Van der Wal maakt plannen voor landelijk gebied (NPLG) verder bekend: 'De balans is zoek'

Het ontwerp ligt van 16 januari tot en met 26 februari 2024 ter consultatie voor iedereen die wil reageren. De reacties en geluiden die het demissionaire kabinet uit de samenleving ophaalt, worden gebruikt voor de verdere ontwikkeling van het programma en vormen belangrijke input voor besluitvorming door een volgend kabinet.

Het Rijk wil op de langere termijn aangewezen vogelsoorten en dier- en plantensoorten in een gunstige staat te brengen, naar Europese maatstaven. Voor 2030 is de opgave om het gat tussen die gunstige staat en de huidige staat met 30 procent te verkleinen. Ook wil de landelijke overheid in 2027 de maatregelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) hebben uitgevoerd en een reductie van 60 procent broeikasgassen in 2030 halen. Een deel van de doelen kan behaald worden via al bestaande afspraken, zoals bijvoorbeeld over het NNN (Natuur Netwerk Nederland).

'Balans is zoek'

‘De balans is zoek’, schrijft het ministerie van LNV in het ontwerpprogramma. ‘We staan nationaal en lokaal voor veel uitdagingen. Klimaatverandering veroorzaakt wateroverlast, droogte, verzilting van drinkwater, afnemende biodiversiteit, gezondheidsrisico’s én meer onzekerheid over de oogsten van tuinbouw en akkerbouw. Ook is er druk op de natuur door te veel stikstof en bijvoorbeeld droogte, meer recreatie, verzuring van de bodem én ondermaatse waterkwaliteit. Terwijl we voor gezondheid en voedsel juíst afhankelijk zijn van natuur, water en landbouw.’

Lees ook: LTO reageert kritisch op ontwerp-NPLG: 'Wel inzage in plannen, geen zicht op geld'

Daarom wil het Rijk naar een duurzame toekomst voor het landelijk gebied. ‘En toekomst waarin de kwaliteit van het water op orde is, planten en dieren kunnen voortbestaan en het landelijk gebied bijdraagt aan het tegengaan van en omgaan met klimaatverandering. Hierbij hoort ook ruimte voor agrarisch ondernemers met duurzame verdienmodellen. Deze transitie van het landelijk gebied is noodzakelijk, maar betekent ook veel voor de mensen die er wonen, werken en recreëren. Daarom is het NPLG gebaseerd op een zorgvuldige aanpak, waarmee we samen daadkrachtig en op een lerende manier naar de duurzame toekomst toewerken.’

Van der Wal en haar ministerie gaan daarbij uit van drie kernbegrippen: samenhangend (water, natuur en klimaat), gebiedsgericht (provincies stellen gebiedsprogramma’s op) en toekomstbestendig (de middellange termijn, met doorkijk naar 2050). Daarvoor zijn er verschillende plannen op het gebied van natuur, water & bodem, broeikasgassen landbouw, groenblauwe dooradering. Provincies krijgen doelen mee.

Provinciale doelen

Provincies krijgen specifieke doelen mee. Daarnaast wordt het NPLG iedere iedere vier jaar geactualiseerd. Dit geldt ook voor de gebiedsprogramma’s, maar wel een jaar na het NPLG. Het Rijk schrijft: ‘Niet alles hoeft in één keer klaar. De sturingsfilosofie van het NPLG en de provinciale gebiedsprogramma’s is juist om gezamenlijk, programmatisch, cyclisch en adaptief te werken. Dit is de komende jaren de leidraad voor de transitie van het landelijk gebied. Waarbij de verantwoordelijkheden verdeeld zijn over een breed scala van partijen. Daarom is het belangrijk de sturingsfilosofie concreet te maken, en een ritme af te spreken voor bijsturing en actualisering.’

Wel wil de landelijke overheid actief gaan monitoren of doelstellingen worden gehaald. ‘In de hiervoor beschreven cyclus van het NPLG en de gebiedsprogramma’s is bijsturing op ieder moment mogelijk. De komende jaren zal de monitoringssystematiek een belangrijke rol spelen in het bepalen of de aanpak op koers ligt voor doelbereik. Voor de maatregelmonitoring wordt onder meer gebruik gemaakt van het meerjarenprogramma met een jaarlijks te actualiseren Programmaboek dat aan de Tweede Kamer wordt aangeboden bij de begroting van het Transitiefonds.’

Dat Transitiefonds van bijna 30 miljard euro is nog niet door de Eerste Kamer. Het is dus nog niet duidelijk of dat fonds er komt.

Lees hier het 'Ontwerp Nationaal Programma Landelijk Gebied'