Groenbemesterdag 2024: stikstof vangen en vasthouden in een gezonde bodem
2107 min
De bodem is gebaat bij groenbemesters. Op de themadag Groenbemesterdag 2024 stond het vangen en vasthouden van stikstof centraal. Goed voor het milieu, maar de telers hebben allereerst belang bij een gezonde bodem en kiezen daarom voor groenbemesters die koolstof opbouwen en bodemziekten voorkomen. Stikstof vangen voor een volgend groeiseizoen is met de krappe mestnormen wel een goede extra reden om groenbemesters in te zetten.
Lees meer over de Groenbemesterdag 2024 in Vredepeel onder de foto's en klik op de foto's voor groter beeld:
Groenbemesters vangen als nateelt enkele tientallen kilo's stikstof en maken die in het volgende seizoen beschikbaar door de mineralisatie van de gewasresten, vertelt Brigitte Kroonen van WUR de bezoekers op de Groenbemesterdag. Ze gaf de bezoekers indicaties van de hoeveelheden stikstofvastlegging door verschillende soorten groenbemesters, waaronder vlinderbloemigen die extra stikstof kunnen binden in hun wortelknolletjes. Beeld: Jorg Tönjes
Gele mosterd is volgens Thea van Beers van Agrifirm nog altijd een aantrekkelijke groenbemester met een goede organische stofopbouw en geen opbouw van een aantal schadelijke, plantparasitaire aaltjespopulaties. Resistenties tegen wortellesieaaltjes en wortelknobbelaaltjes zijn voordelen van geschikte rassen van dit gewas. Beeld: Jorg Tönjes
Aan het begin van de Groenbemesterdag verzamelden bezoekers zich in de gebouwen van WUR-proefbedrijf Vredepeel. Beeld: Jorg Tönjes
Meten aan organische stof en stikstof kan je als teler zelf doen. Met een rolmaat meet je de hoogte van het gewas. Via een QR-code kan je op het internet vragen invullen over de soort en de bijzonderheden van de groenbemester. Daarna berekent de computer welke waarden horen bij de groenbemesterteelt die je dan beoordeelt. Onderzoekers hopen dat telers zo een goed idee krijgen bij de positieve bijdrage die een groenbemester kan hebben voor de volgende teelten. Volgens onderzoeker Maria-Franca Dekkers is een op het oog 'minder geslaagde' groenbemester vaak nog verrassend goed voor de bodem. Ook Brigitte Kroonen laat dat zien door de ondergrondse wortelmassa van een kleine groenbemester te tonen. In de bodem gebeurt meer dan je op basis van de bovengrondse biomassa verwacht. Beeld: Jorg Tönjes
Hendrik Nagelhoud van Vandinter Semo bespreekt met telers de systeemverbeteringen die je bereikt door groenbemesters strategisch in te zetten in het bouwplan. 'Meer power in je bouwplan', noemt hij dat. Organische stof is voor telers nog altijd het hoofdargument voor groenbemesterteelt, zegt Nagelhoud. Beeld: Jorg Tönjes
Fijnzadige gewassen telen na een groenbemester kan een extra uitdaging zijn. Hoe maak je een fijn zaaibed na inwerking van de groenbemester, met name in teelten als uien en peen is een vlak en fijn genoeg zaaibed en ruggen met een goede structuur van belang. Maria-Franca Dekkers stelt dat een goed inwerkmoment veel verschil kan maken. Dit jaar is het een lastig jaar voor een goede timing van dat inwerkmoment en daarna zaaien. De vertering van de groenbemester is bij deze uien goed gegaan. Verschillen komen dit seizoen ook door natte plekken in plaats van de behandelingen in proeven. Het bewijst het nut van meerjarige proeven. Beeld: Jorg Tönjes
De suikerbieten en (elders) de aardappelen staan wisselend na een laat en nat voorjaar. In delen met niet-kerende grondbewerking was de opkomst van suikerbieten minder goed dan in geploegd land (dit jaar). Beeld: Jorg Tönjes
Kortere en minder strenge winters spelen plantparasitaire bodemaaltjes in de kaart. Ze kunnen zich langer vermeerderen. Volgens de mensen van zaadbedrijf Limagrain is dat een extra aanleiding om met resistente groenbemesters te werken. Beeld: Jorg Tönjes
Martijn van Overveld van Limagrain neemt de telers mee langs groenbemesters met resistenties tegen bietencysteaaltjes en Meloidogyne-soorten (waaronder chitwoodi). De keuze hangt af van gewassen en aanwezige aaltjes. Waar dat kan, zou een teler kunnen kiezen voor mengsels met vlinderbloemigen of sterke biomassaproductie. Beeld: Jorg Tönjes
Onderzoeker Derk van Balen legt de accenten bij zijn uitleg over groenbemesters op de structuurverbeterende werking en de invloed op het zaaibed. Sommige groenbemesters, zoals Japanse haver, laten veel organische resten achter, maar de afbraaksnelheid speelt een belangrijke rol. Zo blijkt de teler na inwerken van de Japanse haver al snel een fijn zaaibed te kunnen maken vergeleken met een mengsel, waarin stuggere stengels en wortels voorkomen. Wortelgroei door groenbemesters is gunstig Voor de waterhuishouding, stelt Van Balen. Water kan mooi langs de wortels en wortelkanalen infiltreren en de grond is opdrachtiger dankzij de wortelgangen, als de zomer droog is. Beeld: Jorg Tönjes
Op dit uienperceel vergelijken WUR-onderzoekers de groenbemesters inkarnaatklaver, tagetes, Japanse haver, een mix van soorten en zwarte braak. Ze volgen de ontwikkeling van de uien na de groenbemesters (na niet-kerende grondbewerking of ploegen). Er blijkt ook invloed te bestaan van de stoffen die groenbemesters nalaten in de grond op het volgende gewas: allelopathie. Verschillende plantensoorten kunnen met deze stoffen invloed uitoefenen op soorten die naast hen groeien of na hen kunnen kiemen. Beeld: Jorg Tönjes
Stijn Vercauteren van Lemken ziet de bodem het liefst als een levend organisme. Vaak moet je dat met rust laten en als je de bodem bewerkt moet je volgens hem het bodemleven ontzien. Met een schijveneg kan je de onkruiden aanpakken en de diepere grondlagen ontzien, zegt hij. Beeld: Jorg Tönjes
Frans Versteegen van zaadbedrijf DLF zegt dat een enkelvoudige groenbemester een meerwaarde kan hebben bij optreden van lastige aaltjes. DLF levert ook mengsels, voor wanneer dat praktisch werkzaam is. Ze hebben speciale mengsels als onderzaai of gelijkzaai in maïs, waar een vanggewas in moet. Sommige soorten dragen bij aan stikstofproductie: met name de vlinderbloemigen. Inkarnaatklaver is daarin een snelle soort, die na twee maal maaien weer verdwijnt uit het mengsel (dit in een mix met luzerne voor veehouders). Een snel bodembedekkend mengsel voorkomt onkruidontwikkeling. Beeld: Jorg Tönjes
Een vroeger aardappelras geeft meer tijd aan de ontwikkeling van een groenbemester die stikstofresten vangt na de teelt. Beeld: Jorg Tönjes
Tijdige zaai van een groenbemester is meestal positief voor de stikstof afvang. Ook dieper wortelende groenbemesters kunnen als stikstofpomp de stikstof uit diepere lagen naar boven halen en overdragen naar het volgende seizoen. Marie Wesseling van WUR gaf daar uitleg over aan de telers op de Groenbemesterdag 2024. Beeld: Jorg Tönjes
Bij Barenbrug ligt het accent tijdens de Groenbemesterdag op de verschillen in grassoorten en zelfs rasverschillen daarbij, als het aaltjesbeheersing betreft. Volgens Pieter Vos van deze firma blijkt een voeder-rietzwenk ongunstig uit te pakken bij besmettingen met Pratylenchus penetrans-aaltjes, terwijl een gazon-rietzwenk een vermindering van dit aaltje oplevert. Engels raaigras vermeerdert dit aaltje. Japanse haver, roodzwenkgras en gazon-rietzwenk kunnen dus bijdragen aan de aaltjesbeheersing. Het draait dus om nauwkeurige keuzes. Beeld: Jorg Tönjes
Gelijkzaai van het vanggewas in maïs kan bij bepaalde grassen zorgen voor een slechte concurrentie van de maïs op licht en voeding. Zaai in maïs op kniehoogte of de juiste soortenkeuze bij gelijkzaai zijn van belang voor een geslaagd vanggewas, dat de groei van de maïs niet hindert. Beeld: Jorg Tönjes
Brigitte Kroonen van WUR en Jerry van Gremberghe van zaadfirma DSV zaden Nederland bekijken de groenbemesters op de demovelden bij het proefbedrijf aan de Vredeweg. Groenbemesters vangen tot 80 procent van de stikstof op, die anders zou kunnen afspoelen. De vraag naar soorten die wintergroen zijn neemt toe, zegt Van Gremberghe. Hij noemt in dat kader de TerraLife CoolSeason van zijn bedrijf, die voor meer dan de helft uit winterharde soorten bestaat. Beeld: Jorg Tönjes
Met CoolSeason heeft DSV zaden Nederland een mengsel gemaakt dat de toenemende vraag naar winterharde groenbemesters beantwoordt. Waar eerst de vraag naar gemakkelijk kapotvriezende soorten het belangrijkste was, is nu steeds vaker behoefte aan soorten die groen blijven tot in maart. Beeld: Jorg Tönjes
Thea van Beers van Agrifirm zegt dat stikstof vasthouden hoger op de ladder van wensen bij groenbemesters is gekomen. Ze zegt dat in het soortenaanbod van Agrifirm (via firma Peters uit Duitsland) die eigenschap wordt gecombineerd met goede resistenties. Met vlinderbloemigen is veel mogelijk, zegt Van Beers, mits je maar oppast met de vermeerdering van sommige aaltjes. Een rotatie van resistente soorten, vlinderbloemigen en tagetes (Afrikaantjes) tegen Pratylenchus penetrans, kan samen een strategie vormen, zegt zij. Maatwerk is wederom het devies. Beeld: Jorg Tönjes
Groenbemesterdag 2024 in Vredepeel trof het met mooi weer en goede belangstelling van telers en andere geïnteresseerden. Klik op de foto voor breedbeeld. Beeld: Jorg Tönjes
