Natuur houdt zich niet aan natuurbeleid… Wat doet Jaimi?

Een bezoeker slaakte: 'Ik ben compleet verward. Wie kan me vertellen hoe het echt zit?' Andere bezoekers vroegen zich af of producent Robert Ellenkamp aan cherry picking had gedaan en alleen de beste, meest gunstige resultaten had geselecteerd? Dit leidde bij Ellenkamp eveneens tot een verbaasde reactie. Hij beklemtoonde dat er absoluut geen sprake is geweest van willekeur.

Vergunningenbeleid op losse schroeven

De documentaire maakt duidelijk dat de invloed van stikstof niet een-op-een op de staat van de natuur kan worden geprojecteerd. Dit gegeven zet het huidige stringente vergunningenbeleid op losse schroeven. Sinds de uitspraak van de Raad van State in 2019 mag een nieuw project geen stikstof uitstoten nabij beschermde Natura 2000-gebieden. Als een initiatiefnemer niet kan garanderen dat de stikstofuitstoot nihil is, weigert de bevoegde instantie de vergunning, omdat ze door de rechter worden teruggefloten.

De kamerbrief ‘komt eraan’

Naar verluidt komt landbouwminister Jaimi van Essen vrijdag 26 juni met concrete plannen om ‘Nederland van het slot’ te halen. Agrarisch Nederland houdt haar adem in. In de publieke opinie wordt de landbouw frequent als hoofdschuldige in de stikstofproblematiek aangewezen. Wat nu als blijkt dat de correlatie tussen de aanwezigheid van stikstof en de staat van de natuur niet vanzelfsprekend is? Rechtvaardigt dit draconische maatregelen voor de landbouw? Wat betekent dit voor de Nederlandse economie? Is een investering van maar liefst 20 miljard euro in natuurverbetering gerechtvaardigd? Geld dat node wordt gemist om onze sociale zekerheid overeind te houden.

Slaagt Jaimi voor de stresstest?

De stresstest van de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn maakt deel uit van het Europese streven naar vereenvoudiging van de regelgeving om het concurrentievermogen van de EU te vergroten. Gespiegeld aan de documentaire van Ellenkamp kan de conclusie getrokken worden dat een investering van 20 miljard in natuurverbetering hiermee geenszins strookt. Onderzoek van Stichting Agrifacts leert dat Nederland gemiddeld 32 miljoen euro per Natura 2000-gebied wil investeren in de periode 2021-2027. Nederland is hiermee verreweg de koploper in Europa; Portugal volgt op afstand op plek 2 met 9 miljoen euro.

De slager keurt zijn eigen vlees

De natuurdocumentaire toont bovenal het gesloten systeem van ecologisch Nederland aan. Een schimmig spel waarin ecologen de doelen per natuurgebied vaststellen en vervolgens via de Ecologische Autoriteit vaststellen in hoeverre deze zijn behaald. In deze Ecologische Autoriteit zijn, hoe opmerkelijk, dezelfde ecologen vertegenwoordigd. Niet zelden zijn ze bovendien actief bij NGO's zoals SoortenNL, Naturalis, B-Ware en Sovon die pleiten voor een strenger stikstofbeleid. Dubbele petten dus. De democratie staat buitenspel; provinciale statenleden hebben geen enkel inzicht hoe de geldstromen lopen. Een typisch voorbeeld van ‘de slager keurt zijn eigen vlees’.

Hopelijk vindt Van Essen nog voor 26 juni tijd in zijn agenda om met Robert Ellenkamp en oud-regiohoofd Natuurmonumenten Henk Rampen in meerdere natuurgebieden op te trekken. Arjen van Hinsberg, senior onderzoeker bij Planbureau voor de Leefomgeving, is eveneens van harte welkom. Vooral ook om dié gebieden aan te wijzen waar het volgens het Planbureau niet goed gaat met de natuur.