Menu
Sterke Erven Logo

‘Koude weer heeft invloed op inkuilproces’

08 min
Het grasseizoen is van start. Melkvee.nl volgt in aanloop naar de Topkuilcompetitie van 2019 twee oud-finalisten. Een daarvan is finalist van 2016, Frans ten Dam uit Beckum (OV). Piet Riemersma en Wim Jaspers van toeleverancier Van Iperen waren eind vorige week op bezoek bij de melkveehouder. Daar boorden ze op verschillende plekken in de 1e snede van vorig jaar, om de dichtheid te bepalen. Aan de hand daarvan kreeg de veehouder praktische tips mee hoe hij zijn inkuilmanagement kan verbeteren. Een belangrijk boodschap van de specialisten is dat het koude weer van afgelopen week invloed gaat hebben op het inkuilproces.
Waar op letten bij het inkuilen? - Op weg naar Topkuil

3 april

De drijfmest en kunstmest liggen op het land. Nu is het wachten tot het gras lang genoeg is om te kunnen maaien. Tijd om met specialist Jaap Gielen van Countus eens in de cijfers van de Kringloopwijzer te duiken.
Net als veel collega-veehouders, hield de ruwvoeropbrengst in 2018 niet over bij Ten Dam. De grasopbrengst kwam niet boven de 6 ton drogestof per hectare uit en ook de opbrengst van het maïsland lag met ruim 13,5 ton lager in vergelijking met de voorgaande jaren. Logischerwijs valt het stikstof- en fosfaatoverschot op de bodem wat tegen. „Op basis van de resultaten van 2018 wordt de mest onvoldoende benut. Beter is het om te kijken naar het 3-jarig gemiddelde”, stelt Gielen.
Ten Dam vindt het jammer dat hij niet meer maïs mag verbouwen. „Wij kunnen hier heel efficiënt maïs telen. Ook al zou je daar wat minder mest naar toe mogen brengen. Eigenlijk zouden ze de mestwetgeving veel meer moeten toespitsen op regio of grondsoort.” Gielen begrijpt de veehouder, maar geeft ook aan dat dit het mestbeleid nog ingewikkelder zou maken. „De overheid wil juist eenvoud, zodat het controleerbaar blijft.” Hij zou het al een hele stap in de goede richting vinden, als veehouders middels de Kringloopwijzer evenwichtsbemesting zouden mogen toepassen.
De specialist legt de veehouder uit hoe de verschillende kengetallen tot stand komen; dat de Kringloopwijzer bestaat uit een stuk ‘voer’ (BEX) en een stuk ‘bodem’ (BEP). Het valt op dat Ten Dam goed scoort op de BEX, met een stikstofvoordeel van 8 procent en een fosfaatvoordeel van 11 procent. „Een hele mooie verhouding. De mestsamenstelling past heel mooi bij wat de grond nodig heeft”, vindt Gielen. „De maximale melkproductie zonder mest af te voeren ligt voor zowel stikstof als fosfaat rond de 16.000 kilo melk. Op veel andere bedrijven zie ik dat deze verhouding afwijkt. Dan mogen ze bijvoorbeeld wel extra fosfaat uit drijfmest gebruiken, maar geen extra stikstof.”
Ze kijken ook nog even naar het percentage eiwit van eigen land. Die ligt over drie jaar op 51 procent, met een positieve uitschieter van 66 procent in 2016 en een negatieve uitschieter van 32 procent in 2018. Daaruit blijkt dat de droogte behoorlijk invloed heeft op dit kengetal.
Gielen berekent voor Ten Dam of bedrijfsspecifieke derogatie voor zijn bedrijf zou passen. Daarbij neemt hij het gemiddelde van de jaren 2016 en 2017. Daarbij wordt eerst de netto fosfaatopbrengst van maïs en gras berekend. Vervolgens vindt er een correctie plaats van 5 kilo fosfaat, vanwege de hoge fosfaattoestand in de bodem op het bedrijf. Dit levert voor Ten Dam een fosfaatopbrengst van 87 kilo per hectare. De fosfaat/stikstof-verhouding van de mest ligt op 1 op 2,9. De veehouder zou dus 2,9 x 87 is 252 kilo stikstof uit drijfmest op zijn land kunnen rijden. „Dit is 22 kilo stikstof meer dan de huidige derogatiegrens op oostelijke zandgronden van 230 kilo. Mocht er in Nederland ruimte komen voor een bedrijfsspecifieke derogatie, dan kan dat perspectief bieden, mits een extreem jaar als 2018 niet meegeteld wordt”, concludeert de specialist van Countus.
Na afloop lopen ze nog even het land in. De huidige grasopbrengst wordt geschat tussen de 1.200 en 1.500 kilo drogestof per hectare. De koeien (achtergrond) lopen ruim een week buiten. „De dagproductie is gestegen naar 37 kilo melk per koe”, aldus Ten Dam.

5 maart

Ruwvoerspecialist Ludwig Oevermans van Limagrain bezoekt het bedrijf namens Plantum. Hij heeft een schepje, duimstok en thermometer mee. "Eenvoudige attributen waarmee elke veehouder een graslandcheck kan doen."
Voordat ze het land in gaan, kijken ze samen eerst naar de bodemanalyses. Ook de voorjaarskuil van 2017 komt aan bod. Deze kuil scoorde, in tegenstelling tot de Topkuil van 2016, net niet hoog genoeg om mee te doen met de top. Dit ligt met name aan het eiwitgehalte van 142 gram per kilo drogestof. “Dit is eigenlijk wat aan de lage kant. Ik streef ernaar om dat dit jaar wat hoger te krijgen”, merkt Ten Dam op. Oevermans vindt het ook wat laag, maar wijst daarbij wel op de mooie VEM/DVE-verhouding. “De benutting van het eiwit is wel heel goed.”
Oevermans wijst op de lage calciumgehalten op de bodemanalyses en de pH, die tussen de 4,9 en 5,3 ligt. “Ook die kan nog wel wat hoger. Op deze gronden mag je best nog wat kalk brengen.” Ten Dam geeft aan dat hij dat ook doet. Dit voorjaar reed hij 300 kilo zeeschelpenkalk per hectare. De ruwvoerspecialist adviseert om de hoeveelheid de volgende keer te verhogen.
Het gras is mooi kort de winter uit gekomen. “Ik heb de koeien nog tot december kunnen weiden”, vertelt de veehouder. Door het mooie weer van de afgelopen weken, laat het onkruid zich ook al zien. Ten Dam geeft aan dat hij alle percelen heeft behandeld met de wiedeg. Oevermans knikt goedkeurend. “Muur en ruwbeemdgras geef je daarmee al een flinke tik.” De specialist laat zien dat er hier en daar wat ruwbeemd staat. “De kwaliteit is redelijk, maar het heeft een heel laag eiwitgehalte. Het voordeel is dat het ondiep wortelt en je het er zo uittrekt.”
Oevermans heeft een duimstok meegenomen het land in. Deze legt hij in een hoek van 90 graden neer. Daarna telt hij de spruiten Engels raaigras. “Per vierkante 10 centimeter moet er minimaal één spruit Engels raaigras staan”, stelt hij.
In het perceel is een hele plek waar de zode hol staat. “Waarschijnlijk door emelten”, voorspelt Oevermans. Hij hoeft niet lang te zoeken om er een te vinden.
Ook de bodemtemperatuur wordt gemeten. Die ligt ten tijde van het bezoek rond de 7 graden. “Bij 5 tot 8 graden is er al wortelactiviteit.”
Ten Dam vraagt of hij hoge droge koppen niet beter kan doorzaaien met rietzwenkgras. Oevermans raadt dit in zijn geval af. “Het klopt dat rietzwenk wat beter tegen droogte kan, maar je kunt het alleen maaien en niet weiden. De koeien vreten het niet.” “Ook niet de zachtbladige variant?”, vraagt de veehouder, “Nee zelfs die vinden ze niet lekker”, luidt het antwoord.
De ruwvoerspecialist adviseert niet te lang te wachten met doorzaaien. “Als het komende week weer mooi weer wordt kan het nog wel. Maar als het eenmaal aan de groei is niet meer. Dan is er te veel concurrentie van het bestaande gras. Bij het doorzaaien zou ik 100 procent tetraploid graszaad kiezen. Dat kiemt net even beter dan diploid zaad.”
Ten Dam vertelt dat hij bij de tweede snede nog wel eens wat last van hergroeivertraging heeft. Hij vraagt aan Oevermans welke maaihoogte hij het beste kan aanhouden. “Minimaal 7 centimeter. Eigenlijk moet je bij het harken al weer hergroei zien”, noemt de specialist als stelregel. Dit past de melkveehouder wel. “Dan maai ik ook iets meer blad en dus meer eiwit.”

“Ik wil een heel lekkere graskuil met een goede voederwaarde maar ook een mooie opbrengst. De benutting moet hoog zijn. Ik wil zoveel mogelijk met uit eigen ruwvoer”, aldus Frans ten Dam. Concreet betekent dit voor hem een voorjaarskuil van minimaal 930 VEM en 160 gram ruw eiwit. Hij streeft naar een totale grasopbrengst van minimaal 10 ton drogestof op jaarbasis. ‚Dat is voor deze hoge zandgrond al heel netjes.”

Bekijk ook de fotoserie met een verslag van de voorjaarswerkzaamheden van de winnaar van Topkuil 2018, Adriaan Bregman uit Rasquert (GR).

Beeld: Sjouke Jacobsen

Tags
MelkveeVoerBodemKunstmestGrasMaisTopvoerOverijssel
Bekijk ook
Topproductie met een smakelijke kuil
Eerder maaien vanwege doelstelling 65% eigen eiwit?
Wisselvallig weer op komst; inkuilen of nog even wachten?
Overgrote deel wacht nog even met maaien
Sterke Erven © 2026 Uitgave van Agrio Uitgeverij B.V.