Adema gematigd positief over versoepelingsvoorstellen Europese Commissie, als die later kunnen worden ingevoerd

De Commissie heeft zes wijzigingen voorgesteld, die door het Europees Parlement en de lidstaten moeten worden goedgekeurd. Ze hoopt die goedkeuring, na eventuele aanpassingen, nog voor de verkiezingen in juni doorgevoerd te krijgen. Het gaat daarbij om de volgende zaken:

• De Commissie stelt voor om bedrijven met een areaal van minder dan tien hectare uit te zonderen van controles op de conditionaliteiten, en van sancties op het niet naleven daarvan. Dit om controle- en regeldruk te verminderen;
• Voor GLMC 6, minimale bodembedekking, stelt de Commissie voor om de lidstaten zelf te laten bepalen wat de minimale bodembedekking moet zijn;
• Voor GLMC 7, de verplichte gewasrotatie, wil de Commissie lidstaten de keuze geven om deze te vervangen door een diversificatieplicht, waarin in het bouwplan verschillende teelten in een perceel worden opgenomen. Nederland heeft deze diversificatie trouwens al, in de zware kleigronden in het noorden, waar alleen wintergewassen geteeld kunnen worden;
• GLMC 8a, de verplichting tot braaklegging van 4 procent van het bouwland, wil de Commissie laten vervallen. Lidstaten worden in plaats daarvan verplicht om deze braaklegging op te nemen in het het keuzemenu van de ecoregelingen;
• Lidstaten krijgen de mogelijkheid om uitzonderingen op te nemen van de GLMCs voor erosiebescherming, minimale bodembedekking en gewasrotatie, als de EU-normen zouden leiden tot onoverkomelijke problemen bij de boer. Voor GLMC 9, de bescherming van ecologisch kwetsbaar blijvend grasland, wil de Commissie het ploegverbod flexibiliseren: als blijvend grasland in die gebieden beschadigd is, kan ploegen en opnieuw inzaaien om het grasland te herstellen, worden toegestaan;
• Tot slot wil de Commissie toestaan dat lidstaten de in de GLMCs vastgestelde periodes of tijdslimieten kunnen aanpassen bij uitzonderlijke weersomstandigheden.

Positief met kanttekeningen

In het algemeen is Adema positief over deze voorstellen. Lidstaten krijgen hierdoor meer ruimte om maatwerk aan te bieden - een van de redenen waarom heel Europa met boerenprotesten te maken had, waren de hoge administratieve lasten en knellende regels. Met deze wijzigingen komt de Europese Commissie daar een stuk aan tegemoet.

Echter vindt de minister tegelijkertijd dat het huidige NSP een goed plan is om boeren te belonen voor prestaties die oplossingen bieden voor maatschappelijke vraagstukken. Bij het invoeren van de wijzigingen wil Adema erop letten dat een goede balans wordt gevonden tussen het versoepelen van de maatregelen en het bereiken van de doelen voor natuur, water en klimaat, en rekening houden met de administratieve- en uitvoeringslasten.

Kritisch is Adema over het schrappen van conditionaliteitscontroles bij bedrijven met een areaal van minder dan 10 hectare. Dat is weliswaar een verlichting voor zowel de boer als de controle-instanties, maar het vormt wel een risico voor het halen van de doelen. Daarnaast geeft dit Nederland een concurrentienadeel: in ons land heeft 23 procent van de boeren die GLB-subsidies aanvragen een subsidiabel areaal van 10 hectare of minder, in de hele Europese Unie ligt dat op 65 procent. Dat betekent dat procentueel meer Nederlandse boeren te maken krijgen met controles dan hun collega’s in andere landen.

Ook is de minister niet blij dat de braaklegging nu onder de ecoregelingen geschaard wordt, terwijl het budget voor ecoregelingen gelijk blijft. Dat zet druk op de bestaande ecoregelingen, en daarmee op de doelen die met die regelingen bereikt moeten worden. Adema wil daarom in Brussel pleiten om deze versoepeling gepaard te laten gaan met het vergemakkelijken van de overheveling tussen pijlers van het GLB.

Uitvoering

Het zal niet makkelijk worden om de voorgestelde versoepelingen dit jaar al door te voeren, schrijft de minister. De uitvoering van het NSP is in Nederland al gestart, terwijl een beslissing over de voorstellen van de Commissie nog moet plaatsvinden. Als die maatregelen dit jaar nog moeten worden doorgevoerd, zal dat niet lukken zonder hoge uitvoeringskosten en zonder verlies aan kwaliteit van de uitvoering. Adema zal hierbij zeker denken aan de chaos rond de invoering van de ecoregelingen in 2023. De regelgeving moet voor boeren zoveel mogelijk stabiel en voorspelbaar zijn, stelt hij. Daarom zal het beter zijn om die regelingen pas in de volgende jaren in te voeren.