Met nieuwe stal naar 270.000 opfokplaatsen

3017 augustus 2021, 10:00013 min

Daglicht via daglichtramen in het plafond, verduisteringslamellen voor de ventilatoren, nevelkoeling en plateaus met een drinklijn in de gangpaden zijn de meest opvallende zaken in de nieuwe volière opfokstal van de familie Van Gestel in het Vlaamse Kalmthout. „Ik verwacht dat de vraag naar hennen die in de opfok daglicht krijgen almaar toeneemt. Dankzij de springplateaus met drinklijnen leren de hennen springen en vliegen naar verschillende niveaus zodat ze dit in de leghennenstal ook kunnen”, motiveert Lander van Gestel.

Guy (64) zijn vrouw May (62), schoondochter Nele (30) met dochter Céleste (1,5), Lander (35) en dochter Juline (4,5) Van Gestel voor hun nieuwe opfokstal.

De nieuwe stal staat op de plek waar ruim 40 jaar lang een melkveestal stond. Guy woont samen met zijn vrouw May (62) op deze locatie. Hij en zijn vrouw verzorgen sinds de ingebruikname in februari dit jaar de 85.000 opfokhennen in de nieuwe stal op deze locatie. Guy hield tot vorig jaar 65 melkkoeien en 34.000 kooi-opfokhennen in de stal links naast de nieuwe stal. De oude kooi-opfokstal gebruiken ze sinds vorig jaar niet meer. Ze sloopten de inrichting uit deze stal, die nu als opslagloods en kantine dienstdoet. Rechts naast de stal staat een mestloods.

Lander verzorgt de 185.000 opfokhennen op deze locatie, 500 meter van het bedrijf van zijn ouders. Zijn vrouw Nele werkt buitenshuis. Ze helpt daarnaast bij de administratie en bij arbeidspieken zoals kuikens lossen. De grootste stal links biedt ruimte aan 75.000 opfokhennen en beide andere stallen aan ieder 55.000. De stallen zijn in 2011 en 2016 gebouwd. Achter stal 2 staat een mestloods. „Ons bedrijf is sinds de start in 2011 vogelmijtvrij. Dat ik alle mest in mestloodsen opvang, draagt daar in belangrijke mate aan bij. Mestcontainers komen op tal van bedrijven. Op vrijwel alle leghennenbedrijven in Vlaanderen zijn wel vogelmijten (bloedluizen) aanwezig. Bij mestcontainers kunnen er vogelmijten vanaf de containers naar de stallen kruipen. Hoewel ze langzaam kruipen, heb je ze na verloop van tijd wel in de stallen”, legt Lander uit. De familie installeerde op beide locaties zonnepanelen op de staldaken waardoor ze energieneutraal werken en energieleverancier zijn.

De familie koos in hun nieuwe stal voor een volière opfoksysteem van Big Dutchman. In hun stallen uit 2011 en 2016 werken ze alle drie met een volière opfoksysteem van Specht. „We hebben meerdere rijenopfoksystemen bekeken in 2010 en in 2016 en 2020 ook. Ik vind alleen de opfoksystemen van Specht en Big Dutchman goed. Ik vind dat hennen zich in deze beide opfoksystemen het beste door het systeem kunnen bewegen. Zo leren ze om naar verschillende leefniveaus te springen en vliegen. Dat moeten ze later in de legstal ook. Daarom vind ik dat zeer belangrijk. In andere rijensystemen leren hennen zich minder goed door het systeem bewegen, vind ik.” In 2011 en 2016 koos Lander voor Specht vanwege de prijs. „Die was toen aanmerkelijk goedkoper dan Big Dutchman. De bouw van nieuwe stallen was al een aanzienlijke investering. Ik was bovendien pas 24 jaar in 2011 en had nog geen groot kapitaal. Daarom was de prijs toen doorslaggevend”, verklaart Lander. Na veel wikken en wegen, koos hij nu voor Big Dutchman. „Het was een moeilijke keuze omdat ik heel tevreden ben van Specht, maar nu kan ik beide systemen aanbieden aan klanten”, zegt hij. „Dat je de hekjes automatisch kunt openen, is een voordeel van dit systeem. In onze oude stallen moet ik dat handmatig doen en dat kost meer tijd”, zegt Lander. „Ieder opfoksysteem heeft voor- en nadelen.”

In de gangpaden hangen springplateaus met een drinklijn. „Dankzij de plateaus leren de hennen beter springen en kunnen ze in de legstal de drinknippels makkelijker vinden", verklaart Lander. De zittende koppel is tijdelijke opfok tot 6 weken en is bestemd voor een leghennenstal met koloniehuisvesting. Daarom zaten de hennen tijdens het maken van de foto’s in het systeem en mochten ze niet scharrelen in de gangpaden.

De opfokkers kozen in hun nieuwe stal voor het eerst voor nevelkoeling. In hun oude stallen werken ze hier nog niet mee. „De temperaturen worden in de zomer steeds extremer. In augustus 2019 was het hier buiten 40 graden Celsius. Indien de hennen bij een dergelijke extreme temperatuur hennen 16 of 17 weken oud zijn, kan ik met nevelkoeling de staltemperatuur een paar graden verlagen. Zo kunnen we verhoogde uitval of stagnerende groei voorkomen.”

In de nieuwe stal koos de familie voor daglichtramen omdat steeds meer leghennenhouders naar hennen vragen die daglicht krijgen in de opfok. Ook in één van zijn bestaande stallen liet Lander daglichtramen inbouwen. „Ik vind de lichtverdeling met daglichtramen veel mooier dan met lichtkoepels", motiveert hij. „Daglichtkoepels zijn een mooie optie voor bestaande stallen", vult zijn opfokbegeleider Paul Swennen aan. „Om in nieuwe stallen met koepels net zoveel daglicht en een vergelijkbare lichtverdeling te krijgen als met ramen, zijn veel koepels nodig. Dan is de investering aanzienlijk hoger dan met daglichtramen", verklaart Swennen. Op de daken van zijn twee andere stallen liggen zonnepanelen, zodat Lander een beslissing over daglicht nog even uitstelt.

Voor de ventilatoren zitten verduisteringslamellen. „Bij onze opfokhennen gaat altijd om 17.30 uur het licht uit. De verduisteringslamellen voorkomen lichtinval in de zomer, lente en herfst. Dat moet ook, want anders gaan de hennen niet goed op stok.”

De familie moest van de gemeente Kalmthout voor lengteventilatie kiezen omdat hun bedrijf op amper twee kilometer van de bebouwde kom van het dorp Kalmthout ligt. „We moesten één emissiepunt hebben. Zover mogelijk van de bebouwde kom van Kalmthout”, verklaart Lander. „De vier vierkante, metalen aan/uit- ventilatoren gaan alleen op warme zomerdagen aan. Opfokhennen worden niet zo zwaar. Daarom heb je relatief weinig ventilatiecapaciteit nodig. Minder dan bijvoorbeeld bij vleeskuikens (braadkippen).”

Van Gestel koos voor een klimaatcomputer van Skov met touchscreen. „In onze eerste twee bestaande stallen werk ik met een klimaatcomputer van VSI. In 2016 heb ik voor Skov gekozen in mijn derde stal. De klimaatcomputer van Skov vinden we prettiger om mee te werken”, motiveert Lander. Via een luchtmengkast belucht Van Gestel de mest op de mestbanden. Evenals in hun drie andere stallen klinkt er muziek in de stal. „Muziek maakt de hennen veel rustiger en veel minder schrikachtig. Leghennenhouders die hun hennen bekijken, valt dat altijd op. Die zeggen ‘hier kunnen we gewoon praten met elkaar zonder dat de hennen schrikken en opvliegen’. Bovendien luister ik zelf ook graag naar muziek tijdens het werk in de stallen”, licht Lander toe.

In de oude kooi-opfokstal maakte de familie een kantine. Ook installeerden ze hier een doorloopdouche in. „Erfbetreders zoals mijn opfokbegeleider, dierenarts en voervoorlichter komen dagelijks op meerdere pluimveebedrijven. Hierdoor kunnen ze ziektekiemen bij zich dragen of vogelmijten op hun kleding. Aangezien alle erfbetreders nu verplicht moeten douchen en bedrijfskleding aan moeten voordat ze onze stallen betreden, voorkomen we ziekte insleep door erfbetreders”, motiveert Lander.

De mestloods staat naast de nieuwe stal.

De silo’s staan in het midden naast de stal. De pluimveehouders kochten één nieuwe silo en plaatsten twee bestaande silo’s. Ze kozen voor reguliere silo’s en niet voor vlakbodemsilo’s. „Het klopt dat je met vlakbodemsilo’s minder ontmenging hebt. Dat hoor ik van collega-pluimveehouders en voervoorlichters. Maar we hebben met ons opfokvoer weinig last van ontmenging omdat we de silo’s regelmatig leeg voeren”, zegt Lander. De opfokhennen krijgen vaak vier of vijf fases voer. De kuikens krijgen de eerste week vaak een prestarter. „De prestarter is vaak kruimel- of hagelslagvoer. Dit zorgt ervoor dat de jonge kuikens niet kunnen selecteren maar alle voedingsstoffen binnenkrijgen”, licht Lander toe.

Aan de voorzijde van de stal staat een dagvoorraadsilo.

De Vlaamse opfokkers investeerden in een ondergrondse kadaverkoeling. „Een ondergrondse kadaverkoeling verbruikt minder elektriciteit dan een bovengrondse. Bovendien ziet het er fraai uit. We zitten hier op amper twee kilometer van de bebouwde kom van Kalmthout. Er komen hier dagelijks veel auto’s en fietsers langs. Daarom hechten we veel belang aan de uitstraling van onze bedrijven”, legt Lander uit.

Sinds de ingebruikname in 2011 verzorgt Lander de opfokhennen op zijn locatie, de tweede vestiging van de familie op 500 meter afstand van het bedrijf van zijn ouders.

In alle drie stallen op zijn thuislocatie werkt Lander met een opfoksysteem van Specht. „Ik heb toen bewust voor brede gangpaden gekozen. Dan heb je meer overzicht en leren de hennen ook beter om in het systeem te springen of vliegen.”

In de grootste stal installeerde de familie recent daglichtramen omdat steeds meer leghennenhouders naar hennen vragen die in de opfok daglicht krijgen.

In alle drie oude stallen werkt Van Gestel met mestbeluchting via een luchtmengkast.

In 2016 installeerde Lander voor een automatisch spoelsysteem op de drinknippellijnen. Om de drinkwaterkwaliteit op peil te houden, spoelt hij de eerste week dagelijks de drinklijnen door. „De eerste week is het ruim 30 graden in de stal. Dan drinken de kuikens weinig en is de doorstroming laag. In combinatie met de hoge staltemperatuur zijn dit de ideale omstandigheden voor een biofilm om te groeien in een drinknippellijn. Door drinknippellijnen dagelijks door te spoelen voorkom ik dat”, motiveert hij. Later in de ronde spoelt hij de drinknippellijnen twee keer per week automatisch door.

In het voerlokaal hangt de spoelcomputer van de drinknippellijnen.

Met deze dosator kan de familie kopersulfaat door het water mengen om de darmgezondheid te ondersteunen of andere supplementen aan het drinkwater toevoegen.

Als afleidingsmateriaal biedt hij standaard pikstenen aan. „Witte hennen bieden we in samenspraak met Vepymo geen luzernebalen aan. Een leghennenhouder hoeft in de legstal dan ook geen luzerne aan te bieden. Voor bruine dieren houden we de luzerne achter de hand omdat deze gevoeliger zijn voor darmgezondheid en afwijkend gedrag. Indien nodig schakelen we snel. Het luzerneverbruik is dan ook een goede barometer voor darmgezondheid.” Tevens krijgen alle dieren twee maal per ronde 5 gram maagkiezel in het strooisel toegediend. De familie fokt bijna 90 procent van de tijd witte hennen op omdat leghennenhouders in Nederland en Vlaanderen vooral naar witte hennen vragen.

Op beide locaties moest de familie van de gemeente Kalmthout investeren in een watervoorziening voor de brandweer. Op de ene locatie is er een boorput en op de andere locatie een waterput van 300.000 liter. Dit water kunnen ze ook gebruiken voor buiten te reinigen en sproeien.„Hopelijk hebben we het bluswater nooit nodig om te blussen”, zegt Lander.

Op zijn thuislocatie installeerde hij beveiligingscamera’s. „Dankzij de camera’s kunnen we zien wie er op het erf loopt. Ik ben zelf namelijk niet de hele dag op ons erf, maar vooral in de stallen of even binnen bij mijn vrouw en kinderen.”

De opfokhennen op de locatie van Lander zijn acht weken oud op moment van foto’s maken. Hij fokt veel hennen voor de Nederlandse leghennenhouders op. „Veel Nederlandse leghennenhouders komen één of twee keer kijken naar de hennen. Ik vind dat mooi omdat ik met hen dan over leghennen kan praten. Daar kan ik veel van leren. Ook kunnen we dan zaken afstemmen zoals het lichtschema en het voerschema.” Vlaamse leghennenhouders komen tijdens de opfok minder vaak kijken. Opfokbegeleider Paul Swennen vindt dit jammer. „De aanschaf van hennen is een flinke investering. Ook wanneer je slechts 10.000 vrije uitloop hennen opzet, praat je over een investering van 40.000 euro. Naar een nieuwe auto gaan mensen soms wel drie of vier keer kijken. Bij de aanschaf van hennen praat je over eenzelfde of hoger bedrag.”

Lander van Gestel leerde veel van opfokbegeleider Paul Swennen (62) van Vepymo (foto). „Ik heb vroeger mijn ouders weliswaar geholpen in onze oude kooi-opfokstal, maar ben in 2011 toch min of meer als groentje opfokker geworden. Ik heb ondertussen veel geleerd van Paul, maar ook van mijn dierenarts”, zegt Lander. Swennen is blij dat Lander openstaat voor adviezen en deze opvolgt.

De darmgezondheid op peil houden is het belangrijkste in de opfok van leghennen, stelt Swennen. „Bij Vepymo enten we als enige broederij en opfokorganisatie in Nederland en Vlaanderen niet standaard tegen coccidiose. De eerste twee rondes in een nieuwe stal doen we dat bewust wel om een juiste cultuur op te bouwen in een nieuwe stal. Maar daarna doen we dat niet standaard. Een coccidiose-enting is een dure enting. Bovendien zorgt iedere enting voor stress bij de kuikens/hennen. Wij vinden dat je de darmgezondheid van opfokhennen en leghennen ook op peil kunt houden door scherp te zijn op tal van zaken. Door als opfokker bijvoorbeeld de darmgezondheid goed in de gaten te houden en snel te schakelen wanneer deze onder druk staat. Dat kan bijvoorbeeld door kopersulfaat door het drinkwater te mengen of de voersamenstelling aan te passen”, legt Swennen uit.

De (pluim)veehouderij zal in de toekomst ook in Vlaanderen de ammoniakuitstoot waarschijnlijk moeten verlagen. Lander overweegt dan warmtewisselaars te installeren in plaats van een luchtmengkast om deze doestelling te realiseren. De komende jaren wil de familie op de huidige voet verder met hun opfokbedrijf en goede hennen blijven afleveren. „De eerste weken in de opfok zijn het belangrijkste.. Wanneer ze het de eerste zeven weken goed doorstaan hebben, loopt het de rest van de opfokperiode tot week 17 meestal ook wel goed”, vertelt Lander.

De familie ontving begin augustus een bedrijfsbord van broederij en opfokorganisatie Vepymo, waar de familie op basis van voergeld hennen voor opfokt. „Ons opfokbedrijf aan de Kapelstraat 51 heet Wolfsbosch. Onze opfoklocatie aan de Kapelstraat 71 Akkerbosch”, zegt Lander. Binnenkort wil hij de bedrijfsborden bevestigen. „De bedrijfsborden vind ik een mooi visitekaartje van onze bedrijven. Voorbijgangers weten dan ook dat we hier opfok leghennen houden”, licht Lander toe. Benieuwd hoe de familie Van Gestel het voor elkaar kreeg om hun opfokbedrijf de afgelopen jaren zo te kunnen ontwikkelen, lees dan de uitgebreide reportage in vakblad Pluimveeweb van augustus.

Na de bouw van hun nieuwe stal voor 85.000 opfokhennen kan de familie Van Gestel 270.000 leghennen opfokken in hun vier stallen op hun beide opfokbedrijven in Kalmthout. Vader Guy van Gestel (64) stopte na 40 jaar met zijn melkkoeien omdat zoon en opvolger Lander (35) niet met de koeien verder wil. Op de plek van de melkveestal bouwde de familie vorig jaar een nieuwe opfokstal die ze begin februari in gebruik namen. Guy woont samen met zijn vrouw May (62) op deze locatie.

In 2011 nam de familie 500 meter verderop een compleet nieuw opfokbedrijf in gebruik waarin inmiddels drie stallen staan voor in totaal 185.000 opfokhennen. Lander woont samen met zijn vrouw Nele en hun beide dochters op dit bedrijf.

Benieuwd hoe de familie Van Gestel het voor elkaar kreeg om hun opfokbedrijf de afgelopen jaren zo te kunnen ontwikkelen, lees dan de uitgebreide reportage in vakblad Pluimveeweb van augustus. Het vakblad verschijnt donderdag 26 of vrijdag 27 augustus. Ontvangt u het vakblad Pluimveeweb nog niet? Vraag dan hier een gratis proefnummer aan. Wilt u een abonnement op vakblad Pluimveeweb? Klik dan hier.

Tom Schotman

Opgegroeid op een vleeskuikenbedrijf in het Achterhoekse Vragender. Schrijft sinds augustus 2013 voor Pluimveeweb.nl, vakblad Pluimveeweb, Pigbusiness.nl, vakblad Pig Business en de regionale agrarische vakbladen van Agrio.

Beeld: Ellen Meinen, Lander van Gestel

Met nieuwe stal naar 270.000 opfokplaatsen

Tom Schotman

Tags

Bekijk ook