Texelse akkerbouwers nu zelfvoorzienend met eigen zoetwaterberging

Binnen het project Zoete Toekomst Texel is afgelopen winter ruim 32.000 kubieke meter zoetwater opgeslagen in een ondergrondse waterberging, aldus LTO Noord. ‘Dat is een record en voldoende om dit seizoen 18.000 kubieke meter water beschikbaar te stellen voor irrigatie. Ook sluit inmiddels een derde ondernemer aan, die met een zelfrijdende beregeningsboom gebruikmaakt van het water uit de zoetwaterbel.’

Niet vanzelfsprekend

Voor boeren op Texel is zoetwater volgens LTO Noord geen vanzelfsprekendheid. ‘Omdat er geen natuurlijke rivieren of kanalen zijn en het grondwater zout is, is het eiland afhankelijk van regenwater, terwijl droogteperioden toenemen.’ Hans Merton, senior projectleider van Acacia Water: „Binnen Zoete Toekomst Texel is de afgelopen vier jaar onderzocht, getest en gewerkt aan een praktische oplossing: het opvangen van overtollig regen- en drainagewater in natte perioden, het zuiveren ervan en het opslaan in de ondergrond. In droge perioden kan dit water weer worden teruggewonnen en gebruikt voor de gewassen.”

Recordopbrengst zoetwater

Tussen september 2025 en april 2026 is aan de Hoofdweg ruim 32.000 kubieke meter water opgeslagen. Merton: „We hebben dit jaar 60 procent meer water opgevangen dan in voorgaande jaren. De verbeterde zuivering zorgde ervoor dat de installatie stabiel draaide en dat het water aan de kwaliteitseisen voldeed. In overleg met de leden van de Zoetwatercoöperatie Hoofdweg is besloten om dit teeltseizoen 18.000 kubieke meter water in te zetten voor irrigatie.”

Druppel- en andere irrigatie

Het water wordt hergebruikt op ongeveer 30 hectare landbouwgrond. Een deel gaat naar pootgoed met druppelirrigatie, een ander deel naar andere teelten en irrigatietechnieken. Gemiddeld komt ongeveer 60 millimeter water per hectare beschikbaar. ‘Voor akkerbouwers betekent dit meer zekerheid in de teelt, minder afhankelijkheid van weersomstandigheden en een betere uitgangspositie in droge perioden’, concludeert LTO Noord.

Derde ondernemer

De beschikbaarheid van zoetwater zorgt ook voor nieuwe samenwerking. LTO Noord: ‘Naast de twee ondernemers die al deelnamen aan de Zoetwatercoöperatie Hoofdweg, is nu een derde ondernemer aangesloten. Deze ondernemer pacht een perceel van een van de leden en kan dat perceel nu irrigeren met water uit de ondergrondse zoetwaterberging.’

Eerste beregeningsboom

Akkerbouwer en melkveehouder Mark Slot: „We hebben gezamenlijk geïnvesteerd in een zelfrijdende beregeningsboom. Daarmee wordt het water op een nieuwe manier ingezet. Om voldoende aanvoer te creëren, hebben we een deel van een sloot tijdelijk afgedamd en gevuld met water uit de zoetwaterbel. Die sloot dient als buffer voor de beregeningsboom.” Voor deze werkwijze heeft de Zoetwatercoöperatie Hoofdweg een omgevingsvergunning aangevraagd en gekregen van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

Nieuwe kansen landbouw

De resultaten aan de Hoofdweg laten volgens Slot zien dat ondergrondse waterberging boeren perspectief kan bieden in gebieden waar zoetwater schaars is. „Door water op te slaan wanneer het beschikbaar is, heb ik in droge perioden beschikking over zoetwater om mijn gewassen op het juiste moment van water te voorzien. Daardoor kan ik mijn percelen beter benutten, het verhoogt de opbrengsten. En ik ben beter weerbaar tegen droogte en verzilting.”

Samen afspraken

Ook de samenwerking in een zoetwatercoöperatie is belangrijk. Slot: „We maken samen afspraken over beheer, kosten, waterverdeling en gebruik van de installatie. Daarmee ontstaat een praktisch model, waarin we gezamenlijk investeren in onze eigen zoetwatervoorziening."