Meer melk met minder koeien!

In het Oost-Vlaamse Knesselare bouwt de 35-jarige Elien Almey verder aan het familiebedrijf waarvan ze sinds 2020 de zevende generatie vormt. Op het bedrijf lopen 96 melkkoeien en 55 stuks jongvee. “Ik ben eigenlijk altijd tussen de koeien te vinden. Voor het werk op het land springt mijn broer regelmatig bij”, vertelt Elien die het bedrijf in haar eentje runt. In totaal omvat het bedrijf 42 hectare grond, met 18 hectare maïs en verder voornamelijk grasland.

Melksnelheid 3,7 en 2.700 kg melk per dag

Direct nadat Elien in 2017 in het ouderlijk bedrijf stapte, kwam de focus sterk op efficiëntie te liggen. Vanuit arbeidsoogpunt werd één melkrobot geplaatst. Deze heeft onvoldoende capaciteit om alle koeien te melken, terwijl uitbreiding van de veestapel om een tweede robot rendabel te maken niet mogelijk is. Daarom worden koeien die aan het einde van de lactatie zijn, tweemaal daags in de melkstal gemolken. Met vooral hoogproductieve koeien op de melkrobot, wordt deze maximaal benut. Gemiddeld worden ze 3,2 keer per dag gemolken, met een melksnelheid van 3,7 kilogram per minuut. Met een dagelijkse productie van ongeveer 2.700 kilo melk per robot behoort het bedrijf tot de top 25 melkrobotbedrijven van België.

Met vierkante tepelvoeringen 10 koeien per robot meer

“Wat zeker bijdraagt aan de efficiëntie van de melkrobot zijn de vierkante tepelvoeringen. Een jaar na de plaatsing van de robot hebben we deze geïnstalleerd. De melksnelheid steeg meteen van 2,8 naar 3,8 kilogram per minuut”, herinnert Elien zich van de omschakeling van ronde siliconen tepelvoeringen naar de rubberen vierkante ProSquare tepelvoeringen. “De koeien hoefden er nauwelijks aan te wennen. Integendeel, ze bezochten de robot zelfs vaker. Ik ben tussendoor nog één keer teruggegaan naar de originele tepelvoeringen van de leverancier. Maar met die tepelvoeringen kon ik 10 koeien minder met de robot melken. Dus ik ben heel snel weer teruggegaan naar de vierkante tepelvoeringen”.

Hogere productie met lagere voerkosten

Een andere aanpassing die Elien in de bedrijfsvoering doorvoerde was een wijziging van de voerstrategie. “Sinds een jaar of zeven stel ik samen met Vincent van Dongen (nutritionist bij Heemskerk) het rantsoen samen. We zijn toen overgestapt van samengestelde krachtvoerders naar enkelvoudige grondstoffen en dat heeft zowel op productieniveau als financieel goed uitgepakt”, vertelt Elien. “De melkproductie steeg terwijl de voerkosten daalden. Maar ook de vruchtbaarheid en de klauwgezondheid zijn verbeterd. We hebben sindsdien veel minder klauwproblemen”, is haar ervaring.

Hoge voerefficiëntie met een stabiel rantsoen

Het TMR-rantsoen bestaat uit mais, gras, perspulp, bierbostel, sojaschroot, gemalen gerst, tarwe en raapzaadschroot. Dit wordt aangevuld met Farm PEQ Galaxy mineralen met levende gisten, biotine en mycotoxinebinder. Voor extra energie wordt pensbestendig vet, toegevoegd. “Ik streef naar een rantsoen van constante kwaliteit en wil eigenlijk zo weinig mogelijk veranderingen doorvoeren. Toch heb ik me onlangs laten overhalen om het rantsoen door een andere partij te laten aanpassen. De productie daalde direct met 3 liter per koe en ik kreeg dat niet meer hersteld. Dus hing ik al snel weer met Vincent aan de telefoon”, vertelt de veehoudster over een keuze waar ze achteraf snel spijt van kreeg.

Snel schakelen met adviseur

Elien en Vincent hebben regelmatig contact over het rantsoen, zeker wanneer nieuwe kuilen worden aangesneden. “Het is fijn om snel te kunnen schakelen met je adviseur. We kijken op dezelfde manier naar koeien”, vertelt Elien. “We zien allebei graag grote, zware koeien met veel capaciteit. Niet zozeer hoogte, maar vooral brede dieren die veel voer op kunnen nemen en veel melk kunnen produceren”. Op stal is deze visie duidelijk terug te zien. Aan het voerhek staat een uniforme groep koeien met veel capaciteit en breedte in de voorhand. Tegelijkertijd valt op dat de maatvoering van de oudere stal te krap wordt voor het formaat van de dieren. Juist daarom focust Elien bewust minder op hoogtemaat en meer op brede, functionele koeien die veel voer kunnen verwerken.

Lijn in de veestapel

Die uniformiteit in de veestapel is geen toeval. Eliens vader werkt al zo’n 25 jaar met het paringsprogramma GMS en die lijn wordt vandaag de dag nog altijd doorgetrokken. Sinds de komst van de melkrobot verschoof het fokdoel richting een meer robotgeschikte koe. Productie blijft daarbij centraal staan: zoveel mogelijk kilo’s vet en eiwit, zonder gezondheidskenmerken zoals vruchtbaarheid en uiergezondheid uit het oog te verliezen. “GMS heeft veel lijn gebracht in onze veestapel, maar zorgt ook voor arbeidsgemak. Ik hoef zelf niet meer na te denken over inteelt en weet precies met welke stier ik iedere koe moet insemineren.” Op de GMS-uitslag van het jongvee en de vaarzen domineren genomicstieren zoals Grenade, Brevity, Barnes en Paloma, terwijl bij de oudere dieren voornamelijk Beef wordt ingezet.

Sneller vooruit met betrouwbare data

Om in de fokkerij nog sneller een stap hoger te komen, werkt Elien sinds kort met GENEadvance. Met deze genomic test wordt op basis van DNA een voorspelling gemaakt van de genetische aanleg van een dier. “In de eerste uitslag viel vooral de grote spreiding in de fokwaarden op”, vertelt Elien. “Er zaten dieren tussen waarvan ik de fokwaarde eigenlijk hoger had ingeschat, maar ook kalveren die juist beter scoorden dan verwacht”. De grafiek laat die spreiding in TPI-fokwaarden duidelijk zien en levert waardevolle informatie op voor de fokkerijkeuzes op het bedrijf.

Minder jongvee en genetisch sneller vooruit

“Voorheen hield ik teveel jongvee. Nu streef ik naar een vervangingspercentage van 30%. Door de genetisch beste dieren met Sexcelsperma te insemineren, kan ik veel gerichter sturen op het aantal vaarskalveren dat ik nodig heb”, aldus Almey. Rundveespecialist Kees van Koevorden ziet achter deze aanpak zowel genetische als economische voordelen. “Elien zet GENEadvance in eerste instantie in om genetisch sneller een stap hoger te komen. Tegelijkertijd zit er ook een interessant verdienmodel achter. Gesekst sperma is duurder. Maar doordat minder vervanging nodig is, kunnen vaker gebruikskruisingsstieren worden ingezet. Dat levert niet alleen snellere genetische vooruitgang op, maar ook meer opbrengst uit de kalveren”, legt Kees uit.

Verder optimaliseren richting 45 kg melk

Dat Elien onder de huidige omstandigheden zulke technische resultaten weet neer te zetten, getuigt van veel vakmanschap en ondernemerschap. Met een productie van 42 kg melk per koe per dag draait het bedrijf zeer efficiënt. Toch ziet de jonge veehoudster nog volop mogelijkheden om verder te optimaliseren. Met de huidige regelgeving blijft een tweede melkrobot voorlopig toekomstmuziek. Ondertussen investeert ze wel stap voor stap verder. Zo is een grotere koeltank onderweg, zijn ventilatiekokers geplaatst om het stalklimaat te verbeteren en staat ook een zelfrijdende voermengwagen op haar verlanglijstje.

De volgende stip op de horizon is een stijging naar 45 kg melk per koe per dag. Daarbij kan ze blijven vertrouwen op Heemskerk als sparringpartner die voeding, fokkerij en management niet als losse onderdelen bekijkt, maar juist als één geheel benadert.