Menu
Sterke Erven Logo
10

Ervaringen Zonvarken pilotstal positief

‘We zijn erg tevreden over onze Zonvarkenbiggen’

1006 min
De plannen bij het Zonvarken in De Heurne verlopen gestaag. De nieuwe stal wordt gebouwd met allerlei kleine aanpassen in vergelijking met de pilotstal. De eerste biggen zijn geboren, gespeend en groeien goed. Ook de opfokgelten van een speciale eigen ‘outdoor’ rassenlijn, die straks in de nieuwe stal komen, ogen goed „We zijn erg tevreden over de biggen, maar qua fokkerij zijn we er nog niet helemaal. Dit lijkt echter wel de goede kant op te gaan”, zegt varkenshouder Jeroen Koks. De doelstelling is om te groeien naar 13 bedrijven, met maximaal 50 zeugen met de bijbehorende biggen en vleesvarkens.
De opfokgelten en dragende zeugen van Zonvarken gaan naar buiten en kunnen in hun gecreëerde modderpoel liggen en hier maken ze ook gretig gebruik van. Jeroen Koks: „Dit is een smeerpoets, een mooie echte Outdoor zeug. We schakelen momenteel door van de traditionele zeugenlijn naar een speciale Outdoor lijn. De toekomstige Zonvarkenzeug staat stevig op haar poten en we hopen die robuustheid terug te zien in de biggen. Van deze zeugenlijn willen we verder fokken op moedereigenschappen en op rustig gedrag. Niet alleen van de zeug naar de biggen toe maar ook naar de andere zeugen en de boer.” Het streven is om straks net zoveel levende biggen te hebben als dat de zeug spenen heeft, zodat de biggen bij de zeug kunnen blijven liggen en dat het verleggen van biggen beperkt blijft. „Iets minder totaal geboren biggen met vitalere en grotere biggen”, vertelt Jeroen. „Om alle biggen goed te spenen zijn goede moedereigenschappen nodig. Een zeug die netjes op haar kroost past, maar die ook zelf vitaal, rustig en zindelijk is. Een zeug moet het conditioneel goed aan kunnen, want we streven naar een lange levensduur hebben. Dat is belangrijk en ze moet dus tegen een stootje kunnen. Wat betreft uitval is het streven een halvering van de landelijke trend en hier gaan we alles aan doen. Dit zal zeker niet vanzelf gaan. “
Geïnsemineerde opfokgelten uit de modderpoel in de wei. Medewerker Coen Velthorst geeft ze wat extra voer, zodat de gelten ook wennen aan de boer. In totaal heeft het Zonvarken rond de stal in De Heurne zo’n 5 hectare weiland. De opfokgelten gaan in groepjes naar buiten op een perceel van 2,5 hectare. Elk perceel bestaat uit verschillende weilandjes en de gelten gaan overdag naar buiten, maar momenteel nog geen 24 uur. Anders wordt het weiland een grote mest/modderpoel.
De groep opfokgelten hebben een ruime stal met stro en een uitloop naar buiten. De groep is in begin zomer geïnsemineerd met een moederlijn om later hier mee door te fokken. Dit om in een gesloten systeem een speciale Jeroen: „Zonvarken zeugenlijn te fokken, welke past in ons houderij-systeem, gecombineerd met de juiste vlees eigenschappen, dat lekker en duurzaam is.”
Varkenshouder Jeroen Koks in de stal tussen de opfokgelten. Zonvarken heeft nu extra opfokgelten aangehouden om zo snel mogelijk door te selecteren, voldoende zeugen te hebben voor de nieuwe bedrijven en ook betrekkelijk snel een zeug te realiseren met de juiste eigenschappen.
De eerste biggen van het Zonvarkenconcept. Ze zijn hier vijf weken oud. De biggen ogen gezond mooi van kleur, maar in de verschillende tomen zitten er nog wat kleinere biggen tussen. De biggen worden op acht tot negen weken gespeend en blijven achter in het hok. De zeug verhuist dan naar de hokken voor de zeugen.
Varkenshouder Jeroen Koks tussen de zeug en biggen in het kraamhok kraamhokken: „In het begin strooien we iets meer zaagsel en kort stro in de hokken, omdat de kleine biggetjes beter uit de voeten kunnen in kort stro/zaagsel dan in lang stro. Daarna gooien we alleen nog gewoon stro. De hokken zijn in het begin kleiner en we kunnen deze stal per 2 meter groter maken. In de volgende stal zullen we de hokken zo maken dat we deze met kleinere stappen het hokoppervlakte kunnen aanpassen. Dit is dus echt een pilotstal waar we gaandeweg dingen leren.” Het hok heeft ruimte voor maximaal 28 vleesvarkens naar de eisen van 3 sterren Beter Leven. In de kraamfase liggen er dus twee zeugen met 14 gespeende biggen gemiddeld.
De hokken geven dan ruimte voor twee zeugen, waarvan de biggen van geboorte tot slacht kunnen blijven liggen. De hokken wil Jeroen kurkdroog hebben en de zeugen moeten buiten mesten, maar dat vergt soms wel enige sturing. Om het mestgedrag van de zeugen en biggen in de hokken te sturen, wordt er af en toe strobalen gebruikt om gedeelten van het hok af te zetten waar een mestplek ontstaat. Hoe groter de hokken hoe makkelijker ze een mestplek kiezen. Door hier een strobaal te plaatsen, worden ze gedwongen een betere plek te kiezen. Door de flexibelle voor-fronten kan hiermee dus goed gestuurd worden, zonder dat de ruimte in geding komt. Jeroen heeft inmiddels de ervaring dat de strobalen goed werken, maar merkt dat het mestgedrag ook afhankelijk is van de rust. Bij meer onrust en stress wordt er meer op de foute plekken gemest. Rondom werpen is het mestgedrag wat moeilijker, maar naar mate de zeugen met biggen langer in hun hok liggen, gaat dit steeds beter tot bijna vanzelf.
De kraamhokken hebben ook een ruime buitenloop die gedeeltelijk overdekt is
De opfokgelten in het weiland
Op het Zonvarkenbedrijf wordt de mest via een eigen systeem gescheiden en de urine wordt opgevangen in een mestzak. De dunne fractie kan als kunstmestvervanger (nog niet officieel) gebruikt worden en bevat weinig fosfaat, zo’n 0,1 kilogram per ton. Er zit vooral stikstof en kali in de dunne fractie. Door de mestscheiding is de uitstoot van NH3 ook lager. Op de achtergrond de pilotstal en er wordt al druk gebouwd aan de tweede stal van het Zonvarken, dat gespiegeld is. De pilotstal bevalt goed, maar bij de tweede stal moet de manier van bouwen simpeler. De bedoeling is dat het een echt bouwpakket wordt. Op detailniveau zijn er kleine veranderingen, maar in grote lijnen zullen de stallen gelijk blijven. Zo hoeven er geen lampen meer voor overdag geïnstalleerd te worden. Alleen voor de avond en nacht. Er komt namelijk voldoende daglicht binnen. Het afdakje wordt iets langer en het mestsysteem wordt verder geoptimaliseerd en eenvoudiger gemaakt. Hoe simpeler, hoe minder er kapot kan gaan, luidt de filosofie van het Zonvarken.

Beeld: Susan Rexwinkel

Tags
BiologischMelkveeVarkensPluimveeOndernemerschapStalinrichtingFokkerijStikstofemissieGelderland
Bekijk ook
Topartikel
'Mijn oma vergeleek het met hoe ze vroeger varkens hielden'
Topartikel
'Oma vergeleek het met hoe het vroeger was'
Sterke Erven © 2026 Uitgave van Agrio Uitgeverij B.V.