LTO worstelt met eigen stikstofvisie nu er kritiek is

De bestuurlijke top van LTO verdedigt zich momenteel op ledenbijeenkomsten. Op de clubwebsite Nieuweoogst.nl lezen en horen we voorzitter Ger Koopmans, die benadrukt dat er onder de kabinetsplannen voor stikstof geen handtekening staat van de ledenorganisatie. De norm voor grootvee-eenheden (GVE) en de zonering rondom Natura 2000-gebieden zijn volgens LTO de grootste pijnpunten in de brief die minister Van Essen vorige maand de wereld in stuurde.

De GVE-norm laat ik hier even buiten beschouwing. Daarvan was LTO geen voorstander, omdat het strijdig was met de eigen visie richting doelsturing. LTO maakte er ook geen geheim van dat de gesprekken met het kabinet over grondgebondenheid stroef verliepen. Met andere woorden: het kabinet wil totaal iets anders dan LTO.

Wel handtekening LTO

Maar onder het voorgestelde beleid voor zonering staat toch echt wel de handtekening van LTO. LTO presenteerde op 9 juli 2025 samen met het IPO, Unie van Waterschappen, Vereniging Nederlandse Gemeenten en NAJK het ‘Bouwstenendocument emissiereductie landbouw, Vergunningverlening in Nederland weer in beweging’.

Op pagina 9 van dit document staat de volgende zin: ‘Voor de stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden waar zowel de beoogde emissiereducties van deze bouwsteen als de beoogde natuurherstelmaatregelen uit het startpakket niet tot additionaliteit leiden, pleiten wij ervoor dat binnen één jaar een plan wordt opgesteld over de invulling van zonering.’

Dit was dus een jaar geleden en onder een ander kabinet, maar het huidige kabinet vult dit precies zo in. Het draait hier ook vooral om het woord additionaliteit. In de werkelijkheid van de provincies en ook van het huidige kabinet betekent dit dat de stikstofdepositie die Aerius berekent onder de kritische depositiewaarde van stikstof moet zitten. Dat is het afgelopen jaar niet gelukt, en zal de komende jaren ook niet lukken als het RIVM de droge depositie niet naar beneden bijstelt. Dus, zegt LTO, dan mag je zonering invoeren. Dat is precies wat Van Essen nu doet.

Dwingende maatregelen

En als zonering en al die andere maatregelen vervolgens nog niet leiden tot die noodzakelijke additionaliteit, dan vindt LTO het ook prima dat er dwingende maatregelen genomen worden. Op pagina 10 van het document staat dat klip-en-klaar: ‘Als bij het tussendoel in 2030 blijkt dat de uitvoering van het gemaakte plan onvoldoende stikstofreductie oplevert en dat de opgave alleen met dwingender instrumentarium kan worden gerealiseerd, dan is het mogelijk dat provincies, in overleg met het gebied, dwingend instrumentarium inzetten.’

Het RIVM heeft al lang uitgerekend dat zonering bij lange na niet voldoende is om de gewenste daling te halen. De emissie uit een zone van 250 meter bedraagt slechts 4 procent van de depositie op de gevoelige habitattypen. Bij een zone van 500 meter is dat ongeveer 6 procent. En bij een zone van 1.000 meter 9 procent. Stel, de landbouw moet in die zone 85 procent reduceren, wat dus enorm is, dan is het effect dus nog iets minder.

Lobby gaat niets worden

De handtekening van LTO bezegelt dus het lot van de landbouwbedrijven in die zones. Hoe breed ze ook worden, het zal nooit genoeg zijn zolang het beleid gestoeld blijft op Aerius en kritische depositiewaarden. Dus als LTO zegt dat ze gaan lobbyen om het stikstofbeleid draaglijker te krijgen voor hun leden, gaan ze voor dit deel tegen hun eigen standpunten in lobbyen. Dat gaat natuurlijk niets worden.

De vraag is nu wat LTO moet doen. Door de bril van de LTO-bestuurders bezien, zouden ze hun vrienden van het Bouwstenendocument bij elkaar kunnen roepen. De GVE-norm staat niet in het Bouwstenendocument. En de gedeputeerde van Gelderland heeft al laten weten dat voor Gelderland de Gelderse aanpak gevolgd moet worden zonder die GVE-norm. Je zou zeggen, dat als je samen met provincies, gemeenten en waterschappen hebt opgetrokken om tot een visie op het stikstofbeleid te komen, zij zullen snappen dat de GVE-norm voor de landbouw te veel is. Het is samen uit, samen thuis.

Serieuze ledenbasis

Maar zoals ik eerder in deze column uitlegde, gaat dat veel boeren niet helpen. Dus ook veel leden van LTO niet. Het zou LTO dus sieren als ze haar handen helemaal van het Bouwstenendocument aftrekt en zich achter de standpunten van de andere boerenbelangenorganisaties schaart. Samen sterk werkt beter dan gemangeld worden tussen verschillende overheden. Al was het alleen maar om nog een eigen serieuze ledenbasis over te houden.