Gezonde bodem als basis voor gezonde gewassen én een gezonde mens

Bodemgezondheid: fundament van ons voedselsysteem

Binnen Europa groeit het besef dat gezonde bodems cruciaal zijn voor onze toekomst. Zo is naar schatting 95% van ons voedsel afhankelijk van de bodem, terwijl meer dan de helft van de Europese bodems niet in goede staat verkeert. De bodem herbergt bovendien een groot deel van de biodiversiteit en levert essentiële ecosysteemdiensten zoals nutriëntenkringloop, waterberging en koolstofopslag.

Tegelijkertijd wordt de bodem nog te vaak gezien als enkel groeimedium. In werkelijkheid is het een complex en dynamisch ecosysteem. Miljoenen micro-organismen, schimmels, wormen en insecten vormen samen een fijnmazig voedselweb. Deze organismen zorgen voor de vrijstelling van nutriënten, de opbouw van organische stof en de natuurlijke weerbaarheid van het gewas.

Het microbioom als verbindende schakel

Nieuwe wetenschappelijke inzichten benadrukken de rol van het microbioom in de relatie tussen bodem, plant en mens. Het microbioom is de gemeenschap van bacteriën, schimmels en andere micro‑organismen die samen invloed hebben op ecosystemen en gezondheid. Er zijn diverse internationale onderzoeksprojecten op dit terrein:

Binnen het zogenoemde One Health-concept wordt gezondheid gezien als een samenspel tussen mens, dier, plant en milieu. Het microbioom vormt hierin de verbindende factor.

Het MicroHealth consortium is een Nederlands initiatief dat onderzoek doet naar de relatie tussen bodem-microbioom en darm-micobioom. Ook in projecten zoals Soils2Guts wordt onderzocht hoe landbouwmethodes het microbioom van bodem, gewas en uiteindelijk mens beïnvloeden.

De Universiteit van Wenen (BOKU)* onderzoekt de relatie tussen bodem, plant en het menselijke darmmicrobioom. De wetenschappers introduceren de hypothese dat menselijke gezondheid mede bepaald wordt door het omgevingsmicrobioom, met de bodem als centrale bron. Een grotere blootstelling aan diverse micro-organismen kan mogelijk bijdragen aan een betere weerstand en een lager risico op allergieën.

Daarnaast speelt bodemkwaliteit een rol in de voedingswaarde van gewassen. Factoren zoals micronutriënten, antioxidanten en secundaire plantenstoffen worden mede bepaald door het bodemleven en de interactie tussen plant en micro-organismen. Daarmee vormt bodemgezondheid een belangrijke, maar vaak onzichtbare factor in de kwaliteit van ons voedsel.

Groenbemesters voor bodemgezondheid

Een van de meest effectieve instrumenten om bodemgezondheid te verbeteren, is de inzet van groenbemesters. Deze gewassen leveren een directe bijdrage aan:

• opbouw van organische stof
• verbetering van bodemstructuur
• stimulering van biodiversiteit
• vermindering van ziekten en plagen

Belangrijker nog: groenbemesters hebben invloed op de samenstelling van het bodemleven. Onderzoek toont aan dat zij het microbioom actief kunnen sturen en daarmee bijdragen aan een meer weerbare bodem en gezondere gewassen.

Door te kiezen voor de juiste soorten en mengsels kunnen telers gericht werken aan specifieke doelen, zoals stikstofbinding, nematodenbeheersing of verbetering van de bodemstructuur.

Veredeling voor de toekomst

DSV zaden zet sterk in op de ontwikkeling van innovatieve groenbemesters die het bodemleven stimuleren. Door in de veredeling te focussen op eigenschappen zoals wortelontwikkeling, biomassa-opbouw en interactie met het microbioom, ontstaan mengsels die verder gaan dan traditionele bodemverbetering.

Deze groenbemesters dragen bij aan een veerkrachtige bodem en een stabiel en robuust teeltsysteem. Maar de ambitie reikt verder. DSV volgt de nieuwste wetenschappelijke inzichten naar de rol die deze gewassen kunnen spelen in de keten van bodem naar mens.

Vooruitblik: een nieuwe kijk op gezondheid

Hoewel het onderzoek naar de relatie tussen bodemgezondheid en menselijke gezondheid nog in ontwikkeling is, zijn de eerste inzichten veelbelovend. De samenhang tussen bodemleven, gewaskwaliteit en het menselijke microbioom wijst op een toekomst waarin landbouw niet alleen voedsel produceert, maar actief bijdraagt aan gezondheid en weerstand.

Groenbemesters kunnen daarin een sleutelrol spelen. Door het bodemleven te verrijken, leggen zij de basis voor gezondere gewassen en mogelijk ook voor gezondere mensen.

Een gezonde bodem is daarmee niet alleen een agronomische keuze, maar een investering in de toekomst van ons voedselsysteem én onze gezondheid.