Tijdperk van de Gewashoeder

Een blik op het verleden

Nostalgie is bij het onderwerp gewasbescherming onverstandig. Tot het begin van de 20^e eeuw was het een jaarlijkse strijd om voldoende voedsel te oogsten om te overleven. Als er te weinig eten was, dan brak er onrust uit. Als voedsel een reden is voor oorlog, dan is gewasbescherming een voorwaarde voor vrede.

Bestrijdingsmiddelen leken een geweldige uitvinding, totdat bleek dat er de nodige neveneffecten waren. In de jaren '50 en '60 maakte voedsel meer kapot dan ons lief was. We weten allemaal: als je te veel middelen gebruikt, dan eindig je met een kater. Zo werkt dat ook met bestrijdingsmiddelen.

Gelukkig is de boodschap aangekomen, zijn de middelen verbeterd, werken telers er zorgvuldig mee en wordt de wereld weer een beetje mooier. Maar we zijn er nog niet. We willen namelijk voedsel produceren in een gezonde omgeving en met maatschappelijke waardering. Dan moeten we samen nog een stap zetten.

De relatie met planten

Als je de filosoof in jezelf even de ruimte geeft, dan is het maar de vraag of telers gewassen telen. Of hebben gewassen juist telers in dienst om hen in de watten te leggen? Wie staat er nou vrijwillig midden in de nacht op om een haspel te verzetten? Telers zijn misschien wel meer dienaar dan koning.

Het is in die lijn nogal overdreven om te stellen dat je gewassen teelt. Zonlicht, CO₂ en water doen het meeste werk. Zelfs het zaad produceren de meeste telers niet zelf. Dus ja, je draagt er als teler zeker aan bij, maar wie doet nu eigenlijk het meeste werk? Bescheidenheid siert de mens.

Het is daarom beter om te spreken van gewashoeders. Hoeden staat voor bewaken, oppassen, beschermen en begeleiden. Is dat niet eigenlijk wat telers doen? De basis van elke teler is een gewas begeleiden in de reis van uitgangsmateriaal tot voedsel. Telers zijn hoeders van hun gewassen.

Doordenken naar de toekomst

Bij een gewashoeder past het natuurlijk om het gewas een goede start te geven met robuuste rassen die hun plek vinden in een gezonde bodem. Planten hebben, net als de geschilderde bomen van Bob Ross, behoefte aan vrienden op de akker. Graag niet allemaal dezelfde soort, maar met de nodige (bio)diversiteit.

Daarna zorgen we dat het de plantjes aan niets ontbreekt, maar dat we ze ook niet overvoeren. Dus voldoende bemesting maar niet te veel. Met water dat gestaag doordruppelt, waarbij we overstromingen vermijden. Onkruid halen we nauwgezet weg met moderne technieken, zodat onze gewassen rustig kunnen blijven groeien.

En dan goed opletten natuurlijk. In de open lucht kan er namelijk van alles gebeuren. We zorgen voor uitgekiende waarschuwingssystemen voor ziekten en plagen. Zoals je de weersverwachting bekijkt op je telefoon, wil je ook zien welke insecten er rondvliegen en welke sporen er in de lucht zitten. Eerst inzicht, dan handelen.

De gewetensvolle gewashoeder

Het is prachtig om met de akkerbouw meer dan 500.000 hectare van ons kleine landje te stofferen. Als we teelten zoals gras erbij optellen, zijn boeren met elkaar goed voor 1,8 miljoen hectare aan gewassen in de open lucht. Daar rijden, fietsen en wandelen we allemaal langs. We eten er allemaal van.

We werken in de achtertuin van 18 miljoen mensen. We verbazen ons tegenwoordig als een herder met een kudde schapen door de stad loopt. Met onze teelten doen we echter praktisch hetzelfde. We werken in het volle zicht van de maatschappij. Daar hebben we ons naar te gedragen.

De gewetensvolle gewashoeder verzorgt gewassen, begeleidt hun groei en behoedt ze voor problemen. Dat gaat niet alleen over onze akkers, maar daarbij hoort ook de zorg voor onze sloten, onze biodiversiteit en onze samenleving bij. Daar zit enorme waarde in voor ons allemaal. Het tijdperk van de gewashoeder is aangebroken!