Hoe weet je of App op uw bedrijf een rol speelt?

De bacterie Actinobacillus pleuropneumoniae (App) komt vrijwel op alle Nederlandse bedrijven voor en veroorzaakt pleuropneumonie bij vleesvarkens en in mindere mate bij biggen, gelten en zeugen. Pleuropneumonie duidt op het hebben van een borstvliesontsteking (pleuritis) en een longontsteking (pneumonie).

De ernst van de ziekteverschijnselen en de economische schade zijn afhankelijk van:

• Het type / de types App (zgn. serotypes) die op het bedrijf aanwezig zijn. Er bestaan momenteel 18 serotypes. (1)
• Welke toxinen (gifstoffen) er geproduceerd worden (ApxI, II, III en IV toxinen). Dat verschilt per serotype.
• Risicofactoren zoals klimaat, hokbezetting, stressfactoren, al dan niet all-in/all-out werken, aanwezigheid van co-infecties,...

Aantonen van antistoffen via bloedonderzoek

1. Opsporen van ApxIV toxine antistoffen met een ApxIV ELISA test

• Alle App bacteriën produceren ApxIV toxinen, ongeacht het serotype.
• Na vaccinatie worden nooit antistoffen opgewekt tegen het ApxIV toxine, het aantonen van ApxIV antistoffen wijst dus altijd op een veldinfectie.

2. Opsporen van serotype-specifieke antistoffen met een ELISA test

• Omdat er verschillende App serotypen circuleren en de antistoffen serotype-specifiek zijn, moet er meer dan één ELISA test uitgevoerd worden.
• Na een veldinfectie verschijnen eerst de serotype-specifieke antistoffen, pas 2 tot 3 weken later verschijnen de ApxIV antistoffen. (2)

Houdt bij de interpretatie van analyseresultaten rekening met maternale antilichamen!

• Maternale antilichamen verdwijnen tussen de 2 en 14 weken leeftijd, afhankelijk van de hoeveelheid opgenomen antistoffen via de biest en de gebruikte serologische test. (3)
• Omdat maternale antilichamen de werkzaamheid van App vaccins negatief beïnvloeden, wordt soms een antistofbepaling uitgevoerd om het optimale vaccinatietijdstip te bepalen.
• Houd er daarbij rekening mee dat een ApxIV antistofbepaling geen goede parameter is voor het bepalen van het optimale vaccinatietijdstip, omdat de ApxIV toxines niet aanwezig zijn in App vaccins en de verschillende maternale antilichamen (ApxI, ApxII, ApxIII, ApxIV en serotype specifieke antistoffen) met een verschillende snelheid afnemen. (4)

Slachtlijnonderzoek

Longonderzoek bij varkens aan de slachtlijn levert waardevolle informatie op over de longgezondheid van vleesvarkens; onder andere over de aanwezigheid, het aantal gevallen en de impact van infecties met Actinobacillus pleuropneumoniae (App).

Ceva Santé Animale heeft het Ceva Lung Program (CLP) ontwikkeld, een applicatie voor het scoren van longen bij slachtvarkens. Volgens een vast protocol worden de zeven longkwabben gescoord op de aanwezigheid van letsels of littekens. Specifiek voor de beoordeling van App-achtige letsels wordt de aan- of afwezigheid en de ernst van de chronische letsels aan het long- en borstvlies, die nog steeds zichtbaar zijn bij het slachten, beoordeeld.

De pleuritis letsels worden beoordeeld volgens de plaats van voorkomen, het aspect en de omvang. Daarbij wordt na een visuele beoordeling aan de slachtlijn aan elke long een score 0, 2, 3 of 4 toegekend volgens de in de tabel weergegeven beoordelingscriteria. Op basis van deze scores wordt er ook een App-index berekend.

App serotypes in Nederland

Uit onderzoek van GD Deventer blijkt dat er verschillende App serotypen circuleren in Nederland. Uit 500 monsters van honderd bedrijven met vleesvarkens werden voornamelijk antistoffen tegen serotype 2 aangetoond (35%), gevolgd door serotype 12, 4/7 en 3/6/8 (zie tabel).

Uit pathologisch onderzoek van longen, dus varkens met klinische verschijnselen, werd 70% serotype 2 en 25% serotype 9 aangetoond. Dit zijn de types die in Nederland al jaren voor de grootste schade zorgen. (5)

Conclusie

Naast het aantonen van antistoffen door bloedonderzoek is longonderzoek bij varkens aan de slachtlijn een waardevolle methode om App-achtige pleuritis letsels op te sporen. Evaluatie van de longen met het Ceva Lung Program levert niet alleen informatie op over het al dan niet aanwezig zijn van pleuritis letsels, het geeft ook informatie over de ernst en de frequentie van voorkomen. Bovendien is er ook benchmarking met andere Nederlandse bedrijven opgenomen in het scoresysteem.

Evaluatie van de longen met het Ceva Lung Program wordt door Ceva Santé Animale aangeboden als service aan dierenartsen en varkenshouders die de longgezondheid op hun varkensbedrijven willen evalueren en verbeteren.

Lees meer

Nog ruimte voor verbetering van de longgezondheid op Nederlandse en Belgische varkensbedrijven

Longonderzoek vleesvarkens geeft inzicht in gezondheid

Bronnen

1. Bossé et al. (2018). Proposal of serovars 17 and 18 of Actinobacillus pleuropneumoniae based on serological and genotypic analysis. Veterinary Microbiology, 217: 1-6.
2. González et al. (2017). Detection of Actinobacillus pleuropneumoniae ApxIV toxin antibody in serum and oral fluid specimens from pigs inoculated under experimental conditions. J Vet Res 61: 163-171.
3. Sassu et al. (2017). Update on Actinobacillus pleuropneumoniae – knowledge, gaps and challenges. Transbound Emerg Dis. https://doi.org/10.1111/tbed.12739
4. Beek et al. (2016). Evaluation of maternally derived antibodies against Actinobacillus pleuropneumoniae (APP) in piglets from APP-positive herds in Belgium. Proceedings of the 24th IPVS and 8th ESPHM, p.140.
5. Duinhof et al. (2013). Actinobacillus pleuropneumoniae serotypen in Nederland. Tijdschrift voor Diergeneeskunde 12:28-35.