Dierenarts Arjan Schuttert over dierenwelzijn en activisme:
'De ongefundeerde mening over de varkenshouderij is volop aanwezig'
„Door een varkenshouder werd ik geattendeerd op het opinieartikel op de BNNVARA-website Joop.nl ‘Zolang er slachthuizen zijn, is er oorlog’, geschreven door twee dierenartsen van Caring Vets. De varkenshouder vroeg mij: ‘Denk jij er ook zo over? Jij bent toch ook dierenarts?’” Zo begint Arjan Schuttert, varkensdierenarts bij De Oosthof, gepassioneerd en met strijdlust zijn verhaal. Na meer dan 25 jaar dierenarts in de varkenshouderij draagt hij de sector een warm hart toe.
„In dat opinieartikel stond dat de dierhouderij eigenlijk heel slecht is. Dat het dierenwelzijn continu met voeten getreden wordt. Dat veehouderijen heel veel uitstoten. Dat de natuur in Nederland eronder lijdt en dat we niet zoveel dieren in Nederland hoeven te hebben. De opinie was één opsomming van feiten en meningen die door elkaar gehusseld werden op een manier die voor hen het beste uitkwam. Meningen worden verkocht als feiten. Er werd gewoon een beetje geshopt in argumenten en meningen waarna ze hun verhaal schreven. Waar ik vooral pissig over werd, is dat ze zeggen: we zijn dierenartsen en daarom hebben wij verstand van zaken en weten we hoe het zit. Deze personen van Caring Vets zijn jaren terug misschien wel eens in een varkensschuur geweest, ze weten helemaal niet waarover ze praten, maar hebben wel een heel sterke mening. Op het bewust foutieve beeld dat de Caring Vets echter schetsen, worden wij als dierenartsen door derden wel op aangesproken.“
„Mijn eerste neiging na het lezen van de opinie was een beetje struisvogelpolitiek. Er staan honderden stukjes per dag op internet, maar als de zwijgende meerderheid dat altijd zo blijft doen, dan krijgt de lawaai makende minderheid, die goed met woord en pen kan omgaan, vanzelf de overhand. Dat was mijn frustratie. En ik besloot daarop mijn reactie te schrijven op die opinie voor de nieuwsbrief van onze dierenpraktijk om aan varkenshouders duidelijk te maken welk standpunt wij als varkensdierenartsen innemen tegenover de dierenartsen die zich hebben verenigd onder Caring Vets.”
Je zegt dat Caring Vets in de opinie gebruikmaakt van halve feiten of halve waarheden voor hun ideologie. Wat bedoel je dan onder meer?
„Bij dieren gaat het over bijvoorbeeld antibioticagebruik. Zo stellen de opiniemakers in hun stuk dat in de dierhouderij heel veel antibiotica wordt gebruikt. Lees je het SDa-rapport van juni 2025, dan staat daarin dat het heel goed gaat, met hier en daar kleine tegenvallers. Zo was de reductie in de varkenshouderij 70 procent en inmiddels 68 procent door een aantal zeugenbedrijven die de afgelopen tijd iets meer antibiotica moesten gebruiken, maar bij veel vleesvarkensbedrijven en de meerderheid van de zeugenhouderijen gaat het juist heel erg goed. Het rapport bevat vooral goed nieuws, maar uit het rapport wordt dan een klein onderdeel gepakt en uit de context geplaatst door te stellen dat het slecht gaat met het antibioticagebruik in Nederland.”„Een ander voorbeeld: Caring Vets heeft een artikel op internet staan dat er zoveel hittestress is. Als praktiserend dierenarts zie ik dat vrijwel alle varkenshouders tegenwoordig koeling op of in de stal hebben. Het betreffende artikel ging ook over het varkensvervoer op de vrachtauto. Maar je ziet dat varkenshouders en transporteurs heel veel doen om hittestress te voorkomen. Sinds vijf jaar is dat gewoon de nieuwe standaard. In plaats van dat er wordt gezegd: wat zijn jullie hartstikke goed bezig, wordt de boel weer afgekraakt. Over alle positieve ontwikkelingen van de laatste jaren wordt telkens niets gezegd, of ze pakken de kleine minpuntjes, vergroten deze uit en roepen vervolgens: het is allemaal niets.”
In de laatste twee jaar is er geen enkel beeld van hittestress bij varkens voor de slachterij gezien. De slachterijen en de sector hebben dus hun verantwoordelijkheid genomen, maar als de dierenrechtenorganisaties er niet waren geweest, was die verandering en verantwoordelijkheid er dan wel gekomen?
„Ik denk het wel. Ik denk dat economie en een varkenshouder die goed voor zijn dieren wil zorgen heel goed hand in hand gaan. Het wordt echter altijd gepresenteerd door de dierenwelzijnsorganisaties dat het ‘of-of’ is. Dat betere financiële resultaten altijd nadelig zijn voor het dierenwelzijn. Elke vorm van dierhouderij is in hun ogen echter een inbreuk op het welzijn. Zo wordt het tenminste door hen uitgelegd. Maar er is geen enkele varkenshouder of boer die zijn dieren per se pijn wil doen. Hij of zij wil graag dat die dieren goed produceren, maar dan moet zo’n dier zich goed voelen en dan moet je goed voor de dieren zorgen.”„De veranderingen gaan nu wel sneller onder invloed van die organisaties. Dat vind ik wel goed, dat houdt je wel scherp. Ik ben dus voor de dierenwelzijnsorganisaties. Die mogen en moeten er zijn. En daar ben ik principieel helemaal niet op tegen. Maar dan moet je wel het spel volgens de regels spelen en vertellen hoe het daadwerkelijk zit. En af en toe ook een spreekwoordelijk schouderklopje uitdelen of eens even terugkijken op wat er allemaal ten goede is veranderd. Nu krijg je als varkenshouder continu op de kop wat je allemaal niet goed doet. Er wordt geen enkele keer gezegd dat je gewoon hartstikke goed bezig bent en dat je heel veel stappen hebt gezet. Als men verandering wil, dan is telkens met de stok slaan een verkeerde methode.”„Dat men zegt: we willen meer dierenwelzijn en natuur in Nederland, dat is prima en dat zijn terechte doelen om na te streven. Daar kunnen we elkaar vrij gemakkelijk in vinden, want hier is niemand op tegen en er is altijd draagvlak voor. Echter, als je je een beetje verdiept in de meeste dierenwelzijns- of rechtenorganisaties, dan blijkt een veganistisch Nederland en stoppen met de veehouderij het einddoel te zijn.”
Ik denk dat je als varken het beste af bent in Nederland
Wat doet het persoonlijk met je als dierenarts, wanneer activistische dierenorganisaties het beeld schetsen van een mensonterende varkenshouderij? Jij bent dierenarts en wordt indirect weggezet als dierenbeul. Temeer als dan ook nog een varkenshouder zegt: ‘Denk jij er ook zo over?’
„Ik voel me niet persoonlijk aangevallen als mens, maar ik heb er moeite mee dat je als sector zo negatief en oneerlijk wordt weggezet. Zeker als je ziet hoe varkenshouders dagelijks hun best doen, samen met hun medewerkers, om goed voor dieren te zorgen; ik zie de positieve ontwikkelingen over de laatste 25 jaar dat ik dierenarts ben. We hebben op alle fronten vooruitgang geboekt en varkenshouders willen vooruit. We hebben een excursie gehad naar de vrijloopkraamhokken in Duitsland. Een bus vol met varkenshouders. Ze weten dat vrijloopkraamhokken de volgende stap is en zijn er nu al mee bezig. Ze waren ook enthousiast dat er een hoksysteem voor meer dierenwelzijn is. Ze willen die handschoen actief oppakken en tot een succes maken. Dat geldt overigens ook voor het houden van varkens met lange staarten. Ik vind het heel positief dat varkenshouders die uitdaging aannemen. Op elk bedrijf waar ik als dierenarts kom, zijn ze op de een of andere manier bezig met varkens met lange staarten. Iedereen is al ervaring aan het opdoen. Maar op dit moment kunnen veel varkenshouders weinig door vergunningverlening en is niet duidelijk wat er wel of niet mogelijk is. Aan de ene kant moet je je aanpassen, word je onder druk gezet als varkenssector om uitstoot en dierenwelzijn te verbeteren, maar krijg je niet de kans om te investeren in je bedrijf of je huisvestingssysteem aan te passen. Dan is het oneerlijk een hele beroepsgroep zo onder druk te zetten en door sommigen weggezet te worden als halve crimineel. Dat is eigenlijk mijn grote frustratie.”
Wat vind je ervan dat jouw collega's, de dierenartsen van Caring Vets, de landbouwhuisdierenartsen neerzetten als halve misdadigers die schuldig zijn aan een in hun ogen verderfelijke sector?
„Ik vind het bijna dom. Ze vragen ook niet wat mijn motivatie is. Ze zijn meer bezig met het oordelen over en het wegzetten van, dan dat ze in gesprek gaan met. Dat je in zo’n gesprek dan kunt zeggen dat er in de komende jaren veranderingen in de varkenssector doorgevoerd worden en dat de sector op de goede weg is. Overigens heb ik ook met mensen in de buurt gesproken, die buiten de varkenssector staan, over het beeld dat bijvoorbeeld Caring Vets schetst. Ze geven niks om de mening van deze groep, maar lachen een beetje om dit soort instanties. Het leeft niet in de maatschappij. Dat verraste mij, maar ik heb door mijn werk als dierenarts meer de focus hierop dan een gemiddeld persoon. Mensen zijn wel heel tevreden; de grote zwijgende meerderheid eet graag een stukje vlees. Men kijkt wel naar de varkenshouderij als zijnde heel erg positief.”
Hoe hebben andere dierenartsen op deze opinie en jouw open brief gereageerd?
„Van andere dierenartsen hoorde ik ook dat zij door veehouders werden aangesproken. Binnen onze eigen dierenartsenpraktijk hebben we besloten op die opinie toch een reactie te geven in onze nieuwsbrief. De brief is positief ontvangen omdat hij vooral feitelijk was. Het draagvlak onder dierenartsen voor deze open brief is groot, maar men vindt het ook spannend. Angst dat je persoonlijk aangesproken wordt en weggezet wordt als dierenbeul, omdat je werkt in de varkenshouderij. Dat merk je heel duidelijk op sommige feestjes, waar je niemand kent. Als je zegt dat je dierenarts bent, zien ze je als een toffe peer. Vertel je dat je in de varkenshouderij werkt, komen sommigen toch met alle oordelen en vooroordelen. De ongefundeerde mening in de maatschappij over de varkenshouderij is volop aanwezig. En dat is juist de reden om naar buiten te treden. Varkenshouders en dierenartsen zijn ook op zoek naar de goede dingen die gebeuren, want daar wordt geen aandacht aan gegeven. Men heeft wel een mening zonder ooit op een varkensbedrijf te zijn geweest. Recent hebben we nog meegedaan aan het Weekend van het Varken. Mensen blijken dan wel heel erg positief, met mooie reacties zoals: ‘Ik wist helemaal niet dat dat zo ging op een varkenshouderij.’ Buiten het platteland, in de stad, hebben mensen een heel sterke mening, omdat ze afhankelijk zijn van sociale media en internet om hun mening te vormen. En op internet zijn de anti-veehouderijorganisaties zeer actief.”
Wat is je mening omtrent activistische dierenartsen?
„Als je echt wat aan dierenwelzijn wilt doen, ga dan aan het werk als dierenarts in de veehouderij. Dan kun je daadwerkelijk wat doen voor het dier in plaats van in een kleine huisdierenpraktijk tijdens kantooruren een vereniging of een politieke partij op te richten en louter te zeggen dat het allemaal fout is. In tegenstelling tot hen werken wij altijd, staan we 24 uur per dag en zeven dagen in de week klaar voor dieren, en niet alleen tijdens kantooruren. Juist in de gezelschapsdierenpraktijken blijken de avonduren en weekenden erg onder druk te staan en moeten mensen met zieke dieren zich maar zien te redden. Daar is voor de Caring Vets nog winst te behalen. Ik vind hen een beetje diva-dierenartsen in een ivoren torentje, die op de zijlijn vertellen hoe het is en moet, maar weinig echte ervaring hebben. Persoonlijk vind ik dat je als dierenarts 24-uurszorg moet verlenen. De code van de dierenarts: tot eer van mens en dier. Daarbij is ziekte toch de grootste aantasting van dierenwelzijn.”
Het is een wezenlijk andere sector dan 25 jaar geleden
Dierenartsen in de veehouderij staan dus constant klaar voor het welzijn van dieren. We zeggen vaak dat Nederland een van de hoogste dierenwelzijnsniveaus ter wereld heeft. Klopt dat?
„Ik ben over de hele wereld geweest en dan zie je dat in Nederland heel veel aandacht is voor dierenwelzijn. Ik denk dat je als varken het beste af bent in Nederland. Als dierenartsen praten we zeer regelmatig met de veehouder over het dierenwelzijn. Niet met het vingertje. Je moet niet gaan preken, want dan weet je zeker dat er niks gebeurt. Maar door het feit dat we dit toch telkens aanstippen, motiveer je veehouders tot nadenken. Dat zie je nu in de discussie over die lange staarten. Als een varkenshouder hier nog niet over nadenkt, vertel je dat al veel andere varkenshouders hier mee bezig zijn. Mensen willen niet graag achterop lopen en dan beginnen ze toch ook mee te doen. Dat menselijke mechanisme zag je ook met antibiotica. Ik kan ook trots zijn als bedrijven waar ik kom technisch goed draaien, maar ook stappen hebben gezet op dierenwelzijnsgebied. Iedereen kan op die bedrijven op bezoek komen. Elke burger in Nederland.”
Dertig jaar geleden had Caring Vets een punt gehad als het gaat om dierenwelzijn, maar de varkenswereld is anno 2025 heel veel veranderd. Hebben ze nu ongelijk?
„Ja. In het verleden was er toch vooral aandacht voor het produceren. Onder maatschappelijke invloed is dat veel meer richting dierenwelzijn gegaan voor de ‘license to produce’. De handschoen is heel goed opgepakt door de huidige varkenshouders en ook de dierenartsen. Daar ben ik best trots op en die successen moeten we als varkenshouderij laten zien. Het is een wezenlijk andere sector dan 25 jaar geleden, toen ik begon.”
En de ontwikkelingen gaan door?
„In 2040 hebben alle zeugenbedrijven een vrijloopkraamhok en worden varkens met lange staarten gehouden. De gezondheidsstatus van bedrijven is dan ook enorm vooruitgegaan. Het klimaat is beter voor elkaar. Dierenwelzijn blijft een belangrijke rol spelen. Slecht dierenwelzijn is namelijk niet in het belang van het dier en de varkenshouder. Hij is zich anno 2025 ervan bewust dat dierwelzijn dé basis is van een gezonde en economisch verantwoorde houderij. Daarom zou ik graag leden van Caring Vets uitnodigen om samen naar een varkensbedrijf te gaan; dan kunnen we het echte verhaal vertellen.”
Reinout Burgers
Al bijna 25 jaar volg en schrijf ik als journalist onder meer over de varkenshouderij en pluimveehouderij. Twee uiterst boeiende en dynamische sectoren met veel gepassioneerde ondernemers.
Beeld: Reinout Burgers
Lees meer in het vakblad
In Vakblad Pig Business lees je wat speelt in jouw sector, met kennis, verhalen en duiding voor de praktijk.
