Robuuste rassen in alle opzichten gegroeid

Wat in 2016 begon met 6 rassen die zich onderscheidden door sterker op phytophthora te zijn, is dit jaar uitgegroeid tot 25 rassen op de biologische en 31 op de gangbare lijst. Landbouwadviseur en aardappelexpert Jacob Eising: „We begonnen met 400 hectare van deze rassen en in 2026 hebben we 1.788 hectare robuuste rassen bij de NAK voor de keuring opgegeven.”

Maaike Raaijmakers van BioNext was vanaf het begin betrokken bij het project. De toevoeging van robuuste rassen aan het gangbare pakket via On the way to PlanetProof ziet zij als een versterking voor het concept. „Het eerste doel was de transitie in de biologische aardappelteelt. Dat nu ook de Stichting Milieukeur meedoet (PlanetProof) is geen concurrentie voor bio. Ik wil stellen dat het beter is voor de ontwikkeling van nieuwe rassen, omdat er een grotere vraag uit de hele akkerbouw komt.” In gangbare teelt besparen de resistentere rassen aanzienlijk op het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen.

Resistentiemanagement blijft nodig

Om te voorkomen dat uitbraken resitenties kunnen doorbreken of de ziekte zich snel verspreidt door de percelen van telers, blijven de maatregelen die voor 'gewone rassen' van belang zijn evenzeer voor de resistentere rassen gelden. Met een ruim bouwplan, gezond uitgangsmateriaal, afvalhopen afdekken en opslagplanten verwijderen, is de aardappelziekte verder binnen de perken te houden. Telers wordt gevraagd om uitbraken te melden via de Phyto-Alert-app. Verder helpen beslissingsondersteunende systemen en sporenvangers bij het volgen van de ziekteontwikkelingen. Eising verwacht dat een nieuwe ontwikkeling, veldmonitoring met drones, binnen een paar jaar telers scherpere ogen gaat geven voor uitbraken. „Die drones kunnen op bladniveau aantastingen vinden tijdens vluchten over het perceel. Over twee jaar zal dit heel normaal zijn. Zo snel gaat het.”

Voor elk aardappelsegment een robuust ras

Voor alle soorten aardappelen zijn rassen beschikbaar: frites, tafelaardappelen, chips. Een mooi voorbeeld van deze keuzeverbreding is het ras Jacky dat met een heel hoog tal geschikt is voor de teelt van krielaardappeltjes. Onder deze planten zitten gemiddeld 28 knollen, waarvan 25 in de juiste maat voor deze toepassing.

Andere gevoeligheden krijgen ook aandacht bij de kwekers, bijvoorbeeld resistenties tegen virussen. Meerdere kweekbedrijven stippen dit punt aan tijdens de rondleiding op de BioVelddag in Lelystad.

Sommige rassen hebben goede resistenties tegen phytophthora, terwijl de genetische eigenschappen daarachter niet goed achterhaald zijn. Raaijmakers noemt rassen die veredeld zijn met Oost-Europese ouders. „Velddemo's zijn daarom heel belangrijk. Tussen die rassen kunnen heel betrouwbare boerenrassen zitten.” Er zijn voorbeelden van rassen die een dikke 8 scoren op phytophthoraresistentie bij deze groep.

De motivatie voor de transitie naar robuuste rassen komt vaak vanuit de teler, maar Eising maakt ook mee dat de afnemers, bijvoorbeeld de inpakkers, vragen naar geschikte rassen voor hun markt, om zo bij te dragen aan middelenreductie.