Groenbemesters: wat kunnen we leren van akkerbouwers in Duitsland en UK?

Duitsland: focus op bodemstructuur en nutriëntenbenutting

Duitse akkerbouwers zien de laatste jaren een toenemende afwisseling van natte perioden en langdurige droogte. Hierdoor groeit de aandacht voor bodemstructuur, beworteling en het vermogen van de bodem om water vast te houden. Tegelijkertijd wordt efficiënte benutting van nutriënten steeds belangrijker.

In Duitse proefvelden en demonstraties is daarom veel aandacht voor groenbemesters die méér doen dan alleen een perceel bedekken. Soortenrijke mengsels worden ingezet om verschillende bodemlagen te doorwortelen, voedingsstoffen vast te leggen en het bodemleven te stimuleren. Vooral in intensieve bouwplannen met mais, granen, aardappelen en suikerbieten wordt gezocht naar systemen die de bodem weerbaarder maken zonder extra afhankelijkheid van externe inputs.

Verenigd Koninkrijk: weerextremen als nieuwe realiteit

In het Verenigd Koninkrijk ligt de nadruk sterk op weerbaarheid tegen klimaatvariatie. Ook Britse telers worden regelmatig geconfronteerd met zeer natte winters en droogteperiodes in het voorjaar en de zomer. Hierdoor is bodemstructuur niet langer alleen een bodemkundig onderwerp, maar een economische factor geworden.

Een bodem die regenwater snel kan opnemen en tegelijkertijd vocht kan vasthouden tijdens droge periodes biedt directe voordelen voor de opbrengststabiliteit. Daarom groeit de belangstelling voor regeneratieve landbouwmaatregelen en voor groenbemesters met meerdere functies.

Britse akkerbouwers kijken daarbij niet alleen naar bovengrondse biomassa. Minstens zo belangrijk zijn wortelmassa, biodiversiteit onder de grond en de ontwikkeling van een actief bodemleven. Juist daar kunnen soortenrijke mengsels een belangrijke rol spelen.

Waarom winnen soortenrijke mengsels terrein?

Zowel in Duitsland als in het Verenigd Koninkrijk groeit het besef dat één soort meestal niet alle doelen tegelijk kan realiseren. Een gele mosterd kan bijvoorbeeld veel stikstof opnemen, terwijl een vlinderbloemige stikstof kan binden en een diepwortelende soort verdichte lagen helpt doorbreken. Door verschillende plantfamilies te combineren ontstaat een systeem waarin soorten elkaar aanvullen. Dat resulteert vaak in:

• een gevarieerdere beworteling;
• een betere benutting van beschikbare nutriënten;
• meer organische stofaanvoer;
• stimulering van het bodemleven;
• verbeterde waterinfiltratie;
• meer bodemweerbaarheid tegen droogte en neerslagpieken.

Groenbemesters als onderdeel van het teeltsysteem

De internationale ervaringen laten zien dat groenbemesters steeds minder als een verplicht tussengewas worden gezien en steeds meer als een onderdeel van het totale teeltsysteem. Daarbij gaat het niet om één specifiek mengsel, maar om het principe dat de groenbemester moet aansluiten bij het doel van het perceel. Wil een teler vooral stikstof vasthouden? Is verbetering van de bodemstructuur het belangrijkste? Of ligt de focus op biodiversiteit, koolstofvastlegging of vochtbeheer?

Voor die verschillende doelen worden in Europa steeds vaker soortenrijke mengsels ingezet, waaronder TerraLife-mengsels. Deze zijn ontwikkeld vanuit het idee dat verschillende worteltypen en plantfamilies samen meer kunnen bijdragen aan bodemkwaliteit dan een enkelvoudige groenbemester.

Wat betekent dit voor Nederland?

De uitdagingen die Duitse en Britse akkerbouwers ervaren, zijn ook in Nederland herkenbaar. Verdichting, piekbuien, droogteperioden, strengere regelgeving rond nutriënten en de noodzaak om bodemvruchtbaarheid te behouden vragen om een langetermijnvisie op bodembeheer.

De internationale praktijk laat zien dat goed gekozen groenbemesters kunnen bijdragen aan een robuuster teeltsysteem. Niet als wondermiddel, maar als bouwsteen voor een gezonde bodem die beter omgaat met de uitdagingen van de toekomst. Soortenrijke mengsels vormen daarbij een interessant instrument, omdat zij meerdere functies tegelijk kunnen combineren en zo helpen om meer rendement uit de bodem te halen zowel vandaag als op de lange termijn.

Meer weten over soortenrijke groenbemesters voor bodemverbetering? Bekijk de brochure: