LEI: GLB-budget effectiever inzetten

Volgens Laan van Staalduinen, algemeen directeur bij het LEI, is het niet de taak van het instituut om keuzes voor het landbouwbeleid in 2020 te maken en daar is het ook nog te vroeg voor. ‘Maar wij zijn er als LEI wel voor om tijdig nieuwe zaken te agenderen. We voorzien de sector en (Brusselse) politiek van onderbouwde inzichten, zodat ze goed voorbereid zijn op de discussie die ongetwijfeld gaat komen.’

Calamiteiten

Met als uitgangspunt de doelstelling van de EU om de landbouwbevolking van een redelijke levensstandaard te verzekeren, heeft het LEI gekeken of de besteding van het EU landbouwbudget effectiever kan. In het huidige systeem ontvangen agrarisch ondernemers een vaste toeslag per hectare.

Deze toeslag heeft als effect dat de grond- en pachtprijzen stijgen. In plaats daarvan kan het budget ook worden ingezet als agrarisch ondernemers door calamiteiten, zoals het weer of dierziektes, worden getroffen. Op die manier biedt het GLB een meer gerichte ondersteuning.

Concentratie

Uit de LEI-verkenning blijkt dat na 2020 de landbouwproductie verder geconcentreerd zal zijn op een kleiner aantal bedrijven. Nu is de concentratie al enorm: in 2006 had 17 procent van de Nederlandse bedrijven al 50 procent van de productie in handen. Inmiddels is dat ongeveer 55 procent.

In andere lidstaten is die concentratie veelal nog sterker. Deze toename in concentratie komt onder andere door verdere automatisering en robotisering, beschikbaarheid van goedkope uitvoerende arbeid waardoor ondernemers zich op het management richten en de integratie in de keten. Het gezinsbedrijf, de family farm, wordt steeds meer een 'family firm'.

Risicomanagement

Een van de doelstellingen van het GLB in 2020 kan herstructurering zijn als gevolg van de toenemende concentratie, waarin perspectief en sociale zekerheid wordt geboden aan kleine bedrijven. Een andere doelstelling kan zijn om de impact van calamiteiten op grote bedrijven op te vangen, zoals risicomanagement, stelt het LEI.