Acht Friese melkveehouders starten ammoniakreductieproef met Kopros
Kopros is in Zwitserland ontwikkeld. Het is een mix van bacteriën, algen en schimmels die volgens distributeur Novus AgroEcology de stikstofuitstoot in de stal met minimaal 50 procent kan terugdringen. Het middel wordt eens per vier weken uitgegoten over de stalvloeren. De microbiologie gaat vervolgens aan de gang met de omzetting van ammoniak, waardoor de uitstoot en geur worden gereduceerd. Het middel wordt in Zwitserland al door een paar honderd veehouders toegepast, met name in de biologische landbouw omdat de met Kopros bewerkte mest ook positieve effecten heeft op de bodem en ze daardoor met minder kunstmest toe kunnen.
In Nederland zijn er inmiddels circa 80 boeren die het toepassen. Van de Lageweg is er een van; ook hij gebruikt sinds hij Kopros toevoegt aan de mest nog maar een kwart van de oorspronkelijke hoeveelheid kunstmest, vertelt hij.
Metingen
De acht melkveehouders hebben in de gemeente Opsterland te maken met drie N2000-gebieden. Ze hebben zich verenigd in een Kopros-studiegroep, en zijn aangesloten bij AgroAgenda Noord-Nederland, die innovaties stimuleert. Ook de provincie Friesland is bij het onderzoek betrokken en financiert onder meer de ammoniakemissie-metingen die op drie bedrijven worden gedaan. „We willen kijken wat we kunnen doen om een toekomstbestendige landbouw te behouden in Opsterland”, geeft de melkveehouder aan.
Bij Van de Lageweg en twee collega’s uit de groep hangen alternatieve 24-uurs meetsystemen voor ammoniak, die mede ontwikkeld zijn door Novus AgroEcology. De metingen duiden bij de Ureterper op een ammoniakemissie van 4,3 kilo per koe per jaar, maar dat gaat dus met behulp van metingen door TAUW Milieu nader onderzocht worden.
Soilcrates
Tevens sluit de Kopros-groep aan bij het Europese onderzoeksproject Soilcrates, om te kijken wat de effecten zijn van Kopros-mest op de bodem. Van de Lageweg: „Als je bacteriën, algen en schimmels toevoegt in de stal, wordt de ammoniak gebonden. Maar het werkt ook door in de bodem, het bevordert de plantengroei. Mijn broer en ik hebben samen een bedrijf op twee locaties; hij gebruikt geen Kopros maar we hebben wel exact hetzelfde rantsoen. Daarom gaan we proeven doen met gras, maïs en voederbieten die we bemesten met mest met en zonder Kopros.”
Erkend
Doel is om met de metingen van TAUW Milieu en de uitkomsten van de Soilcrates-proeven voldoende data te genereren om Kopros erkend te krijgen als emissiereducerend systeem. Van de Lageweg: „We gaan toch richting doelsturing. Als we een goed en betaalbaar meetsysteem hebben, hoop ik dat Kopros straks een van de methoden wordt waar je als boer uit kunt kiezen, naast bijvoorbeeld mestvergisting of een LelySphere. En gezien het voordeel voor de bodem verdient Kopros zichzelf grotendeels terug omdat je bespaart op kunstmest.” Aan het verspreiden van Kopros door de stal met ruim 100 koeien is hij circa 600 euro kwijt per vier weken.
Kopros is een dienstverlening. Dat wil zeggen dat gespecialiseerde mensen het product om de vier weken als vloeistof op de roostervloeren en stromest aanbrengen. Edgar van Nunen van Novus AgroEcology uit Tilburg legde eerder in vakblad Melkvee uit dat dit is om de kwaliteit te borgen, omdat de dosering, de juiste manier van aanwenden en het tijdig herhalen nauw luisteren voor een optimaal resultaat.
De dienstverlening kost rond de 65 euro per koe per jaar, afhankelijk van de dosering die wordt afgestemd op de gemiddelde melkproductie van de veestapel. Hoe meer melk koeien geven, hoe meer Kopros nodig is voor een goede werking. Hoogproductieve koeien hebben vaak een eiwitrijker rantsoen en produceren meer mest met een hoger stikstofgehalte, aldus Van Nunen.
Gineke Mons
Gineke Mons (1970) groeide op op een biologisch melkveebedrijf in Gelderland. Vanaf begin jaren 90 is ze werkzaam in de landbouwjournalistiek. Sinds 2008 als freelancer, met het accent op veehouderij en diergezondheid.
Beeld: Novus AgroEcology
