Onzinberichten over stikstof volgens minister, voor Gelderland zonering 500 meter heilig

Van Essen wilde woensdagochtend desgevraagd verder niet te veel vooruitlopen op de concrete landelijke stikstofplannen die 26 juni worden gepresenteerd. De afgelopen dagen verschenen al verschillende uitgelekte details uit conceptstukken in de media, waaronder mogelijke maatregelen rond zonering van natuurgebieden. Van Essen sprak over ‘veel onzin’ en benadrukte dat daarover nog geen definitieve besluiten zijn genomen. „Er wordt veel geschreven over afstanden en zones, maar uiteindelijk moet je kijken naar het resultaat: hoeveel emissies worden er daadwerkelijk verminderd.”

Van stikstofslot

Volgens zowel minister Van Essen als gedeputeerde Peter Drenth biedt de gebiedsgerichte aanpak perspectief voor natuurherstel én voor boeren en andere ondernemers die al jaren vastlopen door de vergunningenproblematiek. In het gebied wonen ongeveer één miljoen mensen en bevindt zich ongeveer 10 procent van alle agrarische bedrijven in Nederland. Volgens Drenth ligt er voor het eerst in jaren een plan dat breed wordt gedragen door overheden in de regio. „Hier staan 21 gemeenten, twee waterschappen, de provincie en het Rijk gezamenlijk achter één aanpak. Dat zie je niet vaak. Juist daarom moeten we deze kans grijpen." De aanpak combineert volgens de betrokken overheden natuurherstel, verbetering van het watersysteem, onder meer door de aanpak van beekdalen, en vermindering van de stikstofuitstoot.

500 meter heilig

Gelderland houdt daarbij vast aan een zone van 500 meter rond kwetsbare natuurgebieden. Volgens de provincie is die afstand gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en noodzakelijk om juridisch houdbare vergunningverlening mogelijk te maken. „We hebben die 500 meter niet voor niets gekozen. Voor vergunningverlening moet je iets kunnen vastleggen dat juridisch standhoudt. Dat is precies waar rechters steeds op wijzen", aldus Drenth.

Niet iedere boer 60 procent

Een belangrijk punt van discussie is de afgesproken stikstofreductie. Voor het gebied als geheel wordt uitgegaan van een reductie van 60 procent. Gelderland heeft daarnaast aangegeven dat uiteindelijk zelfs 65 procent haalbaar moet zijn. Volgens Drenth bestaat hierover veel misverstand. „Het werd gisteren in de media zo gebracht dat iedere ondernemer 60 procent moet reduceren. Dat is niet zo. Zeker voor veel melkveebedrijven zou dat simpelweg niet haalbaar zijn."

Deel reductie automatisch

De reductiedoelstelling geldt voor het gebied als geheel. Daarbij wordt volgens Drenth rekening gehouden met autonome ontwikkelingen, bedrijfsbeëindigingen, innovaties en verduurzamingsmaatregelen die de komende jaren al plaatsvinden. „Alleen al door ontwikkelingen die nu al gaande zijn, verwachten we dat een aanzienlijk deel van de reductie vanzelf wordt gerealiseerd. De resterende opgave vraagt maatwerk." Dat maatwerk is volgens Drenth cruciaal. Een melkveehouderij vraagt een andere aanpak dan een pluimveebedrijf of een biologisch bedrijf.

Duidelijkheid voor boeren

Volgens de gedeputeerde is duidelijkheid op dit moment misschien wel de belangrijkste behoefte onder boeren. „Veel ondernemers willen best stappen zetten, maar lopen vast omdat vergunningen ontbreken. Ze willen wel, maar kunnen niet." Hij erkent dat niet alle boeren achter de plannen staan, maar ziet tegelijkertijd dat veel ondernemers behoefte hebben aan een stabiel toekomstperspectief. „We voeren intensieve gesprekken met landbouworganisaties, individuele boeren en natuurpartijen. Niet iedereen zal het overal mee eens zijn, maar de wens om uit de huidige impasse te komen is breed aanwezig."

Ruimte voor maatwerk

Van Essen sprak tijdens de bijeenkomst zijn waardering uit voor de manier waarop de regio zelf met oplossingen is gekomen. „Wat mij opvalt is de energie en het lef waarmee bestuurders hier naar voren zijn gestapt. Dat moeten we vanuit Den Haag niet afremmen, maar juist belonen." Volgens de minister heeft de Veluwe-aanpak laten zien dat een gebiedsgerichte benadering kan werken. „Juist de gesprekken die we hierover hebben gevoerd, hebben mijn ogen geopend voor wat er in de regio mogelijk is. Daarom moeten we ruimte bieden voor maatwerk." Van Essen benadrukte dat de bestuurders niet tekenden voor uitgelekte Haagse plannen, maar voor de gezamenlijk ontwikkelde Veluwe-aanpak. „We staan hier voor het plan dat we samen hebben gemaakt. Niet voor allerlei speculaties die rondgaan. Er is een hoop onzin verteld."

Oproep aan politiek Den Haag

Hoewel de bestuurders vertrouwen uitspreken in de gekozen richting, blijft de uiteindelijke besluitvorming in Den Haag spannend. De plannen moeten nog verder worden uitgewerkt en politiek worden verankerd, meldde Van Essen. Drenth roept kabinet en Kamer op om zich niet vast te bijten in de laatste details. „Dit plan bestrijkt 100.000 hectare van de 240.000 hectare Natura 2000-gebied waarvoor Nederland een opgave heeft. Daarmee realiseren we een enorme stap vooruit. Blijf dan niet hangen in de laatste verschillen." Volgens hem gaat het om veel meer dan alleen stikstof.

"Het gaat over woningen, vergunningverlening, landbouw, recreatie en leefbaarheid. Voor het eerst in zeven jaar ligt er een kans om daadwerkelijk vooruit te komen."

Miljardenopgave

Voor de eerste fase van de uitvoering in de Aanpak Veluwe is 300 miljoen euro beschikbaar gesteld. De provincie Gelderland legt daar zelf meer dan 100 miljoen euro naast. Volgens Drenth is dat echter slechts een begin. „Dit gebied is groter dan sommige Nederlandse provincies. Uiteindelijk praten we niet over honderden miljoenen, maar over miljarden euro's." Die investering vindt hij meer dan gerechtvaardigd. „We herstellen een disbalans die in tientallen jaren is ontstaan. Als we miljarden investeren in infrastructuur rond grote steden, dan is investeren in het groene hart van Nederland ook verdedigbaar."

Niet zonder weerstand

Zowel Van Essen als de regionale bestuurders verwachten dat de uitvoering niet zonder weerstand zal verlopen. Juist daarom werd tijdens de bijeenkomst meerdere malen benadrukt dat de samenwerking tussen overheden overeind moet blijven. „Het wordt spannend", erkende een van de aanwezige bestuurders. "Maar juist als er kritiek komt van boeren of natuurorganisaties moeten we naast elkaar blijven staan." Van Essen onderschrijft dat. „Het doel hebben we allemaal helder voor ogen. Nederland wil dat we weer ruimte creëren voor ontwikkeling én werken aan natuurherstel. Daar zetten we vandaag samen een belangrijke stap voor." Met de ondertekening is de discussie daarmee niet voorbij. Voor boeren rond de Veluwe blijft nu vooral de vraag hoe de plannen de komende jaren concreet worden ingevuld.

Voor hen rest, net als de boeren in heel Nederland, wat de concrete kabinetsplannen zijn die op vrijdag 26 juni worden gepresenteerd.

Minister Van Essen geeft tekst en uitleg, gedeputeerde Drenth hoort toe.

Alle ondertekende bestuurders van de Aanpak Veluwe verzameld bij de kaart van het gebied.