Boeren op een camouflageboerderij uit WO2

1429 oktober 2016, 08:0004 min

Akkerbouwer Teun Varekamp boert op een historische plek: zijn boerderij en schuren zijn in de oorlog door de Duitsers gebouwd als hangars voor vliegtuigen. Na de oorlog is één hangar omgebouwd tot woning en stal, de rest werd bewaarschuur en machineopslag. Werkelijk alles op het bedrijf van Teun Varekamp ademt oorlogshistorie uit. Het woonhuis van de akkerbouwer in het buitengebied van Schaarsbergen en Deelen, de schuren, maar ook het erf en de oprijlaan; alles is te herleiden naar het doel waarvoor het is gebouwd.Lees meer over het bedrijf van Varekamp in de Vee & Gewas van zaterdag 29 oktober

En diezelfde boerderij in de oorlogsjaren. Duidelijk zichtbaar zijn op het linkergebouw (het latere woonhuis) de geschilderde ramen en de grote hangardeuren.

Eén hangar is na de oorlog omgebouwd tot woonhuis in combinatie met een stal. Hiervoor zijn ramen en deuren in de 68 cm dikke muren gehakt. Aan de voorzijde van de hangar (rechts op de foto) is een stuk aangebouwd, zodat er voldoende ruimte kwam voor het stallen van vee. Het deel waar destijds de staart van het vliegtuig stond (links op de foto), is het woongedeelte. De veehouderijtak is ongeveer negen jaar geleden afgestoten.

Het woonhuis van de familie Varekamp, waar in oorlogsjaren het staartstuk van het vliegtuig stond.

Goed zichtbaar is hier hoe dik de muren van de voormalige hangars zijn. In de beginjaren heeft Varekamp één van de schuren gebruikt als bewaarplaats voor zijn aardappelen, maar dat bleek geen succes. „In tijden dat het langer vroor, vroren de aardappelen aan de muren vast. Als het buiten eenmaal koud is, blijven deze muren ook heel lang koud.”

In de eerste jaren na de oorlog zijn de hangars omgebouwd tot boerderijen en uitgegeven aan boeren. Deze boerderijen kregen de namen van de vier Heemskinderen (uit een Franse sage): Ritsaert, Writsaert, Adelaert en Reynout. De boerderij van Varekamp heet Reynouthoeve. Bij de verbouwing van de boerderij van Varekamp is de eerste symbolische steen gelegd door Emma Staf, dochter van de toenmalige minister van oorlog.

Bij dat heugelijke feit kregen de bewoners van de vier boerderijen een blauwe tegel overhandigd: een afbeelding van de vier Heemskinderen, naar wie de boerderijen zijn genoemd. De familie Varekamp heeft deze tegels overigens pas sinds enkele jaren in bezit. Omdat Emma Staf de tegel zo mooi vond, had zij deze meegenomen naar huis. De tegel is nu ingemetseld in de buitenmuur van het woonhuis.

Het erf en de oprijlaan zijn ook origineel. De brede weg, van oorsprong een taxibaan voor de vliegtuigen, had aanvankelijk een breedte van 12 meter. Deze is na de oorlog versmald tot de huidige breedte. De stenen zijn gebruikt voor de bouw van een boerderij in de omgeving.

Bij deze hangar zijn de brede hangardeuren verwijderd omdat ze niet meer bruikbaar waren. De ingang is versmald met houten planken.

Deze schuur heeft nog de oorspronkelijke zware harmonicadeuren met de geschilderde ramen die zijn voorzien van gordijntjes en roodwitte luiken.

Let wel; alles is er op geschilderd, want de geallieerden moesten denken dat het hier om boerderijen ging en niet om een Duits vliegveld met hangars.

Overal vind je sporen van het Duitse verleden. In één van de hangars staan op de deuren nog de functies van degenen die werkten in de ruimtes er achter, zoals deze met de tekst Obr. Werkmeister. Op een tegenoverliggende deur staat Triebwerkschlosser.

In de tweede schuur staat nog met grote rode letters op een wit vlak de tekst Rauchen verboten. De zolder is half over de letters heen gebouwd. Varekamp vermoedt dat de Duiters deze zolder er later in hebben aangebracht, om de ruimte kleiner te maken en daarmee eenvoudiger warm te houden.

In 1941 werd door de Luftwaffe een 13 kilometer lange spoorlijn aangelegd van station Wolfheze naar de Fliegerhorst Deelen. De spoorlijn was met name bedoeld voor het transport van bouwmaterialen voor het vliegveld en voor het vervoer van benzine en munitie. Bij Varekamp op het erf staat een locomotief uit 1937. „Deze is hier na de oorlog tijdelijk gestald”, zegt Varekamp lachend. „Maar hij staat er nog steeds.”

Teun Varekamp opent de oorspronkelijke hoge harmonicadeuren, waarop ramen, compleet met gordijntjes en roodwitte luiken aan weerszijden zijn geschilderd.

Fenneke Wiepkema

Freelance-journalist, opgegroeid op een akkerbouwbedrijf. Schreef voor verschillende landbouwuitgevers over het vakgebied akkerbouw en deed dit van 2012 tot 2024 als chef-redacteur akkerbouw bij Agrio. Schrijft nu als freelance-journalist weer voor Sterke Erven Akkerbouw en de regionale titels van Agrio.

Beeld: Reinout Burgers

Boeren op een camouflageboerderij uit WO2

Fenneke Wiepkema

Tags

Bekijk ook