Menu
Sterke Erven Logo
40

80 koeien onderhouden 100 weeskinderen

4008 min
Twintig jaar geleden trof Jos Creemers een groot stuk braakliggende grond aan in Kenia. Met 2.000 euro als budget kreeg hij de vrijheid een melkveebedrijf op te zetten naar zijn dromen. Nu heeft de Nederlander een melkveebedrijf met 80 koeien opgebouwd. Hij verwerkt alle melk zelf. Met het geld en voedsel worden 100 weeskinderen onderhouden. 
Baraka Farm is onderdeel van Lewa Children’s Home. De Keniaanse Phyllis Keino is eigenaresse van het 200 hectare grote land waar de boerderij en weeshuis staan. Jos Creemers (foto) is bedrijfsleider van Baraka Farm en werkt in loondienst.
Het 200 hectare grote bedrijf telt 80 melkkoeien, 65 stuks jongvee, 100 schapen en 100 zoogkoeien. Het terrein is volledig omheind. Creemers haalt herinneringen op uit 1993 toen hij kennis maakte met een groot stuk braakliggend terrein. „Geen sloten, afwatering, paden of wat dan ook. Er was totaal geen infrastructuur.”
Tot tien jaar geleden fokte Creemers met tien verschillende lokale rassen en natuurlijke dekking. Alhoewel hij voor het dekken zwart bonte stieren gebruikte, kon hij pas in 2000 over stappen op kunstmatige inseminatie.
Hij insemineert de koeien nu met Nederlands sperma van stieren als Big Winner, Delta Olympic en Delta Stilist. Van de laatste stier heeft hij vorig jaar twee stiertjes verkocht aan het Keniaanse stierenopfokstation.
De vaarskalveren houdt Creemers zelf aan. De stiertjes worden verkocht aan het personeel voor 10 euro per stuk. Alle stierkalveren zelf opfokken, zou hem teveel geld kosten en slachtprijzen voor stieren zijn te laag.
Met een meetlint wordt de groei van het jongvee elke maand bijgehouden. Na 3 jaar moeten de koeien volgens Creemers volgroeid zijn. Zijn huidige uitvalspercentage bij het jongvee ligt nu onder de twee procent.
Creemers vaccineert als één van de weinige melkveehouders zijn dieren met regelmaat. Hij vaccineert tegen ondermeer: MKZ, Miltvuur en Brucellose. Toch geven de vaccinaties hem geen volledige garantie. „Er zijn zeven verschillende types van MKZ in Kenia en er zitten maximaal vier varianten in het vaccin waarmee je de koeien vaccineert.”
Een voorname oorzaak voor de verspreiding van de ziektes zijn de vele Keniaanse boeren die nog steeds met hun, veelal magere, koeien langs de boerderij trekken opzoek naar een polletje gras. Vaccineren is niet verplicht en de meeste boeren vaccineren pas als er een uitbraak van een ziekte is.
Zijn fokkerijbeleid heeft Creemers een goede naam gegeven, waardoor hij voor zijn jongvee hoge prijzen kan vragen. Prijzen voor drachtige vaarzen die variëren van 1.500 tot 2.000 euro.
Het grootste probleem van een melkveebedrijf hebben in Kenia is volgens Creemers de voeding en voedervoorziening. Het klimaat en de bodemkwaliteit zorgen voor een onvergelijkbare situatie met Nederland. Volgens Creemers is de regio waar hij boert het meest geschikt voor het verbouwen van maïs en tarwe.
De Nederlandse melkveehouder is met het voeren van snijmaïs aan de koeien een pionier. „Het ligt hier heel gevoelig om maïs aan koeien te voeren. De mensen zijn hier opgegroeid met het idee dat maïs voor mensen is en gras voor koeien.”
Bovendien zijn volgens hem de Kenianen onbekend met kuilvoer. Ze voeren de koeien vers gras of hooi.” Bij Creemers krijgen de koeien overdag alleen snijmaïs en ‘s nachts weidegang.
Verder zit in het rantsoen eigen gemaakt krachtvoer. In 1999 nam hij de beslissing om zijn eigen krachtvoer te produceren. Hij wilde zoveel mogelijk onafhankelijk worden binnen de melkveehouderijsector.
In 1996 heeft Creemers een melkstal geopend waar de koeien machinaal worden gemolken. De koeien worden tweemaal daags gemolken; om 5.30 en 16.00 uur. Momenteel melkt Creemers ongeveer 60 koeien.
In de melkstal kunnen vier koeien tegelijkertijd worden gemolken. Hier krijgen de dieren krachtvoer bijgevoerd.
Een overdekte stal voor de melkkoeien is er niet. De wachtruimte doet bij de melkstal doet ook dienst als vreetplaats voor de dieren. Hier krijgen ze overdag snijmaïs bijgevoerd.
De gemiddelde melkproductie bij Creemers is 6.000 liter per koe. De toppers geven 7.000 tot 8.000 liter per jaar. De meeste Kenianen melken jaarlijks gemiddeld niet meer dan 2.000 liter per koe.
Het gemiddelde eiwit- en vetpercentage bij hem is respectievelijk 3 en 3,5. Volgens de Nederlander hebben deze lage gehaltes twee oorzaken. „De voeding is op dit moment erg energie rijk en in Kenia worden boeren niet uitbetaald op eiwit en vet, maar alleen op liters.”
De uitbetaling op alleen liters zorgt volgens Creemers voor het ontbreken van de stimulans om duurdere voedermiddelen in te brengen die een betere balans zouden kunnen geven. Voor hem zelf ligt ook de nadruk op een hogere melkproductie, zodat hij meer kaas kan maken.
Naast het maken van eigen krachtvoer nam Creemers in 1999 de drastische beslissing om alle melk zelf te gaan verwerken. Hij leverde al zijn melk op dat moment aan de destijds enige zuivelverwerker van het land. Vaak werd hij te laat of helemaal niet uitbetaald.
In een zelf verbouwt fabriekje begonnen ze om de melk te verwerken tot Goudse kaas en gefermenteerde melk. Dit laatste is volle melk met de dikte van yoghurt en de smaak van karnemelk.
De producten werden rechtstreeks verkocht aan particulieren, restaurants en supermarkten. De omschakeling van koeienboer naar de combinatie van koeien- en zuivelboer was voor Jos Creemers een financieel juiste keus, maar ook één waar hij nog dagelijks aan moet wennen.
Sinds kort heeft hij op het erf een gloednieuwe melkfabriek gebouwd met een verwerkingscapaciteit van 3.000 liter per dag. Hij verwerkt nu een 25 tot 30 procent van de melk tot kaas en de rest tot gefermenteerde melk. Geleidelijk wil hij het aandeel gefermenteerde melk afbouwen en meer kaas gaan maken.
Door de groeiende middenklasse in Kenia verwacht hij dat de vraag naar kwaliteitskazen toeneemt. Bovendien zit er op kazen meer winstmarge en sluit de productie van kaas beter aan op de kwaliteitsmelk die hij zelf produceert.
Voor het landwerk maakt Jos Creemers gebruik van tweedehandse landbouwmachines uit Nederland. Samen met een Nederlandse student is hij nu met een project bezig om gebruikte machines uit Nederland in te zamelen. Meer info is te vinden op www.ericgoestokenya.com.
De bodemlaag op de plek waar Creemers boert, bestaat voor de eerste 10 tot 20 centimeter uit een grondmengsel van leem en zand. Daaronder ligt een moeilijk doordringbare laag lava.
Door het vulkanische materiaal zit er in de teeltlaag veel ijzer en aluminium. Hierdoor komt het fosfaat slecht vrij waardoor er veel bij bemest moet worden. Een oplossing waar Creemers nu op inzet is het toevoegen van kalk en steenfosfaat.
Baraka Farm ligt nog op geen uur rijden ten noorden van de evenaar op 1.970 meter hoogte. Jaarlijks valt er gemiddeld 1.100 millimeter regen en afgelopen jaar zelfs 1.775 millimeter. Ter vergelijking in Nederland valt er gemiddeld 750 millimeter per jaar.
Toch kampt Kenia met meer droogte omdat het regenseizoen van maart tot en met september duurt. In deze periode valt driekwart van de neerslag. Normaal gesproken is in het regenseizoen het grondwaterniveau voldoende op peil. In het droogte seizoen zakt het grondwaterpeil tot op meer dan 100 meter diepte. Dieper dan 100 zit wel nog water maar dit is zout water, waardoor een hele diepe bron geen optie is.
Sinds enkele jaren vangt Creemers daarom het regenwater via sloten op die uitmonden in een groot zelf gegraven waterbassin. Het meer geldt als drinkwater voor hemzelf, de kinderen in het weeshuis, het vee en hij kan er nog 1 hectare land in droogseizoen mee beregenen (druppelirrigatie).
Dagelijks pompt Creemers 40.000 tot 60.000 liter water uit het bassin op. Het drinkwater krijgt een filterbehandeling en er wordt chloor aan toegevoegd.
De boerderij werkt in dienst van het weeshuis Lewa Children’s Home. Een tehuis met meer dan 100 kinderen wat zich eveneens op het erf bevindt. De eigenaar en grote drijvende kracht achter dit weeshuis is Phyllis Keino. Zij richtte 40 jaar geleden het weeshuis op.
Nog dagelijks is de zestigjarige Keniaanse in het tehuis aan het werk. De kinderen in Lewa Children’s Home hebben allemaal een eigen reden waarom zij hier zijn. Ze zijn te vondeling gelegd of de ouders zijn overleden of om verschillende redenen kunnen ze niet meer voor het kind zorgen.
Phyllis maakte 20 jaar geleden het plan dat een boerderij het weeshuis moest onderhouden. Het ontbrak haar alleen aan de kennis en tijd om dit zelf op te zetten. Ze vond in Jos Creemers de persoon die wel wilde en kon oppakken.
Baraka Farm is geheel afhankelijk van de eigen inkomsten en van donateurs van het weeshuis. Want ook al levert het melkveebedrijf een grote bijdrage aan het weeshuis, zonder donateurs kan het nog niet overleven. Kijk voor meer info op www.lewachildrenshome.info.
Creemers schat dat de boerderij momenteel tussen de kwart en helft in de financiële behoefte van het weeshuis voorziet. Harde cijfers kan hij niet geven omdat beiden instellingen sterk verwerven met elkaar zijn. Zo zorgt de boerderij ook voor het dagelijkse portie zuivel, vlees, maïs en groentes van de 100 kinderen.
Er worden kleinschalig groentes als kool, uien, tomaten, aardappelen en bonen verbouwd. Op de boerderij werken ongeveer 40 arbeidskrachten. In het weeshuis zijn 15 mensen werkzaam.
Bovendien heeft het bedrijf nog 100 schapen en 100 zoogkoeien inclusief jongvee. Het ultieme doel voor Jos Creemers is om van het melkveebedrijf een volledige en onafhankelijk inkomstenbron voor het weeshuis te maken.
De inmiddels 48-jarige Jos Creemers is daarom naar eigen zeggen nog lang niet klaar in Kenia. Hij is nu een schooltje aan het opzetten waar hij melkveehouders wil leren hoe ze kleinschalig en eenvoudig op een professionelere manier koeien kunnen houden.
Begin juni bezocht het NAJK met vijftien jonge Nederlandse agrarische ondernemers Kenia met als thema ’Voedselzekerheid’. Het land telt miljoenen kleine boertjes. Opvallend is dat de landbouw zich kenmerkt door schaalverkleining. Dit is het gevolg van bedrijfsoverdracht, omdat de boerderij volgens traditie onder alle kinderen evenredig wordt verdeeld.

Bekijk hier een Engelstalige video van Baraka Farm. Het hele verhaal van Jos Creemers is zaterdag 24 januari te lezen in het magazine Melkvee.

Tekst:

Beeld: Ruben van Boekel

Tags
MelkveeMelktechniek
Lees meer in het vakblad
In Vakblad Melkvee lees je wat speelt in jouw sector, met kennis, verhalen en duiding voor de praktijk.
Meer over het vakblad
Sterke Erven © 2026 Uitgave van Agrio Uitgeverij B.V.