Helga van Leur: we zijn slecht in vooruitkijken en bodem vraagt dat nou net

In de periode van 1880 tot nu steeg de hoeveelheid kooldioxide in de atmosfeer met 50 procent. Van Leur: „Ja, het komt door de mens. Ja, het komt door fossiele brandstoffen. Ja, we kunnen er wat aan doen.” Het Internationale Panel voor Klimaatverandering IPCC was bij de laatste rapportage heel stellig, dat dit zo is en Van Leur stelt dat ze daarmee de klimaatontkenners met wetenschappelijke overmacht terechtwijst.

Belangrijker is dat ontkennen niet helpt tegen klimaatverandering. De landbouw zal zich moeten aanpassen aan hevige buien en periodes van droogte. Die droogte kan eerst als gewone droge periode gekwalificeerd worden. Daarna raakt het water op om de velden te bevloeien of beregenen, de agrarische droogte treedt in. Als ondergrondse watervoorraden in de loop der jaren steeds beperkender worden spreekt Van Leur over hydrologische droogte. „In de afgelopen vijf jaar hadden we vier keer een droge zomer.” Het is een sterke aanwijzing dat telers zich wel moeten aanpassen en dat kan door de bodem meer bestand te maken tegen droogte en tegen zware buien.

„Oplossingen zijn te vinden in de drie A-tjes: aanpakken, aanpassen en accepteren. Bij aanpakken geldt dat het even duurt voor er veranderingen te voelen zijn. Je kunt het meteen merken aan de luchtkwaliteit. Methaan verdwijnt na zo'n 25 jaar uit de lucht. De vermindering van koolstof kost meer jaren. De wetenschap denkt dat dit 40 tot 50 jaar kan duren.”

Organische stof

Van Leur verwacht dat telers het meeste kunnen doen met hun organische stofgehaltes in de bodem. „Het gaat daarbij niet alleen om de kwantiteit, maar ook om de kwaliteit. Je kunt met organische stof de bodem weerbaarder maken.” Een levende bodem kan sneller water opnemen en daardoor meer vasthouden dan een koolstofarme en gortdroge bodem. Het zal volgens Van Leur belangrijker worden om water sneller op te nemen en langer vast te houden, in plaats van het zo snel mogelijk afvoeren, waar Nederland in de afgelopen eeuwen goed in was geworden.

Bij de klimaataanpak door agrarische ondernemers geeft Van Leur inspiratie mee aan de Nederlandse beheerders van de bodem. Ze raadt aan om de bubbel van anderen te ontdekken, niet direct vooraf ideeën af te keuren (gooi 'Ja, maar... ' overboord) en de natuur te volgen in het vooruitdenken in zeven generaties. Hoewel de mensheid het dus moeilijk vindt, zal ze bij terugdringen van de klimaatcrisis met beter bodembeheer vooruit moeten gaan kijken.