Diversiteit in bedrijfsvoering hard nodig om doelen 2030 te halen

Dat blijkt uit het nieuwe rapport Melken met perspectief in 2030, waarin Wageningen Research de effecten van verschillende ontwikkelpaden voor de Nederlandse melkveehouderij doorrekende. De studie is uitgevoerd in opdracht van ZuivelNL en mede gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

Drie ontwikkelpaden nader onder de loep genomen

De onderzoekers kozen ervoor drie verschillende scenario’s door te rekenen. Naast een basisscenario, waarin alleen bestaand beleid en autonome ontwikkelingen zijn verwerkt, kozen zij voor een zogenoemde HIGH-scenario, waarbij bedrijven inzetten op een hogere melkproductie per koe, gecombineerd met emissiearme technieken en technologische innovaties. Natuur wordt daarbij vooral buiten de productieve landbouwgrond ingepast. En een LOW-scenario, gericht op een extensieve bedrijfsvoering, waarbij bedrijven beschikken over meer grond per koe, minder gebruik maken van externe productiemiddelen en natuur integreren in de bedrijfsvoering via onder meer kruidenrijk grasland en agrarisch natuurbeheer.

Emissies reduceren gaat het makkelijkste met techniek

Innovatieve technologieën in combinatie met emissiearme technieken zorgen voor de meeste emissiereductie. Extensiveren daarentegen levert meer winst op het gebied van weidegang, het aandeel eiwit van eigen land, agrarisch natuurbeheer en blijvend grasland.

Waar bij het intensieve scenario de duurzaamheidsindicatoren in het gedrang komen, leidt het extensieve scenario tot een lagere melkproductie en grondhonger.

De onderzoekers zien dan ook in de combinatie van beide richtingen de meeste kansen om emissiereductie en biodiversiteit beter in balans te brengen.

Inkomensverliezen op sectorniveau kunnen oplopen tot 300 miljoen euro

Het kiezen voor één van beide scenario’s kan leiden tot een inkomensverlies van 175 miljoen euro per jaar op sectorniveau bij intensivering en 300 miljoen euro per jaar bij extensivering. Deze verliezen worden voor een belangrijk deel veroorzaakt door een daling van de te verwachten arbeidsopbrengst. Een daling die niet kan worden opgevangen met subsidies en toeslagen alleen.

Intensiveren vraagt vooral om investeringen in emissiearme stallen, mestverwerking en andere technieken, terwijl voor extensiveren extra grond nodig is. Deze kostenverhogende investeringen komen bovenop de inkomensdruk die veel melkveehouders de komende jaren al verwachten als gevolg van bestaand beleid.

Onderzoekers pleiten voor bedrijfsspecifieke doelsturing

Volgens Wageningen Research zijn de doorgerekende scenario’s niet bruikbaar als blauwdruk voor individuele bedrijven. De studie laat juist zien dat melkveebedrijven sterk verschillen in mogelijkheden afhankelijk van grondsoort, bedrijfsomvang, ligging en beschikbare grond.

De onderzoekers pleiten dan ook voor de invoering van bedrijfsspecifieke doelsturing, waarbij ondernemers zelf kunnen bepalen welke maatregelen het beste passen bij hun situatie, zolang zij de afgesproken milieudoelen behalen.

Diversiteit in bedrijfsvoering hard nodig

De onderzoekers komen tot de conclusie dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om de klimaat- en stikstofdoelen daadwerkelijk te halen. Maar dat dit alleen haalbaar is als daar een passend financierings- en beloningssysteem tegenover staat.

Zonder zekerheid over het verdienmodel neemt de bereidheid om te investeren in verduurzaming af, verwachten de onderzoekers. Het is aan de overheid, zuivelsector en ketenpartijen om snel duidelijkheid te bieden over de financiering van de transitie, aldus de onderzoekers.

Niet het kiezen voor één uniforme koers, maar juist de combinatie van extensieve en intensieve bedrijven op regionaal niveau biedt de grootste kans om de uiteenlopende doelen voor klimaat, stikstof, natuur én een toekomstbestendige melkveehouderij met elkaar te verenigen.