Ministerie van LNV: ‘Met boeren in gesprek over maatregelen uit de derogatiebeschikking’  

De afbouw van derogatie, het is voor duizenden boeren een onderwerp dat ze liever niet hadden gehoord. Vorige maand werd duidelijk dat Nederland van de Europese Commissie het voordeel van meer mest uitrijden op grasland - dat het vanaf 2006 had - snel moet afbouwen. Van 230 kilo stikstof op zandgrond en 250 kilo elders naar 170 kilogram stikstof in 2026. Bovendien kwamen er ook nog aanvullende eisen, zoals bufferstroken langs watergangen.

In eerste instantie lijkt dit gunstiger voor het klimaat en de waterkwaliteit, maar onder meer de Wageningen Universiteit zet daar vraagtekens bij. De WUR schrijft: ‘Door onbedoelde effecten levert de maatregel waarschijnlijk geen milieuvoordeel op. Als boeren grasland gaan omzetten naar bouwland, daalt de waterkwaliteit zelfs. En als boeren door deze beperking meer kunstmest gaan gebruiken, druist dat in tegen de klimaatdoelen en tegen verder hergebruik van nutriënten in de landbouw (kringlooplandbouw). Alleen de ammoniakemissies kunnen iets dalen. Einde derogatie zorgt vooral voor extra kosten (mestafzet) voor de boeren.’

Vechten tegen de bierkaai

Logisch dus dat de ‘derogatiebeschikking’ ontzettend veel los heeft gemaakt, vindt ook Munters. „Maar de Nederlandse boerenlogica was aan de andere lidstaten van Europa moeilijk te verkopen. De onderhandelingen met ‘Europa’ zijn vanaf begin af aan ontzettend moeizaam geweest”, geeft Munters aan. „Het was soms echt vechten tegen de bierkaai. Daarbij is misschien het beeld ontstaan dat het ministerie van de derogatie af wilde, maar dat is absoluut niet het geval. We willen daarom tijdens het webinar ook inzicht geven in hoe het proces is verlopen.”

Daarnaast wil het ministerie graag van de boeren horen waar ze tegenaan gaan lopen, nu de derogatie wordt afgebouwd. Hoe hangt het minder afzetten van mest op eigen land bijvoorbeeld samen met ander beleid? „Over de derogatiebeschikking kan niet meer onderhandeld worden en ligt voor vier jaar vast. Dan is het belangrijk om te horen hoe we daar het beste mee om kunnen gaan. Hoe werken we samen toe naar die 170 kilogram in 2026? Wat zijn de effecten? Dat horen we graag van de boeren zelf.”

Goed onderzoek

Heikele punten worden tijdens het webinar (zie hieronder meer informatie over het tijdstip en de manier waarop vragen kunnen worden ingediend) niet uit de weg gegaan. Maar Munters moet daar wel een kanttekening bij plaatsen. Nog lang niet alles is helemaal duidelijk. „Een gevoelig punt zijn de derogatiebedrijven in ‘verontreinigde’ gebieden qua waterkwaliteit. Die moeten straks nog een schepje extra doen en krijgen een nog verder verlaagde derogatienorm. Welke gebieden dit zijn, dat kunnen we nu nog niet zeggen. Daar moeten we eerst goed onderzoek naar doen. Ik snap wel dat de onzekerheid bij deze boeren juist het grootst is.”

Tot en met 2024 mogen de mestproductieplafonds het productieniveau van 2020, 489,4 miljoen kilo stikstof en 150,7 miljoen kilo fosfaat, niet overschrijden en worden in 2025 met 10 procent extra verlaagd. Dat was 504,4 miljoen kilo stikstof en 172,9 miljoen kilo fosfaat. Munters: „De gedachte die heerst in Europa is dat de veestapel in Nederland aan de grote kant is. Maar strakkere plafonds hoeven niet direct te leiden tot verplicht minder dieren. Misschien zijn deze doelen wel te halen met het voerspoor of door ontwikkelingen op bijvoorbeeld het gebied van stikstof, waarbij bedrijven mee doen met een opkoopregeling en productierechten worden doorgehaald.”

Akkerbouwers

Langs alle waterlopen in Nederland worden bufferstroken aangelegd waarop bemesten niet is toegestaan. Deze bufferstroken zijn vijf meter breed bij ecologisch kwetsbare wateroppervlakten en drie meter breed bij andere waterlopen. In waterrijke gebieden zijn de bufferstroken smaller. Dat raakt akkerbouwers en wordt ook besproken tijdens het webinar van maandag. BO Akkerbouw berekende dat sommige akkerbouwers door gestapeld beleid (de derogatiebeschikking, GLB en een verplicht verruimd bouwplan) nog slechts een jaarinkomen van 6.493 euro overhouden. „Natuurlijk schrikken wij van dat soort berekeningen. Al kwamen de bufferstroken niet helemaal uit de lucht vallen. We hopen dat akkerbouwers hun bedrijfsvoering kunnen aanpassen en de stroken zo goed mogelijk kunnen benutten. We horen graag hoe akkerbouwers hier zelf over denken.”

Het webinar

Het ministerie van LNV beantwoordt graag uw vragen over derogatie. Dat gebeurt op maandag 31 oktober van 11.00 uur tot 12.00 uur via een webinar (te volgen via de computer). Stuur de vragen vooraf via de mail naar RvoAgroWebinar@rvo.nl. Zo is de kans het grootst dat uw vraag beantwoord wordt in het webinar. U kunt ook tijdens het webinar nog vragen sturen naar hetzelfde e-mailadres.

Het webinar is maandag via deze link te volgen: https://www.rvo.nl/evenementen/webinar-derogatie