GLB: Adema deelt volgend jaar 'in principe' geen sancties uit

De onderhandelingen tussen Den Haag en Brussel over de Nederlandse aanpak van het nieuwe GLB, het Nationaal Strategisch Plan, hebben lang geduurd. Pas op 30 september kwamen de partijen tot een akkoord waarbij Europese Commissie het NSP goedkeurde.

Dat heeft tot gevolg gehad dat ook de precieze uitwerking van die plannen lang op zich heeft laten wachten. Pas op 10 november is de invulling van het NSP officieel vastgelegd, met een publicatie in de Staatscourant, en zaken als de kaarten op perceelsniveau, die boeren moeten intekenen, en de definitieve versie van het simulatietool, waarmee ze het effect van ecoregelingen op hun bedrijf kunnen doorrekenen, zullen pas volgend jaar februari beschikbaar zijn. En dat terwijl die boeren nu al gewassen hebben ingezaaid en andere maatregelen hebben genomen voor volgend jaar.

Leerjaar

Minister Schouten had daarom begin oktober, toen ze weer even landbouwminister was, de aanmeldingstermijn voor het GLB al verschoven naar maart tot half mei 2023. Haar opvolger minister Adema erkent ook dat de late bekendmaking van de GLB-regels boeren maar een beperkte voorbereidingstijd en veel onzekerheid geeft. „Daarom wil ik voor dit nieuwe stelsel het jaar 2023 zien als leerperiode“, schrijft hij. „Waar het kan wil ik meedenken met de boeren en oplossingen zoeken ingeval de aanpassingen in het GLB-stelsel of de late voorbereiding erop voor problemen zorgt.“

Concreet geeft hij een aantal maatregelen aan:

• Zoals gezegd, verschuift de aanmeldperiode. Normaal gesproken moet de aanvraag voor hectaresteun uiterlijk op 15 mei worden gedaan. Volgend jaar moeten boeren zich op die datum wel hebben aangemeld, maar de definitieve aanvraag wordt pas in oktober gedaan. Tot dan kan hij zijn aanmelding aanpassen - aangemelde activiteiten die niet worden uitgevoerd kunnen zonder sanctie worden ingetrokken (maar er kunnen na 15 mei dus geen nieuwe activiteiten worden toegevoegd).
• De overheid zal ‘in principe’ geen sancties geven, maar waarschuwingen, aan boeren die niet voldoen aan de nieuwe voorwaarden of de nieuwe GLMCs. „Dit geeft hen de kans te wennen aan het nieuwe systeem“, schrijft de minister.
• De sanctie voor het onjuist intekenen van percelen wordt vanaf volgend jaar afgeschaft. Verder kunnen administratieve fouten bij de aanvraag volgend jaar hersteld worden tot 30 november, zonder dat daar een sanctie op volgt.
• Ook bij het ANLb zullen er geen sancties worden uitgedeeld als afgesproken activiteiten niet worden uitgevoerd. Beheer dat niet is uitgevoerd zal niet worden uitbetaald, schrijft de minister, maar er zal geen extra betalingskorting worden geheven. In plaats daarvan volgt er een waarschuwing of een gesprek.
• Omdat de ANLb voor 2023 nu al is opengesteld, terwijl veel boeren nog geen besluit hebben genomen over invulling van de ecoregelingen, kunnen de collectieven aanvragen voor het ANLb nog tot volgend jaar zomer bijstellen.
• Ook kan het ANLb tot 15 mei worden gewijzigd en aangevuld, zolang de activiteit controleerbaar is.
• Ook hier komt de sanctie voor onjuist intekenen van percelen te vervallen.
• Collectieven mogen de oppervlakten waarover zij het beheer voeren, later indienen dan 15 mei, de peildatum voor boeren.
• De instapeis voor ecoregelingen is voor 2023 verlaagd. Het aantal punten dat nodig is om de doelen landschap en biodiversiteit te halen, is éénmalig 10 procent lager. Daardoor kunnen boeren die al keuzes hebben gemaakt voor hun bouwplan, makkelijker meedoen.
• Volgend jaar mogen bufferstroken met de hoofdteelt zijn ingezaaid. Dit omdat de vereiste breedte van de bufferstroken pas laat bekend was gemaakt, soms nadat boeren hadden ingezaaid. Ondanks deze versoepeling mogen boeren op de zo ingezaaide bufferstroken geen mest plaatsen of gewasbeschermingsmiddelen gebruiken. Beweiding is wel mogelijk.

Het ministerie zal samen met RVO alert zijn of er nog andere situaties opduiken waar de late bekendmaking van de voorwaarden, de complexe samenhang van regels, of onjuiste registratie ertoe kunnen leiden dat regels niet nagekomen worden. Als die zich voordoen zal de minister samen met de sector kijken naar goede oplossingen. Bij de ANLb zal de minister samen met de provincies in gesprek blijven met de collectieven om onduidelijkheden die voortvloeien uit de systeemveranderingen, weg te nemen.

„Deze maatregelen geven boeren de kans te wennen aan het systeem", schrijft de minister. „Daarmee hoop ik dat boeren met vertrouwen zullen gaan meedoen aan het GLB."