Veronika verrast wetenschap met slim bezemgebruik

In een bloemenrijk weiland in Oostenrijk pakt een koe een bezem met haar bek, kantelt hem behoedzaam en krabt zichzelf op een plek waar ze anders niet bij kan. Geen grap, geen kunstje. Veronika gebruikt het voorwerp doelgericht en doordacht – en zet daarmee wetenschappers wereldwijd aan het denken over de intelligentie van runderen.

Veronika laat zien dat koeien over meer cognitieve en motorische vaardigheden beschikken dan vaak wordt aangenomen. De koe die leeft als huisdier van de familie Wiegele in Oostenrijk gebruikt een bezem doelgericht om zichzelf te krabben en past haar aanpak aan de situatie aan. Met haar bek en tong positioneert ze het gereedschap zorgvuldig en kiest bewust welk uiteinde ze inzet: de borstel voor dikkere, hoger gelegen lichaamsdelen en de steel voor gevoeligere zones zoals de uier. Dat wijst op fijn afgestemde motoriek, anticipatie en inzicht in de eigenschappen van het voorwerp.

76 krabmomenten

Onderzoekers observeerden Veronika in een experiment met 76 geregistreerde krabmomenten, verdeeld over meerdere sessies. De bezem werd telkens in wisselende positie aangeboden om te testen of haar gedrag flexibel was. Veronika richtte zich consequent op moeilijk bereikbare lichaamsdelen en stemde haar keuze van borstel of steel af op het doel.

Daarmee leverde het onderzoek het eerste experimentele bewijs dat koeien een multifunctioneel hulpmiddel contextafhankelijk kunnen gebruiken. De studie laat zien dat dit vermogen waarschijnlijk breder aanwezig is bij runderen, maar in de praktijk zelden zichtbaar wordt, door de inrichting van hun leefomgeving.

Gezelschapsdier Veronika

Veronika is een koe die leeft in een omgeving met relatief veel ruimte en prikkels. Ze wordt gehouden als gezelschapsdier, en niet in een gangbaar productiesysteem. Daardoor heeft zij volgens de onderzoekers meer gelegenheid om natuurlijk en exploratief gedrag te vertonen, zoals het manipuleren van objecten.

Juist die rijke leefomgeving is belangrijk, stellen zij: in veel reguliere houderijsystemen ontbreken losse voorwerpen die dergelijk gedrag mogelijk maken. Het onderzoek benadrukt dat Veronika geen ‘getrainde’ koe is, maar uit eigen beweging gebruikmaakt van beschikbare objecten om een praktisch probleem op te lossen.

Achtergrond bij het onderzoek

Het onderzoek is uitgevoerd door Antonio J. Osuna-Mascaró en Alice M.I. Auersperg. Zij zijn verbonden aan het Messerli Research Institute (Comparative Cognition) van de Universiteit voor Diergeneeskunde Wenen, in samenwerking met de Medische Universiteit Wenen en de Universiteit van Wenen.

Zie het onderzoek voor meer video’s over de vaardigheden van Veronika.