Ondanks maatregelen opnieuw meer vraatschade ganzen Friesland

Dat blijkt uit het Jaarbericht Ganzen 2024-2025 van de provincie Friesland dat onlangs verscheen. Provinciale Staten stelden in maart 2024 een vernieuwde aanpak vast om de schade door ganzen terug te dringen. Daarbij staat een combinatie van verjaging, opvang en populatiebeheer centraal. Trekganzen worden actief verjaagd van landbouwpercelen naar aangewezen foerageergebieden, terwijl voor standganzen aanvullende maatregelen worden ingezet, zoals afschot en nestbeheer.

Gebiedsgerichte aanpak

Belangrijk onderdeel van het nieuwe beleid is de gebiedsgerichte aanpak. Hiervoor heeft de Faunabeheereenheid (FBE) inmiddels een ganzencoördinator aangesteld die samen met betrokken partijen werkt aan regionale plannen. Daarnaast zijn diverse regels aangepast om schadebestrijding eenvoudiger te maken. Zo is het eigen risico voor schadeclaims verlaagd van 20 naar 5 procent en zijn procedures rond vergunningen en tegemoetkomingen vereenvoudigd.

Vooral meer grauwe ganzen

De cijfers laten zien dat er in de winter van 2024-2025 opnieuw veel ganzen in Friesland verbleven. Gemiddeld waren er dat tussen september 2024 en mei 2025 ruim 249.000 brandganzen, ruim 20.000 meer dan een jaar eerder. Ook het aantal grauwe ganzen steeg, terwijl het aantal kolganzen licht afnam. Over een langere periode bekeken blijft het totale aantal trekganzen echter relatief stabiel. Bij de standganzen is het beeld anders. In juli 2025 werden er ruim 110.000 geteld, een stijging van ongeveer 77.000 dieren ten opzichte van tien jaar geleden. De grauwe gans neemt daarbij een dominante positie in en vertegenwoordigt inmiddels ongeveer 90 procent van de totale standganzenpopulatie. Voor melkveehouders is juist deze ontwikkeling van belang, omdat standganzen het hele jaar aanwezig zijn en daardoor voortdurend druk leggen op grasland.

Meer schade grasland

De stijgende aantallen vertalen zich in hogere schadecijfers. In 2025 werd ruim 61 miljoen kilogram droge stof aan vraatschade getaxeerd. Dat ligt boven zowel het niveau van vorig seizoen als het gemiddelde van de voorgaande jaren. Opvallend is dat ook de zomerschade sterk groeit. Waar in 2017/2018 nog ongeveer 1,1 miljoen kilogram droge stof schade werd geregistreerd, is dat inmiddels opgelopen tot ongeveer 7,5 miljoen kilogram. Volgens de provincie blijft het beleid om schade buiten de foerageergebieden te beperken wel effect houden. Binnen de opvanggebieden daalde de schade zelfs licht. Buiten deze gebieden nam de schade echter fors toe.

Schadevergoeding verder opgelopen

Door de hogere schade en een licht gestegen grasprijs zijn ook de schadebedragen verder opgelopen. Het totaal getaxeerde schadebedrag kwam uit op ongeveer 16,1 miljoen euro. Daarvan werd ongeveer 15,2 miljoen euro aan tegemoetkomingen uitgekeerd. Dat is een stijging van bijna 1,8 miljoen euro ten opzichte van het vorige seizoen. Sinds seizoen 2024-2025 ontvangen boeren buiten foerageergebieden een vergoeding van 95 procent van de vastgestelde schade. Binnen foerageergebieden wordt de schade volledig vergoed.

Meer afschot, minder nestbehandeling

In het afgelopen seizoen werden ruim 70.000 ganzen geschoten. Dat zijn er ongeveer 16.000 meer dan een jaar eerder en vergelijkbaar met de hoogste aantallen van de afgelopen jaren. Vooral het afschot van grauwe ganzen nam toe. Bij trekganzen dient afschot uitsluitend ter ondersteuning van verjaging. Bij standganzen wordt het nadrukkelijk ingezet als middel voor populatiebeheer. Het aantal behandelde eieren daalde juist sterk. In 2024/2025 werden ongeveer 5.800 eieren behandeld, aanzienlijk minder dan de ruim 32.000 van het voorgaande seizoen. De belangrijkste oorzaak was een vertraagde vergunningverlening, waardoor veel nesten al waren uitgebroed voordat beheermaatregelen konden worden uitgevoerd.

Ontwikkeling grauwe gans bepalend

De komende jaren moeten uitwijzen of de combinatie van foerageergebieden, gebiedsgerichte samenwerking en intensiever beheer van standganzen daadwerkelijk leidt tot minder schade op landbouwgrond. Vooral de ontwikkeling van de grauwe gans zal daarbij bepalend zijn voor het succes van de Friese ganzenaanpak.