Staatssecretaris: ‘Uitspraak betreft alleen lelieteelt, maar kan gevolgen hebben voor andere teelten’

Voor de NAV betekent het antwoord van Erkens vooral een bevestiging van de beperkte jurisprudentie over spuitvrije zones. De vakbond verzocht de staatssecretaris om navraag te doen bij de Raad van State nu verschillende provincies, specifiek Friesland, de uitspraak van 2 april 2025 als aanleiding zien om verstrekkende maatregelen te treffen rond het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de gehele akkerbouw. Dat terwijl het hoogste rechtsorgaan van Nederland zowel tegenover de NAV als vaktitel Sterke Erven Akkerbouw (voorheen Akkerwijzer) bij monde van een woordvoerder benadrukte dat de uitspraak specifiek de lelieteelt betreft.

'Uitspraak alleen betrekking op concrete zaak is fundamenteel beginsel van rechtsorde'

Erkens gaf, in de aanloop naar het debat over gewasbeschermingsmiddelen op donderdag, antwoord. ‘U wijst terecht op een fundamenteel beginsel uit onze rechtsorde: een rechterlijke uitspraak heeft in principe alleen betrekking op de concrete zaak die is voorgelegd en geldt uitsluitend jegens de procespartijen. […] Uitspraken binden niet automatisch derden of andere situaties. In het geval van de uitspraak van 2 april 2025 gaat het inderdaad formeel om lelieteelt.’

Toch ziet Erkens ook in dat het vraagstuk in potentie gevolgen kan hebben voor andere teelten en situaties. ‘De onderliggende kwestie betreft echter niet de lelieteelt zelf, maar de mogelijke schadelijke effecten van gewasbeschermingsmiddelen op Natura 2000-gebieden’. De staatssecretaris veronderstelt in zijn antwoord daarom ook dat afwijzing van handhavingsverzoeken op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen vermoedelijk bij de rechter geen stand houden. ‘We sluiten niet uit dat deze uitspraak breder werking zal krijgen, nu het gaat om een principiële vraag over milieurechten die niet geboden zijn aan één teeltsoort.’

Juridische en praktische oplossingen in convenanten gewasbescherming

De staatssecretaris neemt de zorgen in de akkerbouw serieus en hoopt in het traject rondom de convenanten gewasbescherming aan oplossingen te werken ‘waarbij ook deze juridische en praktische vraagstukken nadrukkelijk worden meegenomen’.