Geen glasheldere oplossing in zonnepaneelkwestie: ‘Sinds de brand vind ik dagelijks nieuwe stukjes zonnepaneel’
Bij brand zorgen zonnepanelen steeds vaker voor problemen. Ze spatten uit elkaar en glas- en metaaldeeltjes komen verderop terecht. Jan en Cathleen Oomen van Melkveebedrijf D’n Driehoek ondervonden dit op 5 mei aan den lijve. Bij een grote brand in een leerfabriek in Dongen verspreidden zonnepaneeldeeltjes zich over een afstand van ruim 10 kilometer. Zo kwamen ze terecht op de huiskavel (met een oppervlakte van 28 hectare grasland) van de Brabantse melkveehouder.
Maandelijkse luchtalarmtest
„Op feestdagen worden normaal gesproken geen luchtalarmen getest”, begint Cathleen. Zo ook niet op Bevrijdingsdag, die dit jaar op een maandag viel, dacht ze. Toch werden de melkveehouders die ochtend gewekt door een NL-alert. Ik dacht dat er geen alarm zou komen? Waarom krijgen we dan wel een sms, zou er dan toch wat gebeurd zijn? dacht Cathleen, terwijl ze ’s ochtends vroeg op haar mobiele telefoon keek. „Er bleek brand te zijn in Dongen.”
Jan ging naar buiten en stuurde haar meteen enkele foto’s, waarop te zien was dat er verspreid over het erf al van alles lag. „Ook op de voerkuilen die open lagen, waren de restanten terug te vinden”, vertelt Jan, die op deze maandag ook al zijn percelen langsreed om de schade op te nemen.
„Het viel echt op dat de deeltjes in een schuine baan richting Dongen lagen”, zag de melkveehouder, wiens huiskavel getroffen werd. De graspercelen bleken bezaaid met restanten van verbrande zonnepanelen. „Stukjes glas en folie lagen overal. Als je het wilt oppakken, valt het uit elkaar alsof het peper is”, vult Cathleen haar man aan.
Handpicking
„Ik heb die maandag meteen contact gezocht met onze verzekering, maar tevergeefs”, vervolgt Cathleen. „Op dinsdag belde ik opnieuw en kreeg ik te horen dat de kosten van het opruimen van de resten via onze eigen milieuschadeverzekering gedekt waren, tot een bedrag van 100.000 euro.”
Op dit spoor wacht de familie op duidelijkheid. De verzekeraar kondigde tijdens een bijeenkomst een dag later aan dat op basis van eerdere ervaringen met soortgelijke gebeurtenissen, vervolgschade door de verkoolde resten van zonnepanelen mee lijkt te vallen.
„Hierdoor zou het handmatig opruimen van de resten toereikend zijn. En de kosten van dit zogeheten ‘handpicking’ worden, als het goed is, vergoed”, legt Cathleen uit. „Maar als je deze handmatige methode vergelijkt met de stofzuiger, ruim je slechts een fractie op. Een stofzuiger is veel effectiever.”
Grote stofzuiger
Terwijl de familie de voorkeur uitsprak voor de toepassing van een ‘grasstofzuiger’, die loon- en grondwerkbedrijf Martens uit Oudenbosch ontwierp, is deze niet gebruikt. „Roel Martens is hier geweest en vertelde ons over de werking van deze machine. Het apparaat hangt achter een trekker en zuigt de deeltjes op. Hierdoor is deze techniek effectiever dan het handmatige mensenwerk”, weet Cathleen, nadat dit aan haar werd uitgelegd.
Toch is de grote zuiger nog niet langs geweest op de getroffen graspercelen van de familie Oomen. „Als onze verzekeraar bijbehorende kosten van enkele tienduizenden euro’s niet vergoedt, blijft het de vraag of de verzekering van de leerfabriek dit wel gaat doen.” De tweede snede gras die er nu staat, groeit echter door en de koeien moeten naar buiten.
„We kunnen de kosten voor de stofzuiger zelf niet dragen, en hebben geen tijd om te wachten totdat er duidelijkheid komt van de verzekeraars”, aldus Jan, die opgelucht is dat de eerste snede vóór 5 mei in de kuil zat. „We doen aan deelweidegang en de oogst van de volgende snede staat al min of meer op de planning.”
De zwarte stukjes breken uit elkaar alsof het peper is
Zestig paar handjes
De familie voelt zich daarom genoodzaakt om zoveel mogelijk handmatig op te ruimen. Op zaterdag 10 mei stonden zestig hulpkrachten paraat om de 28 hectare na te lopen. „We stuurden een oproep via een groepsapp van jongerenvereniging KPJ Bavel, regelden stoelen en tafels, emmers, handschoenen en voor iedereen wat te eten en drinken”, zegt Cathleen.
Om 10.00 uur die ochtend werd iedereen gebrieft en stelde zich op om te starten met zoeken naar de zonnepaneelresten. „Met een afstand van niet meer dan 1 meter uit elkaar liepen we in een brede rij alle percelen af. Om 16.00 uur was alles klaar”, beschrijft Jan.
„Maar als je het echt goed wilt doen, denk ik dat je meerdere malen alles moet nalopen”, veronderstelt Cathleen die aangeeft dagelijks nog stukjes verbrand zonnepaneel te vinden in en rondom de tuin.
Inmiddels hebben de melkveehouders alle gemaakte kosten op een rijtje gezet en ingediend bij de verzekering. Ze zijn nu in afwachting van een reactie van de verzekeraar.
Ontbrekend beleid
Jan en Cathleen vragen zich af of de door de verzekering voorgestelde oplossing de beste manier is om de schade op te ruimen. „Ik denk dat de oplossing van ‘handpicking’ die op dit moment door onze verzekering wordt geboden, niet de beste is. Daarnaast is dit is in mijn ogen een maatschappelijk vraagstuk, waar op dit moment geen eenduidig beleid voor is.”
De melkveehoudster merkt op dat er na de informatiebijeenkomst die werd georganiseerd door de verzekeraar weinig tot geen contact meer is geweest. „Ook krijgen we maar zeer beperkt informatie over de ontwikkelingen met betrekking tot het opruimen van de schade.”
De Brabantse melkveehouders merken dat het een ongebruikelijke gebeurtenis is, waarbij niemand precies weet hoe te handelen. „Dat komt ook, doordat er geen eenduidig beleid is en de gevolgen op lange termijn niet bekend en inzichtelijk zijn”, vermoedt Cathleen.
„Maar je kunt er de klok erop gelijk zetten dat dergelijke branden vaker gaan voorkomen. Ik vind dat een beangstigend idee als ik naar ons eigen bedrijf kijk”, schetst ze, beseffend dat het dak van hun koeienstal ook vol ligt met zonnepanelen.
„Stel je voor dat wij hier brand krijgen, en dat onze zonnepanelen ook schade aanbrengen bij collega-boeren kilometers verderop? Zijn wij dan voor alle schade aansprakelijk?”, vraagt ze zich af. „Als dit alles straks zover mogelijk achter de rug is, gaan we zeker onze polis nalopen.”
‘Iemand moet de vuile handschoen oppakken’
Net als de familie Oomen deed Arko de Hoon van Luyten Adviesgroep ervaring op met brand waarbij zonnepaneeldeeltjes vrijkwamen. „Wij liepen hier twee jaar geleden tegen hetzelfde aan”, beschrijft de verzekeringsadviseur, verwijzend naar een grote brand die in Etten-Leur plaatsvond.
Hij ziet ook dat er geen richtlijnen zijn of protocol is, waarin staat wat er moet gebeuren. „In de beschikbare protocollen staat alleen omschreven hoe het materiaal zich verspreidt en wat er veelal aangetroffen wordt.” Over hoe en op welke manier er effectief geruimd kan worden, is volgens De Hoon niets bekend. Ook ontbreekt er volgens hem kennis over de gevolgen van de materialen voor de bodem, de gewassen en dieren die ermee in aanraking kunnen komen. „Handpicking wordt, bij gebrek aan een alternatief, als mogelijkheid geopperd.”
De regie mist
Ondanks ontbrekend beleid vindt De Hoorn dat een dekking via een milieuschadeverzekering zekerheid moeten bieden aan veehouders die, net als de familie Oomen, in een dergelijke situatie terechtkomen. De regie ontbreekt, volgens de adviseur, omdat er te veel onbekend is. „Er ontstaat een gevecht tussen wat er mag en kan en wie het gaat betalen. Dat zorgt voor onzekerheid en die moet eruit. Door ontbrekende richtlijnen proberen verzekeraars een oplossing te bieden die hen zo min mogelijk geld kost. Dan komen ze met ‘handpicking’, een extreem arbeidsintensieve methode, die bovendien onwerkbaar is bij een groot areaal.”
Hierbij verwijst De Hoorn naar de vele handjes die nodig zijn om de 250 hectare die getroffen is door de brand in Dongen, handmatig na te lopen. „De ‘stofzuiger’ is vele malen effectiever, sneller én kostenefficiënt. Dit concept zou in mijn ogen doorontwikkeld moeten worden. Dan moet hier wel ruimte voor komen, maar dat is stap twee. Eerst duidelijk beleid.”
De leerfabriek in Dongen is volgens De Hoorn welwillend om het probleem op te lossen, maar kan niet zo snel handelen. „Hier kunnen boeren niet op wachten. En van je eigen verzekeraar zou je ook wel wat meer professionaliteit mogen verwachten. Mijn visie is dat er vanuit de overheid en het Verbond van Verzekeraars een regeling komt, waarbij daadkracht wordt getoond bij dit soort calamiteiten. Bovendien hoop ik op een investering voor de toepassing van de best beschikbare techniek, omdat je met ‘handpicking’ hooguit 35 procent van de deeltjes te pakken krijgt.”
Reactie Interpolis
De milieudekking van de verzekering voor Bedrijfsgebouw van Interpolis ZekerInBedrijf® Agrarisch geeft secundaire dekking voor het opruimen van zonnepaneeldeeltjes. „Dit betekent dat ondernemers aanspraak kunnen maken op deze dekking als de verzekering van de veroorzaker de schade niet vergoedt”, laat Interpolis weten. In de verzekeringsvoorwaarden van genoemde verzekering staat het bedrag van 100.000 euro vermeld, dat maximaal wordt uitgekeerd. Interpolis schrijft in een reactie de zonnepaneeldeeltjes op te laten ruimen ‘als ze met het blote oog zichtbaar zijn en met de hand kunnen worden opgeraapt’. Hierbij hanteren ze ‘handpicking’ bij de schadebepaling als uitgangspunt, omdat deze methode volgens de verzekeraar meestal voldoende is. „Meestal kan worden volstaan met één keer lopen op beperkte afstand van elkaar”, is de nadere uitleg van deze methode volgens de verzekeringsmaatschappij. Inzet van de stofzuiger gebeurt soms. „Dat is afhankelijk van de situatie, deze afweging maken we in overleg met de verzekerde”, aldus Interpolis, dat aangeeft niet in te willen gaan op individuele situaties.
Op de vragen waarom de inzet van de stofzuiger niet als standaardhulpmiddel wordt gebruikt, reageert Interpolis als volgt: „Wij regelen de schades voor onze verzekerden zo goed mogelijk binnen de ruimte van hun verzekering. Inzet van de stofzuiger is een afweging en afhankelijk van de situatie, het soort gewas en de omvang van de schade.”
Lisa Lagerberg
Opgroeiend tussen de M.R.IJ. koeien op een melkveebedrijf in Limburg, ontwikkelde Lisa haar passie voor de agrarische sector. Ze versterkt de redactie bij Agrio waarbij ze schrijft voor de regionale websites en printuitgaven.
Beeld: Ellen Meinen
