Het systeem bepaalt

Op zich raar, want de opgegeven strook is wel eigendom, maar iemand anders bepaalt wat je er op mag verbouwen. Dit jaar zijn ook de percelen aangemerkt die een rustgewas verplichting hebben. Wederom wordt het bouwplan hierin door iemand anders bepaald. Daarnaast is er nog de eco-regeling. Om nog wat extra punten op klimaat te scoren, wordt de lat nog wat hoger gelegd om met rustgewassen zelfs naar één op drie terug te gaan. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat het niet meevalt om de aangevraagde eco-regeling ook daadwerkelijk te ontvangen. Zelfs al is de inzet er geweest en de gescoorde bedragen heel dicht bij het doel liggen, dan nog kan er een volledig bedrag ingehouden worden, omdat het net niet groen kleurt. Vorig jaar zijn veel percelen afgekeurd en hebben veel akkerbouwers een verlaging gekregen in score. Daar zijn klachten over gekomen en nu wordt er opnieuw naar gekeken, maar er werd direct bij vermeld dat het waarschijnlijk niet tot een heel andere uitkomst zal gaan leiden. Dan moet je toch als mens een lampje gaan branden dat er liever de hand op de knip gehouden wordt, dan dat de compensatie gewoon netjes opgelost wordt.

Dit doet me denken aan een aantal jaren geleden tijdens de uientarrering bij een man met levenservaring. Zes monsters waren gewogen met een gewicht op 2 decimalen. Daar waar ik genoodzaakt was om de rekenmachine te ontgrendelen op de telefoon, zei de betreffende man: ‘Dat is zoveel kilo bij elkaar. Toets het netto getal maar in en deel dat maar door bruto.’ Ik dacht: ‘Dat kan niet zo snel, ik toets de gewichten wel even in en tel het alsnog wel even bij elkaar op.’ Nou dat was dus overbodig. De man vertelde mij dat hij vroeger op de markt had gewerkt en daar getraind was in hoofdrekenen. Deze unieke eigenschap zette mij wel aan het denken over de echtheid van de mens. Tegenwoordig kunnen maar weinig mensen echt hoofdrekenen en wordt al snel vertrouwd op de rekenmachine. Maar bij doseringen in gewasbescherming is het wel van cruciale waarde of je 1,5 of 15 liter Starane op 10 hectare uien spuit. De onjuiste plek van de komma is bij hoofdrekenen minder snel gemaakt als het intoetsen op een rekenmachine zonder gevoel erbij. Dit gevoel en logisch nadenken raakt men kwijt als men vertrouwt op de systemen. Dit brengt mij weer terug naar de ervaring met de eco-regelingen. Er zit geen gevoel bij de beoordeling, zelfs als deze uiterst dichtbij de gewenste uitkomst zit. Het systeem zegt dat het niet klopt en dat is leidend. Het systeem geeft een gevoel van veiligheid, maar botst met praktiserende akkerbouwers die vaak dingen op basis van gevoel beslissen. Naarmate het systeem nog ingewikkelder wordt, is het betrouwbaarder voor degene die ermee werkt, maar nog ongrijpbaarder voor degene die dagelijks werkt met de praktijk. En daar komt de vraag uit voort: wil je dat het systeem bepaalt of vind je het leuker dat je zelf kunt bepalen?