Duurzamer bodem: boeren doelen stellen, geen regels opleggen

De voorkeur voor maatwerkoplossingen kwam tijdens de paneldiscussie naar voren. Akkerbouwer William van der Heijden en melkveehouder Rob Wientjes uit Sint Anthonis vertegenwoordigden in het panel de agrarische sector. Deze twee boeren werken nauw samen in bodembeheer, bemesting en teelt. Daarbij is een van de doelen het duurzame bodembeheer.

In het panel vertegenwoordigde Gert Sikken van Cosun de afnemers van landbouwproducten, in dit geval suikerbieten en aardappelen, en Anna Zwijnenburg van Van Tafel naar Kavel de adviseurs op het gebied van bodem en bemesting. Sikken en Zwijnenburg legden de nadruk op het belang van goed bodembeheer door de inzet van gevalideerde kennis.

Volgens Sikken is stabiel beleid van belang voor de telers. „Boeren zijn altijd op de lange termijn bezig”, zegt hij. Zwijnenburg vult hierop aan dat naast die duidelijkheid voor de termijn ook de inpassing in individuele bedrijfsvoering bijdraagt aan bereiken van doelen voor de bodem. Van der Heijden plaatst dat in zijn situatie als ondernemer: „Ik wil vooral heldere doelstellingen en ik moet ruimte hebben om te handelen om dat te bereiken.”

Samenwerking

Extensievere rotaties in de akkerbouw zijn mogelijk in samenwerkingen als die van Wientjes en Van der Heijden. In de zaal blijken bij vragen rond stellingen daar behoorlijk wat handen voor omhoog te gaan. Een (EU-)vergoeding voor extensievering past volgens een grote groep ook. Sikken: „Het gaat om het doel. Daarom is verplicht voorschrijven van meer rustgewassen geen borging voor een duurzame bodem. Geef boeren een ruime ‘gereedschapkist’.” Zwijnenburg: „Extensivering is een goede maatregel, maar geen doel. Kijk dus wat past in de regio of op de bedrijven.”

In het geval van deze Brabantse samenwerking zit het voordeel voor de akkerbouwer in een extensiever bouwplan met korrelmaïs en graszaad. De melkveehouder kan voor zijn voergewassen niet concurreren met verhuur aan boomteelt of intensieve akkerbouwteelten, maar komt in de samenwerking met Van der Heijden wel aan meer voer van ‘eigen’ grond.

Carbon Farming

In koolstofvastlegging zien de meeste aanwezigen en de panelleden wel mogelijkheden, maar niet het ei van Columbus. De beide boeren noemen het ‘interessant’. Voor de veehouder is het blijvend grasland een bijdrage. De akkerbouwer wil zich er verder in verdiepen. Onderzoeker Jan Peter Lesschen noemt in zijn presentatie gewasresten als stro, akkerranden, gewassen die een hoge bijdrage leveren aan organische stofproductie en vanggewassen als mogelijkheden voor de akkerbouw om koolstofvastlegging te verhogen. Voor die transitie blijkt bij de peiling in de zaal vooral ook een goede betaling voor die gewassen en maatregelen een stimulans te zullen zijn. Sikken: „Duurzaamheid moet betaald worden.” Van der Heijden zou graag de consument willen prikkelen om daar aan bij te dragen.

Consument

Moeten we de consument meer vertellen over de duurzame bodem? Ja, zegt Van der Heijden, dan blijft duurzaam betaalbaar. Hij vindt dat duurzaamheid geen nichemarkt moet blijven, maar een randvoorwaarde voor iedereen.