Sterke Erven Logo

Monitor Bieten in de groenbemester: De resultaten

08 min
Gert Baas uit het Groningse Vriescheloo wilde zijn bieten op stroken telen, tussen de groenbemester. De uitdaging was een zaaibedje te maken waarin het bietenzaad komt. Om zijn ideeën uit te kunnen voeren, bouwde hij zelf een zaaicombinatie.

Baas liep al langer met het idee om bieten in de groenbemester te zaaien en niet in ‘zwarte grond’. Daarom bouwde hij zelf een strokenteeltbietenzaaimachine. De machines op de markt zijn voor zijn areaal te duur en voldoen dan nog niet aan de wensen van hem. In de winter van 20/21 bouwde hij de machine op, voorjaar 2021 zaaide hij zijn eerste bieten.

Tekst gaat door onder de foto’s.

voorjaar 2022: Bietenseizoen 2021 is achter de rug. Uiteindelijk rooide Baas 54 ton per hectare. „Te weinig", is zijn oordeel. „Wel met 18 procent suiker en een goede winbaarheid. Het was een moeilijk seizoen. Waarschijnlijk hebben we het water op de verkeerde tijd gehad." In de proef ging het over zandgrond, maar op de klei was het niet veel beter. „Normaal gaan we toch richting de 70 ton." Baas zag uiteindelijk geen verschil tussen de normaal gezaaide bieten en de bieten tussen de groenbemester. De laatsten hebben het wel minder gedaan, maar het is niet in tonnen uit te drukken omdat alles op één hoop is gegaan. Vooral de wikke is volgens hem te lang blijven staan. „Dat gaat dan toch concurreren." Volgend jaar wil Gert de proef herhalen. Hij gaat dan in ieder geval dieper woelen in het zaaibedje. „Nu was dat 16 à 17 centimeter. Er bleef water staan. Wellicht hield het ook de aaltjes bovenin." Ook wil hij iets bedenken om minder grond op te werken naar de zijkanten van het zaaibedje. Samenvattend vindt hij dat de proef niet is mislukt, maar dat hij wel gehoopt had op meer verschillen. „Dan trek je makkelijker conclusies." Onder het motto 'Eén proef is géén proef' gaat hij volgend seizoen in de herhaling.
December 2021: de bieten zijn gerooid en liggen aan de hoop. Eind van de maand worden ze geladen. Gert heeft de twee partijen bieten (traditioneel en in de groenbemester) niet apart kunnen rooien. Ook zijn ze niet gewogen. Toch heeft hij wel een eerste indruk. Op de drogere en verdroogde stukken was het verschil niet groot, geeft hij aan. „Toch waren daar de traditioneel geteelde bieten nog iets beter.” Op de betere plekken in zijn land was het verschil duidelijker. „Hier was traditioneel duidelijk in het voordeel.” Baas is afgelopen seizoen verschillende keren door zijn percelen gelopen. „We missen gewoon planten bij de zaai in groenbemester. Daarnaast zijn de bieten kleiner.” Al met al mist hij tonnage. Baas weet waar de bieten op de bult liggen. Hij kan dus straks de monstergegevens per vracht herleiden naar zijn proefperceel. Medio januari zijn de gegevens binnen en blikt hij met Akkerwijzer terug én vooruit. Hij weet al wel dat hij volgend seizoen geen bieten bij zichzelf in de groenbemester zaait. „Volgend seizoen gaan ze alleen op klei, niet op zand.” Bij een collega kan hij zijn ‘bieten-in-groenbemester-ideeën' echter verder uit gaan voeren.
1 oktober: De bieten in de groenbemester (links) zijn aangetast door aaltjes. Vooral de bieten op de hoger gelegen zandkoppen moeten het ontgelden. Baas vraagt zich af of de aaltjesaantasting toeval is, of dat er een verband is met bijvoorbeeld de ondiepe grondbewerking. Of heeft het te maken met het bijzondere groeiseizoen: koud, nat, droog. „Zijn de aaltjes met de waterstand meegekomen en hebben ze net op het verkeerde moment de jonge bieten aangeprikt?" De achterstrand die de 'proefbieten' hebben ten opzichte van de gangbare wordt niet meer ingelopen. „Het verschil zal blijven. Je ziet dit in gangbaar ook wel eens als er na een periode van ‘stilstand’ opeens groei komt: de bieten halen de achterstand niet meer in." (klik op de foto voor vergroting)
21 juli: De bieten die gezaaid zijn tussen de groenbemester hebben duidelijk een achterstand. Het gewas is nog niet dicht. Er is vocht voldoende, daar kan het niet aan liggen, denkt Baas. „Ik denk, zoals eerder gezegd, meer en meer aan de wikken. Die hebben veel licht en voedingsstoffen weggenomen." Met name op de wat drogere plekken staan de bieten er schraal bij. Gelukkig hoeft Baas deze bieten pas in januari te leveren. „Ze hebben dus nog even de tijd." Bij een collega is net voor het zaaien met de combinatie van Baas het land bewerkt met een mulchfrees. „Dat was wel in snijrogge, maar ik ben benieuwd hoe het daar gaat." Wellicht dat hij volgend seizoen deze bewerking ook toe gaat passen in zijn eigen groenbemester.
21 juli: De gangbaar gezaaide bieten staan dicht. Het gewas is volgens Baas goed van kleur en gezond.
14 juni: De bieten in de groenbemester trekken goed bij, vindt Baas. De warmte van de afgelopen weken doet het gewas goed. Inmiddels is hij bezig de concurrerende planten weg te werken, hij spoot al een grassenmiddel waardoor de granen en grassen uit de groenbemester verdwijnen. „Zij hebben hun werk als groenbedekking en stuifdek gedaan. Nu zijn ze een licht- en vochtconcurrent." Afgelopen week ging Baas met een 6 meter brede Rounduprol door het gewas om met name aardappelopslag te bestrijden. Ook de aanwezige wikke kreeg een tik mee. „Ik weet niet wat de wikke doet als ik het laat staan. Mijn gevoel zegt voor volgend seizoen een groenbemestermengsel zonder wikke te zaaien." Uiteindelijk wil de akkerbouwer ook deze bieten 'schoon' hebben als ze gesloten staan.
14 juni: De traditioneel gezaaide bieten staan er schoon bij. Ze zijn even groot als de 'groenbemesterbieten', die eerder gezaaid zijn. Die hebben door kou in het begin geen voorsprong gekregen. Andersom kan Baas niet zeggen dat de traditionele bieten nu een voorsprong hebben omdat ze geen concurrentie hebben. Hij behandelde deze percelen inmiddels drie keer met een LDS-bespuiting.
1 juni 2021: De 'gewone' bieten krijgen de groei ook te pakken. „Ze zijn nog klein, te klein. Maar in potentie ziet het er gezond uit." Vanwege de natte omstandigheden zijn er verder geen bewerkingen uitgevoerd.
1 juni 2021: „Eindelijk komt er een beetje kleur op. Sinds afgelopen vrijdag is het stukken warmer en dat zie je gelijk terug in de groei." Baas had de afgelopen weken gelukkig geen last van hagel- of stuifschade.
25 mei 2021: De 'gewone' bieten staan er niet veel anders op. „Het is lang koud geweest en we hebben veel water gehad", aldus Baas. De bieten buitenom en binnenin zijn even groot. „De eerste week is er dus geen groei geweest."
25 mei 2021: De bieten in de groenbemester komen voorzichtig boven.
20 april 2021: De bieten aan de binnenkant van het perceel worden gezaaid in de groenbemester. 27 april 2021: De bieten aan de buitenkant van het perceel worden in 'gewoon' bewerkte grond gezaaid.
Winter 2020 / 2021. Baas sleutelt naar eigen inzicht een zaaicombinatie in elkaar om bieten op stroken in de groenbemester te zaaien. Aan een cultivatorframe hangt hij schijven om de groenbemester door te snijden, ganzevoetjes om pollen opzij te werken en woelpoten om de grond los te maken. Ringen drukken de sporen van de woelpoot weer wat dicht. Als laatste volgt een Monozentra zaaimachine. Beeld:

In 2018 zaaide de akkerbouwer op zijn kleigrond voor het eerst bieten in de groenbemester. Die groenbemester bewerkte hij in de winter, tijdens vorst, met een cambridgerol zodat de plant verpulverde en niet teveel problemen opleverde bij het zaaien. Door de grond niet te bewerken, bleef ook de waterhuishouding in stand. Daarnaast heeft hij het idee dat er minder vraatschade in de bieten is. „Wellicht komt dat doordat er ander voedselaanbod is. In ieder geval is het met de huidige neonicotinoïden-regelgeving een mogelijk lichtpunt.”

Voorsprong

De ervaringen waren dusdanig dat hij één en ander ook op zand wilde proberen. „Ik wilde echter wel een strookje zaaibed maken in de groenbemester. Dat geeft de biet een kleine voorsprong.” Normaal ploegt of spit hij de zandgronden, of bewerkte ze met de cultivator. Door nu de groenbemester te laten staan, is er geen stuifschade en vrijwel geen onkruid. „Het spaart mij vijf à zes keer een bespuiting tegen onkruid. Onkruid dat ik niet ‘wakker maak’ door de grond zoveel mogelijk ongemoeid te laten.”

Beeld: Gert Baas, Arie Coster

Tags
AkkerbouwSuikerbietenMechanisatieBodemaaltjesGroningen