Twee jaar na stalbrand nog geen zicht op heropbouw voor pluimveehouder

„Dit is duidelijk een geval van overmacht en hier zou het beleid soepel mee moeten omgaan”, zegt Bart Dochy, Vlaams parlementslid (cd&v) en voorzitter van de Commissie Landbouw die op uitnodiging van belangenbehartiger Landsbond Pluimvee het bedrijf bezocht tegen het Vlaams infocentrum land- en tuinbouw.

Eén van hun twee stallen op hun leghennenbedrijf in Merksplas brandde in juli 2023 af. Sindsdien houden broer en zus Roel en Inge Van Dun nog slechts 18.000 van hun oorspronkelijk vergunde 60.000 leghennen.

Juridische chaos

Waar de leghennenhouders aanvankelijk dachten de stal snel te kunnen herbouwen, bleek de realiteit complexer. Strengere milieuregels en een gewijzigde vergunningspolitiek maken heropbouw niet alleen duurder, maar ook veel minder rendabel.

Wat begon als een zware tegenslag, groeide uit tot een juridische chaos. De pluimveehouders wilden verrijkte kooihuisvesting herbouwen, maar ondertussen veranderden de regels rond dierenwelzijn en milieu-impact grondig.

Regels raken rendtabiliteit

Verrijkte kooien worden in Vlaanderen namelijk uitgefaseerd. Voor bedrijven betekent dat een verplichte omschakeling naar alternatieve huisvestingssystemen, zoals scharrel- of vrije-uitloopkippen. Alleen: die alternatieven vragen grotere investeringen, nemen meer ruimte in en laten vaak minder dieren per stal toe.

„Als we overstappen op scharrelhennen mogen we nog slechts 33.000 leghennen houden van de 60.000 vergunde. Daarmee is het op deze locatie niet meer rendabel om kippen te houden, zeker niet als de eierprijzen, die momenteel hoog zijn, zouden zakken”, zegt Inge Van Dun tegen het Vlaams infocentrum land- en tuinbouw.

Ook de milieuregels wegen door: strengere emissie-eisen zorgen ervoor dat een eenvoudig kopiëren van het oude model geen optie meer is. Alles moet opnieuw berekend, gepland en vergund worden.

Boerenbelang en beleidskaders botsen

De situatie in Merksplas toont hoe een landbouwbedrijf dat met overmacht wordt geconfronteerd, niet automatisch terug kan keren naar het vorige productievolume. Nieuwe vergunningen houden geen rekening met de historische context. Wie herbegint, valt onder de regels van vandaag. Ook al zijn die economisch niet haalbaar voor wie wil heropstarten met eigen middelen.

Vooruitzicht op stilstand

Zonder soepelere regelgeving of aangepaste steunmaatregelen dreigen er meer boerenbedrijven stil te vallen. Zeker wanneer rampen zoals brand of stormschade dwingen tot snelle beslissingen. Voor het bedrijf van de familie Van Dun in Merksplas blijft het voorlopig wachten: op haalbaarheid, op duidelijkheid of op een nieuw toekomstperspectief.