‘Geraffineerd herfstgras ideaal voor droge koe’

95 september 2019, 13:3205 min

Raffineren kan herfstgras tot waarde brengen. Die waarde ligt volgens DLV Advies voor veehouders hoger dan een dubbeltje per kilo droge stof. Zo is de stikstof in gedroogde vorm mogelijk toepasbaar in de mengvoerindustrie en kunnen fosfaat en kali gebruikt worden in de akkerbouw als hoogwaardige meststof. Het restproduct, de vezelige massa die overblijft, is eiwit- en kali-arm en daarmee ideaal voor droge koeien.

Hoe kunnen we het raffineren van herfstgras rendabel krijgen? Dat is de grote hamvraag waarop DLV, Delphy en ABZ Diervoeding samen een antwoord zoeken. Daarvoor zijn de drie partijen een project gestart in Noord-Nederland. Dit project wordt gefinancierd door de provincies Drenthe, Groningen en Friesland, en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (POP3). Tijdens een drietal bijeenkomsten wordt het raffinage-systeem gedemonstreerd en tekst en uitleg gegeven over het project. Melkvee.nl was aanwezig bij demonstratie op het melkveebedrijf van de familie Veenstra in Doezum (GR).

Voor het project wordt gebruik gemaakt van de mobiele installatie van Grassa. Deze machine verwerkt twee tot drie ton vers gras per uur. Op dit moment werkt de eigenaar van de machine aan een installatie die vier ton per uur aan kan. De vervolgstap is een machine met een capaciteit van twaalf ton per uur. Deze moet in de loop van 2020 gaan draaien.

Melkveehouder Jan Veenstra heeft een wagen vers gras gemaaid. Met een shoveltje wordt gras aan de achterkant van de installatie in een voorraadbak gedeponeerd. Veenstra is zelf niet direct bij het project betrokken. Het feit dat zijn bedrijf is gekozen als gastbedrijf, heeft te maken met de bedrijfssituatie. De veehouder boert extensief en voert de koeien alleen gras en brok. Dit betekent dat hij het eiwitrijke herfstgras onvoldoende tot waarde kan brengen. Voor dit project een ideale uitgangssituatie.

Het verse gras wordt gekneusd en geperst middels een wokkel, waarbij het sap wordt gescheiden van de vezelfractie.

De vezelfractie komt via een afvoerbandje in een IBC-vat. Grassa heeft ook een kleine pers die het product kan verwerken in balen. De net verwerkte vezels voelen nog warm aan. Veenstra voert het als test aan de pinken. Die nemen het graag op. Izak van Engelen van ABZ Diervoeding is wel enthousiast over dit eindproduct. „Er blijft ongeveer de helft van het oorspronkelijke eiwit over. Ook zit er veel minder kali in. Dit is ideaal voer voor droge koeien.”

Op het sap, wat uit het verse gras komt, zit een dikke laag schuim. Dit is een goed teken want dat betekent dat er veel eiwit in zit. Het sap bevat tussen de 400 en 500 gram ruw eiwit, afhankelijk van het eiwitgehalte van het verse gras. Hoe meer eiwit (blad) in het gras, hoe hoger de capaciteit van de machine.

Het vloeibare deel wordt verder verwerkt door de installatie. Door het te verwarmen gaan de eiwitten een reactie aan met het suiker in het product. Vervolgens wordt het eiwitrijke deel afgevangen en ingedikt tot een pasta-achtige massa. ABZ Diervoeding gaat samen met Schothorst Feed Research de komende tijd onderzoeken of het product, na verdere indroging, mogelijkheden biedt als veevoergrondstof.

Wat uiteindelijk in de vloeibare fractie overblijft, is rijk aan fosfaat en kali. Volgens DLV’er Sytze Waltje zou dit heel goed passen als meststof in de akkerbouw of maïsteelt. „Het fosfaat is heel goed opneembaar voor de plant en de kali is chloorarm. Te veel aanvoer van chloor kan namelijk schade opleveren voor gewassen en daarom is deze vorm van kali erg geschikt.” Delphy, de plantaardige tak van DLV, gaat komend jaar kijken in welke teelten deze meststoffen het beste passen en wat het oplevert. Waarschijnlijk gaat het als eerste in uien en aardappelen toegepast worden. „Uiteindelijk moet de akkerbouwer ervan overtuigd raken dat dit product een waardig alternatief is voor kunstmest.”

DLV verwacht een renderend model voor de veehouder. Hoe hoog de kosten zijn van het raffineren, wat toch ook de nodige energie kost, kan de adviesorganisatie niet zeggen, maar dat hebben ze wel in beeld. Waltje: „We weten nog niet precies hoe de opbrengsten zich verhouden. Dat gaan we in dit project uitzoeken. Echter, als je de kostprijs voor kunstmest neemt, en de kostprijs voor soja dat we met het eiwitrijke product kunnen vervangen, dan heeft dit echt perspectief. Daar staat tegenover dat de veehouder ook een redelijke vergoeding voor het gras moet ontvangen. Dit kan door gras op stam te kopen, of de afspraak dat hij de vezel terug neemt en een vergoeding krijgt voor de mineralen. Ik ben er van overtuigd dat de waarde voor de boer hoger ligt dan een dubbeltje.”

De hoeveelheden aan eindproducten zijn op dit moment nog te klein om in de praktijk wat mee te kunnen. Opschalen is duidelijk nodig. Gedacht wordt aan het zetten van een grote machine op een centrale plek, bij een loonwerker of voerleverancier. Daar kunnen veehouders in de buurt hun gras naar toe brengen. Maar voor het zover is, moet eerst duidelijk worden of de puzzelstukjes echt op zijn plaats vallen.

Sjouke Jacobsen

Begon na de HAS zijn loopbaan in de fokkerij en veevoedingsbranche. Sinds 2014 werkzaam voor Agrio, vanaf 2022 als freelance vakredacteur. Benut zijn praktijkervaring in de melkveehouderij voor Melkvee.nl en Vakblad Melkvee.

Beeld: Sjouke Jacobsen

‘Geraffineerd herfstgras ideaal voor droge koe’

Sjouke Jacobsen

Tags

Bekijk ook