GD: Vogelgriep verspreidt zich zelden naar buurbedrijven

Dat schrijft Royal GD in haar Jaarverslag Monitoring over 2025. Voorheen werden alle pluimveebedrijven in een straal van 1 kilometer rond een besmet bedrijf standaard preventief geruimd, om verdere verspreiding van het virus te voorkomen. Uit genetisch onderzoek is echter gebleken dat met de huidige werkwijze, waarbij pluimveehouders en dierenartsen mogelijke verdenkingen al in een heel vroeg stadium melden en waarbij de NVWA snel alle vervolgstappen onderneemt, er nog zelden verspreiding van het vogelgriepvirus plaatsvindt naar buurbedrijven.

Telefonische screening

Als vervanging van de preventieve ruimingen worden buurbedrijven (nabijgelegen pluimveebedrijven) sinds september 2023 intensief telefonisch gescreend, eventueel aangevuld met bemonstering van kadavers. De NVWA besluit per uitbraak welke bedrijven binnen de 1- en 3-kilometerzone intensief gemonitord moeten worden, en op welke manier. De monitoring van buurbedrijven omvat, naast een eenmalige screening door de NVWA, een dagelijkse telefonische screening.

Gedurende veertien dagen neemt GD dagelijks contact op met betrokken pluimveehouders. Hierbij worden de hoogte van de uitval, het koppelbeeld van de stal en de productiegegevens (eiproductie, opname van voer en water) geëvalueerd. Daarnaast worden bij sommige door de NVWA geselecteerde bedrijven gedurende tien dagen kadavers opgehaald. Die worden bij GD bemonsterd en onderzocht op aanwezigheid van het vogelgriepvirus. Bij een positieve uitslag wordt een bedrijf verdacht verklaard, en volgt een bedrijfsbezoek door de dierenartsen van de NVWA, GD en de eigen dierenarts. Daarbij worden nieuwe monsters genomen en onderzocht op vogelgriep door Wageningen Bioveterinary Research. Als WBVR vogelgriep vaststelt, geldt het bedrijf als besmet.

Goede vervanging voor preventief ruimen

Volgens pluimveedierenarts Mirthe de Wit van GD zijn de telefonische screening en kadaverbemonstering een hele goede vervanging voor de preventieve ruimingen in de 1-kilometerzone. „Het vergt veel inspanning. Maar dat is het meer dan dubbel en dwars waard wanneer blijkt dat hierdoor minder bedrijven preventief geruimd hoeven te worden", zegt ze. En eventuele nieuwe besmettingen kunnen snel worden opgespoord en aangepakt.

Ook de NVWA is positief. ‘De bedrijven in de 1-kilometerzone zijn eigenlijk altijd blij dat we onderzoek doen en dat ze niet preventief hoeven te ruimen. Het scheelt bovendien veel belastinggeld’, schrijft senior NVWA-dierenarts Pieter Jacobs in het jaarverslag.

Veehouderijstrategie

Deze aanpak sluit ook aan bij de nieuwe Veehouderijstrategie die de Europese Unie heeft aangekondigd. Die is meer gericht op preventie, screening, detectie en vaccinatie om ziektes uit te bannen. Ook dierenarts Jacobs ziet vaccinatie tegen vogelgriep als de toekomst. ‘Maar dat moet in Europa verder afgesproken worden.’ Hij vreest dat dat nog wel even kan duren.