Hoe pakten boeren vanggewas aan dit jaar?

1421 november 2019, 13:1004 min

Samen met Arvalis, Evers Agro en Agrifirm organiseerde WUR Open Teelten met Grondig boeren een middag over de aanpak vanggewas. Een enquête onder maistelers, loonbedrijven en adviseurs ging vooraf aan deze middag; de zo bijeen gesprokkelde informatie werd gedeeld. Eén conclusie: bijna de helft van de telers koos voor onderzaai, bijna net zoveel koos nazaai. Nog 14 procent deed gelijkzaai. Positieve effecten van vanggewassen op de bodem zijn evident; aan de praktische uitvoerbaarheid wordt door telers getwijfeld.

Locatie Proefboerderij Vredepeel trok op woensdagmiddag 20 november minimaal 250 bezoekers, vooral melkveehouders, akkerbouwers en loonwerkers. Ook een spuitlicentie was er te verkrijgen.

Verschillende vanggewassen op zand en löss, de verschillende systemen, machines, gewasbescherming en nazorg waren woensdagmiddag allemaal aan de orde.

De mogelijkheden van vanggewas zijn gelijkzaai (gelijk met de maïs of extra werkgang vlak voor of na), onderzaai wanneer de maïs kniehoog is. Of nazaai vóór 1 oktober. Opvallend is dat driekwart van de telers zegt dat de opkomst bij onderzaai slecht was.

Voordelen van de verschillende methodes zijn bij gelijkzaai besparing van een werkgang en mais oogsten wanneer deze rijp is. Voordeel van onderzaai is ook het oogsttijdstip naar keuze. Voordeel van nazaai is een effectieve onkruidbestrijding.

Bij één van de tentjes werd een discussie gevoerd over het al dan niet (nog) gebruiken van glyfosaat. De telers waren verdeeld; de meesten zeiden te hopen dat het gebruikt mag blijven worden. Onderwerken kan overigens al na vijf dagen, ruim voor het oranje kleuren.

Aandachtspunt van gelijkzaai kan een lagere maïsopbrengst zijn. Bij onderzaai is onkruidbestrijding lastig. Bij nazaai is de maïsoogst voor 1 oktober een zorg. Uit de enquête onder telers bleek dat de concurrentie met de mais bij onderzaai nauwelijks een probleem vormt. Bij gelijkzaai ondervinden wat meer telers last van concurrentie.

Voordeel van gelijkzaai is dat de grond voldoende vochtig is voor een vlotte kieming. Het zaad moet dan liefst wel worden bedekt én aangedrukt. Bij onderzaai met Italiaans of Engels raaigras moeten de maisrijen al goed aansluiten en voldoende recht gezaaid zijn.

Telers hoorden onder meer dat graangroenbemesters niet meer groeien na klepelen; grasgroenbemesters daarentegen wel. Een minder geslaagde groenbemester kan het beste in één keer kort worden gemaakt en door de grond gemengd. Hierbij oppassen dat door ploegen geen inkuileffecten ontstaan want dat betekent onherroepelijk opbrengstderving.

Bij zaai van gras kort voor opkomst van de mais worden eg met zaaibak gebruikt en er staat in Vredepeel een eigenbouw ‘net-eg’ met een werkbreedte van 9 meter. Met een opbouw van een pneumatische zaaimachine wordt zaad tússen de rijen verdeeld.

Telers hoorden verder over het verplicht intact houden van de groenbemester tot 15 februari, dat niet kerende grondbewerking mogelijk is en dat het open trekken van sporen na verdichting niet altijd noodzakelijk is.

Eén conclusie over de vanggewasproef in mais van Agrifirm in Vredepeel: ‘Te zwaar ontwikkelde gelijkzaai geeft opbrengstderving’.

Op de vraag of telers volgend jaar hetzelfde doen als in 2019 zegt 42 procent ‘ja’. Een teler uit Nederweert moppert over de praktische haalbaarheid van het vanggewassenbeleid.

Bijna 80 procent van de loonwerkers zegt te hebben geïnvesteerd in machines voor gelijk-, onder- en nazaai.

Vanggewassen zijn wettelijk verplicht, maar de groenbemesters hebben volgens Brigitte Kroonen van de WUR ook wel degelijk positieve effecten op de bodem: Het gaat om aanvoer van extra organische stof, betere doorworteling, stikstof voor de volgende teelt, onkruidonderdrukking en voorkomen van erosie door wind en water.

Ruth van Schriek

Na van alles gedaan en gezien te hebben, teruggekeerd naar de Achterhoek. En bijna terug naar de boerderij waar ze opgroeide. Na jaren als eindredacteur voor de kranten en magazines van Agrio gewerkt te hebben, trok ze zelf de laarzen aan. Met camera, pen en papier op weg naar boeren, om met veel belangstelling hun altijd interessante verhaal te horen. En dit bij thuiskomst op te schrijven.

Beeld: Ruth van Schriek

Hoe pakten boeren vanggewas aan dit jaar?

Ruth van Schriek

Tags

Bekijk ook