Boetes dierenmishandeling stijgen met 40 procent

Het kabinet wil het handhavingsbeleid aanpassen om zo de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit doelmatiger toezicht te kunnen laten houden. ‘Zo draagt de NVWA bij aan een overheid die effectief én doelmatig is. Goed en betrouwbaar toezicht versterkt het vertrouwen van landen binnen en buiten de EU dat bij de productie in Nederland wordt voldaan aan de gestelde eisen’, schrijft Erkens.

De kern van het voorgestelde beleid voor onder meer dierhouders en slachterijen is dat ondernemers die zich aan de regels houden, te maken krijgen met lichter toezicht en minder toezichtlast. Daarbij moet gedacht worden aan minder controles en minder administratie. Hoe dat concreet vormgegeven gaat worden, staat nog niet aangegeven.

In de praktijk betekent de nieuwe strategie dat het toezicht van de NVWA zich richt op bedrijven waar ‘de grootste risico’s’ worden gesignaleerd. Daarbij wordt ook ingezet op systeemtoezicht. ‘Steekproefsgewijze inspecties op de werking van door bedrijven ingerichte en vooraf goedgekeurde systemen, in plaats van fysieke aanwezigheid van een inspecteur of dierenarts.’

Wat betekent dit voor de aanpassing voor de boetebedragen?

Ten eerste gaat de minister voor alle boetecategorieën een inflatiecorrectie van 40 procent toepassen. Dit betekent dat een boete van 2.500 euro, na inflatiecorrectie, naar 3.500 euro gaat.

Daar blijft het niet bij. Erkens wil aan grotere bedrijven, zoals slachthuizen, hogere boetes op kunnen leggen. ‘Om deze voldoende afschrikwekkend te laten zijn.’

Hij onderzoekt daarom op welke wijze de omzetgerelateerde boete beter uitvoerbaar kan worden gemaakt. De wet biedt hier mogelijkheden voor in zijn ogen, namelijk als het economisch voordeel dat behaald is door een overtreding aanmerkelijk hoger is dan de aangewezen boetecategorie. 'Door beter en bredere inzet van de omzetgerelateerde boete maakt het wijzigingsbesluit het mogelijk om in ernstige situaties die niet door het Openbaar Ministerie afgedaan worden, een boete op te leggen die op kan lopen tot 10 procent van de omzet. Hiermee kan ook in die situaties een afschrikwekkende boete worden opgelegd.’

Termijn verdubbeling boete bij herhaling van vijf naar drie jaar

Ook de recidivebepaling wordt aangepast. Op dit moment is het zo dat als een overtreder binnen vijf jaar in herhaling valt, het bedrag wordt opgehoogd met het bedrag van de eerder opgelegde boete. Dit houdt in dat als je een boete van 2.500 euro hebt gekregen en je binnen vijf jaar weer een overtreding begaat, de boete 5.000 euro wordt.

Erkens wil die termijn aanpassen van vijf naar drie jaar. ‘De ervaring leert dat de huidige termijn van vijf jaar te lang is omdat de recidiveboetes dan zodanig hoog worden dat de betrokken bedrijven standaard bezwaar en beroep instellen tegen het boetebesluit. Deze aanpassing laat onverlet dat overtreders door middel van boetebesluiten, inclusief de hierboven gemelde aanpassingen, effectief zullen blijven worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid.’

Aanpak per sector en domein

De staatssecretaris kiest voor een aanpak per sector en domein, waarbij wordt gekeken naar het vermogen tot zelfregulering. Dat betekent dat niet iedere sector zich nog leent voor lichter toezicht. ‘De aantoonbare werking van zelfregulering moet eerst van voldoende niveau zijn om volgende stappen te kunnen zetten.’ Over de aanpak per sector wordt de Tweede Kamer deze kabinetsperiode nog geïnformeerd.

Het is de bedoeling dat de verhoogde boetebedragen ingaan op 1 juli 2027. Het vergt namelijk enige tijd om de voor een dergelijk besluit noodzakelijke processtappen te doorlopen. Om de boetes afschrikwekkender te maken, worden in de tussentijd overtredingen van ernstige welzijnsschendingen in een hogere boetecategorie geplaatst.

Ook wil de staatssecretaris kijken of aan de hand van nieuwe technologieën gerichter kan worden gecontroleerd. Daarbij kunnen bijvoorbeeld technische innovaties, zoals online toezicht en drones helpen.

Aangepaste boetebedragen

Bron: Rijkoverheid

Categorie 1 (500 euro wordt 700 euro): voor overtreding van regels met geringe gevolgen voor dierenwelzijn, diergezondheid of volksgezondheid. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan voorschriften die bijvoorbeeld te maken hebben met stamboeken.

Categorie 2 (1500 euro wordt 2.100 euro): overtredingen door de houder van een dier van bepalingen ter bescherming van onder andere de gezondheid of het welzijn van de dieren.

Categorie 3 (2.500 euro wordt 3.500 euro): overtreding van regels over het doden van dieren in een slachthuis, bepalingen, gericht tot de houder van een dier, die vooral dienen ter bescherming van de volksgezondheid, regels over de productie en handel in dierlijke (bij)producten ter bescherming van de dier- en volksgezondheid, regels over de productie van vlees en regels over de bestrijding van dierziekten en zoönosen door houders, handelaren en slachthuizen.

Categorie 4 (5.000 euro wordt 7.000 euro): overtreding van regels over onder andere de productie en handel in diervoeders en diergeneesmiddelen, ziekteverwekkers, het verwerken van dierlijke bijproducten, de bestrijding van dierziekten en zoönosen door verwerkers van dierlijke bijproducten.

Categorie 5 (10.000 wordt 14.000 euro, of als dat meer is, 10 procent van de jaaromzet): overtreding van bepalingen over groeibevorderende stoffen en het gebruik van antibiotica.