Kalvermelk op basis van mager melkpoeder of weipoeder?

Kalvermelkpoeder bevat verschillende grondstoffen. Welke grondstoffen dat zijn, kun je aflezen van het label. De belangrijkste grondstoffen zijn weipoeder en mager melkpoeder. Dit wordt aangevuld met andere zuivel- en plantaardige grondstoffen.

Fabrikanten: geen verschil

Mager melkpoeder wordt over het algemeen gezien als een hoogwaardiger grondstof dan weipoeder. De meeste kalvermelk bestaat voornamelijk uit weipoeder. Een belangrijke reden is de prijs. De meeste fabrikanten van melkpoeder stellen, onderbouwd met vooral eigen gefinancierde onderzoeken, dat er praktisch geen verschil is in groei tussen kalveren die melk krijgen op basis van mager melkpoeder versus weipoeder. Vrijwel alle fabrikanten hebben beide soorten in het assortiment en besluiten vooral op vraag van de veehouder om kalvermelk op basis van mager melkpoeder in te zetten. Als nadeel van mager melkpoeder wordt genoemd dat de kalveren minder snel en kleinere hoeveelheden krachtvoer opnemen. Vooral rond het spenen zou dit eerder leiden tot een stressmoment.

Enkele leveranciers en dierenartsen: wel verschil

Een enkele leverancier is uitgesproken voorstander van melk met een groot aandeel mager melkpoeder. Ook een aantal dierenartsen spreken hun voorkeur voor dit type kalvermelk uit. Zij zien in de praktijk duidelijk betere resultaten met het gebruik van mager melkpoeder. Als verklaring noemen zij de geleidelijke vertering omdat magere melk eerst moet stremmen, waardoor het rustiger wordt opgenomen in de dunne darm. Dit proces, wat normaal ook bij het voeren van koemelk plaatsvindt, zou vooral voor de jongste kalveren positief werken. Het loodst de kalveren net wat makkelijker door de kritische eerste 14 dagen heen, omdat het makkelijker verteert. De belasting voor kalveren met een gevoelige darmwand, zoals bij cryptosporidiose, is daardoor minder, stellen zij. Dat kalveren vooral in de eerste weken minder brok opnemen, beamen de voorstanders van mager melkpoeder. Dat vinden zij echter van ondergeschikt belang. Als de kalveren op het moment van spenen maar voldoende (twee kilo wordt genoemd) krachtvoer opnemen.

Harde conclusies trekken op basis van cijfers blijkt lastig. Er is wel onderzoek gedaan naar de verschillen tussen mager melkpoeder en weipoeder, echter dit zijn bijna allemaal onderzoeken die gefinacierd zijn door kalvermelkproducten. Onafhankelijk Duits onderzoek (Huuskonen 2017) toont een iets hogere groei met melkpoeder op basis van mager melkpoeder ten opzichte van een product op basis van weipoeder. De verschillen zijn echter niet significant. De drogestofopname van krachtvoer en ruwvoer is, zowel voor als na het spenen, nagenoeg gelijk.

Conclusie

Zijn er nu betere resultaten met kalvermelk op basis van magere melkpoeder te behalen? Puur op basis van cijfers kunnen we deze conclusie niet trekken. Andersom kunnen we ook geen harde conclusie trekken dat er met mager melkpoeder geen voordeel is te behalen. Daarvoor zijn er in de praktijk teveel geluiden die zich positief uitten ten voordele van mager melkpoeder. Het gaat hierbij niet over goed of fout, maar over goed of nog net dat beetje extra groei, waardoor de het dier de genetische potentie nog beter kan waarmaken. Alles staat of valt met het hele management. Het soort melkpoeder is een onderdeel van het management. Andere factoren zijn minstens zo bepalend voor de ontwikkeling van het kalf.

Aandachtpunten

• Mager melkpoeder moet eerst stremmen, net als bij koemelk. Dit proces wordt met weipoeder volledig overgeslagen. Daarbij wordt bewust een natuurlijk proces gepasseerd. Wie de natuur zoveel mogelijk wil volgen, kan niet om mager melkpoeder heen.
• Zuiveleiwitten zijn het beste benutbaar voor een kalf. De ontwikkeling van de pens met krachtvoer (vooral plantaardige grondstoffen) is in de eerste weken van ondergeschikt belang. Pas bij het spenen is het belangrijk dat er voldoende krachtvoer wordt opgenomen. Neem daar wel de tijd voor door de melk rustig af te bouwen. Bij mager melkpoeder is dat extra belangrijk omdat de krachtvoeropname later op gang komt.
• Het toepassen van een product op basis van mager melkpoeder is wat duurder.

• De kwaliteit van de grondstof is belangrijker dan dat het product wei- of mager melkpoeder bevat. De kwaliteit van de grondstoffen variëren nogal. Dit is niet van het label af te lezen. Ook maakt het veel verschil als er bijvoorbeeld 20 of 50 procent mager melkpoeder in het product zit. Dit staat ook niet op de label vermeld. Vraag daarom naar de leverancier hoeveel mager melkpoeder er daadwerkelijk in de melk zit en de herkomst van het product.
• Sommige afgeleide producten worden wel als mager melkpoeder of weipoeder op het label genoemd, maar kan in het kalf een heel andere uitwerking hebben. Oplosbaarheid, geur, smaak, eigen gevoel zegt al veel over de kwaliteit. Blijven er onopgeloste delen achter? Daar kan het kalf niets mee.
• Fabrikanten concurreren met elkaar. Dus prijs speelt een rol bij de verkoop, zeker als je daar als veehouder gevoelig voor bent. Kalvermelk op basis van mager melkpoeder is vrijwel altijd duurder. Voor sommige fabrikanten is het lucratief om (eigen) reststromen in te zetten. Duurdere mager melkpoeder is mogelijk minder interessant. Dus de kans dat ze mager melkpoeder adviseren is kleiner. Het is ook een stukje gevoel en vertrouwen bij een leverancier/adviseur. In hoeverre wordt er openheid van zaken gegeven over de grondstoffen? Kan/wil de leverancier precies zeggen wat er in de melk zit?
• Let bij het vergelijken van melkpoeders niet alleen op de grondstoffen maar ook op de nutritionele waarde (ruw eiwit, ruw vet, ruw as etc.). Je kunt geen appels met peren vergelijken.
• Bij het voeren van een product op basis van mager melkpoeder is een goede mengverhouding en de juiste temperatuur extra belangrijk voor een optimaal stremmingsproces.
• Bij het onbeperkt aanbieden van melk, kan er eigenlijk alleen gekozen worden voor kalvermelk op basis van weipoeder. Om de melk goed te houden, moet het aangezuurd worden. Bij mager melkpoeder beïnvloed aanzuren het stremmingsproces.