Onderzoek bioveiligheid: voerwagens verbinden bijna alle varkenshouders

De studie bouwt voort op eerder onderzoek van dezelfde onderzoeksgroep. Daaruit bleek al dat voertuigbewegingen een rol kunnen spelen bij de verspreiding van PRRS en PED (epidemische diarree bij varkens). Bedrijven die vaker werden bezocht door voertuigen die kort daarvoor op een besmet bedrijf waren geweest, hadden een grotere kans om zelf besmet te raken. Reiniging en ontsmetting van voertuigen verlaagden dat risico.

Onderzoekers vergeleken elf contactnetwerken van varkenshouders

De onderzoekers vergeleken elf contactnetwerken tussen varkensbedrijven. Naast transport van levende dieren keken zij ook naar voerwagens, kadaverwagens en de geografische afstand tussen bedrijven.

De analyse laat zien dat vooral de netwerken van voerwagens uitzonderlijk dicht zijn. De onderlinge verbondenheid lag 98,7 tot 99,7 procent hoger dan in netwerken die uitsluitend waren gebaseerd op diertransporten of de ligging van bedrijven. Ook wanneer alle typen vrachtwagens gezamenlijk werden bekeken, ontstond een netwerk dat vrijwel de gehele sector met elkaar verbindt.

Dat betekent volgens de onderzoekers niet dat voerwagens de belangrijkste besmettingsbron zijn. Wel kunnen zij, als ziekteverwekkers via voertuigen worden overgedragen, veel bedrijven met elkaar verbinden doordat dezelfde vrachtwagens veel bedrijven aandoen.

Verschillende netwerken, verschillende risicobedrijven

Een tweede opvallende uitkomst is dat verschillende netwerken ook verschillende risicobedrijven aanwijzen. Bedrijven die in het netwerk van diertransporten een centrale positie innemen, blijken lang niet altijd dezelfde bedrijven te zijn als in het netwerk van voerwagens.

Amerikaanse vleesvarkensbedrijven fungeren in meerdere netwerken als belangrijke verbindende schakels. Zeugenbedrijven zijn vooral verbonden via voertransporten. Volgens de onderzoekers laat dat zien dat één benadering onvoldoende is om verspreidingsroutes van dierziekten goed in beeld te brengen.

Bioveiligheid vraagt om bredere analyse van transportbewegingen

De onderzoekers pleiten ervoor om bij ziektebewaking niet alleen diertransporten, maar ook logistieke bewegingen van voertuigen en andere indirecte contacten mee te nemen. Daarbij plaatsen zij wel een kanttekening: de studie is gebaseerd op gegevens van 6.621 commerciële varkensbedrijven in de Verenigde Staten. Hoewel de Amerikaanse sector anders is georganiseerd dan de Europese, verwachten zij dat deze netwerkbenadering ook elders kan bijdragen aan een gerichtere aanpak van besmettelijke dierziekten.