bestaat er al de mogelijkheid om op CO2 te gaan ventileren. Hij wil gaan onderzoeken wat het beste werkt.

De afdeling waar 150 voerligboxen met uitloop komen. Bijzonder is dat hij hier ook vloervoedering toepast. In deze stal worden de dieren gedekt. Oosterlaken wil ze meteen na het insemineren los laten. Hij verwacht dat dit de minste stress met zich mee brengt. Ongeveer drie-en-halve week na dekken brengt hij ze naar afdelingen zonder voerligboxen.

In de twee afdelingen met dragende zeugen heeft hij de mogelijkheid tot het vormen van groepen met 8 dieren. Hij kan ook een hele rij met 5 groepen bij elkaar laten lopen. Hij heeft dan een grote groep van 40 zeugen. Elk dier heeft 2,5 vierkante meter tot zijn beschikking. De hokken hebben afmetingen van ongeveer 4 meter breed en 5 meter diep. Deze afmeting is volgens Oosterlaken belangrijk voor sturing in het mestgedrag. In de stal is 60 procent dichte vloer.

Op de eerste verdieping komt een zichtstal met conferentieruimte. Deze is het hele jaar toegankelijk via een trap aan de zijkant van de stal. De zichtruimte geeft een goed overzicht van de kraamopfokhokken. De conferentieruimte is ongeveer 100 vierkante meter groot.

De drukkamers op de eerste etage zijn al zichtbaar. Die moeten de stallucht persen door de inpandige biologische combi-luchtwasser die zorgt voor 85 procent ammoniakreductie. Naast een kijkje bij de varkens vanuit de zichtruimte kunnen bezoekers ook in de luchtwasser kijken.

Inpassing van de stal vindt plaats met windsingels, fruitboomgaard, wateropvang en picknickplaats. Oosterlaken denkt er over na om de zes minicampings in de buurt te gaan benaderen voor excursies bij zijn stal. „We hebben iets moois gemaakt en het is goed om mensen hierover te informeren.”

Vanaf de gestorte putvloer is de stal helemaal opgebouwd uit prefab-elementen. Oosterlaken heeft dit bewust gedaan. „Als ik in de toekomst stop, moet de stal zo leeg kunnen worden geschoven en geschikt zijn als rijhal of veldschuur.”

De bouwkosten bedragen tussen de 2.700 en 2.800 euro per zeugenplaats. De hogere kosten van 500 euro per kraamhok denkt Oosterlaken binnen vijf jaar te hebben terugverdiend. „Met deze stal bespaar ik aanzienlijk op arbeid.”

Bij de stal heeft hij een beroep gedaan op de subsidieregeling ‘Investeringen in integraal duurzame stallen’. Met deze aanvraag hoopt hij tussen de 100.000 en 150.000 euro aan de stal te kunnen financieren. De stal voldoet verder aan de Maatlat Duurzame Veehouderij 2012. De open dag is vrijdag 19 april van 14:00 tot 20:00 uur aan de Elstweg 42 in Beers (N.-Br.).

Lees zijn hele verhaal in de regionale landbouwvakblad Stal & Akker (13 april) en Vee & Gewas (4 mei).

Tekst: Ruben van Boekel

Beeld: Susan Rexwinkel

Tags

Varkens Stalinrichting