'Ziektevrij varkensbedrijf ook mogelijk in een varkensdicht gebied'

610 maart 2016, 17:0007 min

Op de Pigbusiness thema-avonden is de traditionele bedrijvencarrousel altijd interessant voor boer en adviseur. In Nederweert-Eind ging op woensdag 9 maart de carrousel over Diergezondheid met als speerpunten biosecurity en SPF. Aan de hand van stellingen van Pigbusiness kwamen er stevige discussies. Conclusie van de carrousel: Adviseurs en dierenartsen adviseerden de varkenshouders meer te doen om ziekten als PRRS buiten de deur te houden. Dat kan zelfs in de varkensdichte gebieden van Noord-Brabant. Goed management, filters en alertheid zijn de ingrediënten voor succes.

‘Zonder de aanvoer van SPF gelten krijg je nooit een hogere gezondheidsstatus’. Met deze stelling waren de meeste varkenshouders het oneens. Piet Dirven en Miranda Kanters van VGTZ mochten de stelling behandelen. „Wat zijn de argumenten”, vroeg Dirven aan de varkenshouders. SPF en gezondheidsstatus zijn twee verschillende zaken, was het antwoord. „Je kunt wel SPF-gelten opnieuw aanvoeren, maar het blijft lastig om in bepaalde gebieden die hoge gezondheidsstatus te bereiken”, gaf kernfokker Gert van Beek aan. Hij had voor de carrousel een lezing over zijn SPF-bedrijf gehouden. „Je kunt daarnaast wel SPF-gelten aanvoeren, maar dan moet je ook de SPF gedachte hebben.” Van Beek denkt overigens wel dat voor PRRS de stelling niet klopt: „Maar voor de rest moet je SPF-gelten hebben om honderd procent ziektevrij te zijn. Waarom niet meteen goed beginnen en de kiemen buiten de deur houden. Miranda Kanters: „Het beeld is genuanceerder dan oneens of eens. Elk bedrijf is verschillend. De mens is de stabiele factor in ziektevrije bedrijven.” Het ligt dus aan de ondernemer en hoe goed zijn management, protocollen en biosecurity zijn. Op de vraag of de aanvoer van SPF-biggen voor vleesvarkens beter is, antwoordt Kanters: „Ja, in principe wel. De technische resultaten zullen beter zijn.” „Draai maar eens een rondje met SPF-biggen, dan zie je het verschil”, stelt Van Beek voor. Maar volgens Kanters kun je ook grote stappen maken met een All-in & All-out systeem.

Rene van Domburg en Anke Verhaegen van Merial namen de stelling ‘Ziekte insleep vindt vooral plaats door menselijk falen’ met de varkenshouders door. Gelukkig was bijna iedereen het hier mee eens. Varkenshouders zijn zich dus bewust dat zij fouten maken. Toch worden er kanttekeningen geplaatst. Zo vond een varkenshouder dat je een aantal ziekten wel buiten de staldeur kunt houden. Maar insleep van ziekten die zich via de lucht verspreiden, is met name in varkensdichte gebieden lastig te verhinderen. „Dan moet je niet bouwen naast een buurman”, reageerden sommigen: „Want dat kun je ook zien als menselijk falen.” Anke Verhaegen opperde: „Je kunt in zo’n gebied natuurlijk altijd een filtersysteem gebruiken.” Maar ook een filtersysteem is niet risicovrij. Het blijft lastig om ziektevrij te blijven in een varkensdicht gebied. Dan maar biggen standaard bij aanvoer vaccineren, zoals in Duitsland. Dit blijkt volgens een varkenshouder effect te hebben op de gezondheid van biggen; bovendien is gemakkelijker en zijn de resultaten beter. „Maar welke risico’s loop je bij klepentingen”, stelt Verhaegen. „Dat is een stressmoment. Bovendien moet je rekening houden dat het veertien dagen duurt voordat de big reageert op het vaccin. Daarnaast zul je PRRS met massale vaccinatie niet in heel Nederland kunnen uitroeien, zoals bijvoorbeeld met Aujesky is gebeurd. Het virus muteert namelijk te snel. Daar is geen vaccin tegen opgewassen.”

Sam de Snoek van Lintjeshof deponeerde de stelling ‘Een gezonde big heeft geen vaccinatie nodig’. Het merendeel van de varkenshouders onderstreepte deze stelling. Maar een enkeling vond dat vaccinatie een soort verzekering is dat het niet fout gaat. Gert van Beek vindt dat vaccinatie bij biggen voor de vleesvarkenshouderij niet nodig is. De levensduur van deze dieren is beperkt. „We moeten met zijn allen gewoon zorgen dat de omgeving kiemvrij is. Dan heb je geen vaccinatie nodig.” „Dus optimaliseren van het bedrijf en management”, reageert Sam de Snoek. „Ja”, zegt Van Beek: „Ik wil niet dat de biggen tegen kiemen aanlopen in de stal. Lelystad is echter geen Brabant. Om de stallen kiemvrij te houden, moet je in de buurt dus ook zaken met elkaar afspreken.” De Snoek vraagt wie er zijn buurman belt als er een ziekte op het bedrijf is. Maar dat blijkt toch een lastige vraag te zijn, want dat kost altijd inkomsten. Maar in het geval PED is iedereen het eens dat dit gemeld moet worden. Overigens wordt de basisprijs van biggen berekend op twee vaccinaties, meldt een varkenshouder. Aan het einde van discussie is iedereen het wel eens dat een big zonder enting niet slechter hoef te zijn dan een big met enting. Weer een kwestie van goed management.

‘Hoe hoger de diergezondheidskosten hoe slechter de diergezondheidsstatus’. Deze stelling mocht Jan van Acht van MSD behandelen. De meesten waren het met de stelling eens, maar het is lastig om een verband te leggen tussen diergezondheidskoten en status. Jan van Acht: „Persoonlijk ben ik het niet eens met de stelling. De gezondheidsstatus wordt namelijk niet alleen bepaald door gezondheidskosten.” Veedichtheid van een gebied speelt volgens sommigen ook een rol in de gezondheidskosten. Dan is preventief werken soms goedkoper dan curatief, oppert een van de varkenshouders. Toch is het wel zo dat bij de meeste boeren met een hoge gezondheidsstatus de kosten ook laag liggen. „Eigenlijk is de biosecurity heel belangrijk”, zegt Jan van Acht. „Vooral in de varkensdichte gebieden. Besef van interne en externe biosecurity moet er zijn. Dat betekent orde op zaken stellen en wellicht een filter aanschaffen. En misschien moeten de subfokkers en vermeerderaars ook overgaan op SPF. Ze ontvangen dan meer geld voor hun biggen, omdat deze het beter doen.”

Kor Mast van Preferent KI is een van de deskundigen die altijd op de Pigbusiness avonden aanwezig is. Ook dit keer behandelde hij met het nodige vuur en passie een stelling. ‘Door de hoge varkensdichtheid in deze regio is het onmogelijk een SPF status te behouden’ Een stelling die hem aansprak, juist omdat de bedrijven van Preferent KI SPF zijn. „Je kunt je SPF status behouden”, zegt Mast met de ervaring van zijn eigen bedrijven. De stemming onder de varkenshouders was 50/50. Zelfs met een filter blijft het lastig en er is altijd een risico. Veel varkens betekent veel transport en een hogere virus- en infectiedruk. Mast: „We hebben stallen met een luchtfiltering in de veedichte gebieden. In afgelopen drie jaar hebben we nog geen enkele negatieve uitslag op onze tweewekelijkse monsters gehad. Filtering geeft een hoge mate van zekerheid. De fabrikant zegt: 99,5 procent met tweelaags filtersysteem.” Is er wel eens virusmateriaal gevonden op de filters vraagt een varkenshouder aan Mast. Daar heeft Mast nog niet op gecontroleerd, maar in Amerika heeft men wel virusmateriaal ontdekt op de filters. Het werkt dus wel degelijk. Mast: „Maar alles wat je doet of verzint, vraagt om discipline. Het onderhoud van de filters is belangrijk, dus de menselijke factor is wederom bepalend."

‘Spenen voor de 25ste levensdag is slecht voor de darmgezondheid’. Die stelling nam Koen Kelderman van Elanco voor zijn rekening. Hoewel iedereen het met deze stelling eens was en meesten op gemiddeld 28 dagen spenen, zijn er ook voorbeelden van bedrijven die het met minder dagen spenen ook goed kunnen doen. Maar dat zijn uitzonderingen en vraagt om een ander management en ook klimaat, geeft een van de aanwezigen aan. Dat moet dan echt naar dertig graden in plaats van 25 graden Celsius. Toch is men het eens dat meer dan 25 dagen beter is vanwege dierwelzijn en een betere big; onder meer door de betere darmontwikkeling en gezondheid. Op de vraag van Kelderman of iemand biggen onder de 25 levensdagen zou willen ontvangen, antwoordt bijna iedereen negatief. Kelderman voegt er zelf nog aan toe: „Bij de darmgezondheid is het belangrijk dat er een constante stroom van voer door de darm heen gaat. Gebeurt dit niet dan kunnen bacteriën zich aan de darmwand hechten en geven dan gifstoffen af. Spenen is een stressmoment en verstoort de voerstroom. 28 dagen is daarom beter voor de biggen dan 25 dagen of minder, want dan is de darm beter ontwikkeld. Maar dit is niet heilig. Er zijn bedrijven die het met 25 dagen ook goed doen. Het heeft namelijk veel meer te maken met management en de A van aandacht.”

Reinout Burgers

Al bijna 25 jaar volg en schrijf ik als journalist onder meer over de varkenshouderij en pluimveehouderij. Twee uiterst boeiende en dynamische sectoren met veel gepassioneerde ondernemers.

Beeld: Amber Heering

'Ziektevrij varkensbedrijf ook mogelijk in een varkensdicht gebied'

Reinout Burgers

Tags

Bekijk ook