Gemiddelde dagconcentratie methaan hoger bij gebruik van emissiearme vloer

Een methaanexplosie in een melkveestal in 2019 was de aanleiding voor het uitvoeren van continumetingen op twee verschillende melkveebedrijven, één met een traditionele vloer en één met een emissiearme vloer. De gemiddelde dagconcentratie methaan onder een traditionele vloer bedroeg 38 ppm, terwijl de concentratie onder de emissiearme vloer 1652 ppm bedroeg. Tijdens het mixen liepen deze concentraties (snel) op naar respectievelijk 15.000 en 24.000 ppm. De ondergrens voor een explosief methaanmengsel bedraagt 44.000 ppm. Tijdens het onderzoek zijn geen waarden gemeten die in de buurt komen van deze ondergrens. Maar omdat er grote verschillen zijn geconstateerd tussen de verschillende meetpunten in de mestkelder, val niet uit te sluiten dat er op enig moment plekken zijn in de stal waar de methaanconcentratie kortdurend oploopt tot de eerder benoemde ondergrens, schrijft het CLM in haar tussenrapportage. De verschillen in de gemeten ammoniakconcentraties onder de verschillen vloersystemen waren zeer beperkt.

Conclusies trekken nog niet mogelijk

Het CLM merkt op dat de gepresenteerde uitkomsten niet als representatief kunnen worden beschouwd voor de verschillende vloertypen. In deze proeven zijn op slechts twee bedrijven metingen gedaan. De invloed van het rantsoen, de melkgift, maar ook bijvoorbeeld schuimvorming op de mest zijn in dit onderzoek buiten beschouwing gebleven. Uitgebreider onderzoek kan meer duidelijkheid verschaffen over de invloed van het vloertype op de gemeten methaanconcentraties.

Methaanvorming terugdringen

Wel hebben de betrokken partijen een lijst van managementmaatregelen opgesteld, die veehouders kunnen helpen de methaanemissie op zowel korte of lange termijn te reduceren. Deze lijst bevat de volgende aanbevelingen:

• Zorg ervoor dat er geen ontstekingsbronnen zijn tijdens het mixen van de mest en op andere risicovolle momenten. Schakel de mestrobot of mestschuif en andere apparatuur waarbij mogelijk vonken ontstaan tijdelijk uit en rook niet;
• Mestschuim bestaat voor 60-80% uit methaan. Bij het mixen gaan de bellen in het schuim deels kapot, waardoor schuimvorming vrijwel altijd leidt tot hoge methaanconcentraties tijdens het mixen. Wees in die situaties dus extra voorzichtig;
• Zorg voor voldoende ventilatie tijdens het mixen; mix bij voorkeur op een winderige dag en open alle ventilatieopeningen in de stal;
• Mix vaker, zodat methaan minder kans krijgt om zich op te hopen in de mest;
• Zorg voor het juiste voer en optimale benutting voor het vee. Hoge, makkelijk afbreekbare C-gehaltes in de mest kunnen het vergistingsproces versterken en daarmee leiden tot hogere methaanconcentraties;
• Blijf tijdens het mixen nooit bij de mixput staan of in de cabine van de trekker zitten. Naast methaan komt ook het giftige gas waterstofsulfide (H2S) vrij. Dit gas is in veel lagere concentraties al zeer gevaarlijk en eist jaarlijks dodelijke slachtoffers op boerderijen.

Veiligheid emissiearme stalvloersystemen

Gelijk met het onderzoek naar de methaanconcentratie heeft de Antea Group een bureaustudie gedaan naar de verschillen in veiligheid van emissiearme en gangbare stalvloeren voor de mens. Uit deze studie blijkt dat onder een emissiearme vloer hogere concentraties mestgassen voorkomen dan onder een gangbare vloer. Stallen met een emissiearme vloer hebben vaak zones waar sprake is van een open verbinding tussen de mestkelder en de stalruimte. In deze zones lopen veehouders een groter risico blootgesteld te worden aan gevaarlijke stoffen. Het risico op brand wordt voor beide vloersystemen even hoog ingeschat. Dit geldt ook voor het val- en slipgevaar. Tenslotte constateert de Antea Group dat het explosiegevaar bij een emissiearme vloer groter is dan bij een gangbare vloer. Ook de Antea Group heeft een aantal maatregelen opgesteld, die door hen in kaart gebrachte risico’s kunnen verkleinen:

• Het expliciet meenemen van het aspect veiligheid in de toekenningsprocedure voor de stalbeoordeling van de Regeling ammoniak en veehouderij.
• Het beter toepassen van de mogelijkheden die de Warenwet en Arbeidsomstandighedenwetgeving biedt;
• Het opstellen van een landelijke communicatiestrategie, met als doel het veiligheidsbewustzijn in de melkveehouderij te verhogen.
• Het ontwikkelen van sensoring-systemen zoals alarmering-systemen in de melkveestallen.
• Het instellen van een landelijk incidentenregistratiesysteem.

Conclusies

De staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, S. van Veldhoven, laat in een brief aan de Tweede Kamer weten dat de door het CLM en de Antea Group uitgevoerde onderzoeken laten zien dat het gebruik van emissiearme vloersystemen in de melkveehouderij een aantal specifieke risico’s toevoegt aan de reeds bestaande risico’s op veehouderijbedrijven. Tegelijkertijd concludeert zij dat alle betrokken partijen bereid zijn inspanningen te doen voor het veilig ontwikkelen, implementeren en gebruiken van emissiearme technieken.

Lees hier de volledige brief van de staatsecretaris aan de Tweede Kamer.