Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald

De sector is nooit een uitdaging uit de weg gegaan. Ook nu staan boeren in de startblokken om met inzet van kennis, creativiteit en innovatie een uitweg te zoeken uit het stikstofmoeras. Maar steeds vaker lijkt het vakmanschap van de boer het af te leggen tegen het idealisme van de beleidsmakers. Idealisme gebaseerd op wensnatuur en modellen, die zowel door het ministerie als door wetenschappers als ongeschikt worden gekwalificeerd. Waar boeren met snel schakelen, omdenken en met lef al jaren weten te overleven, komt de overheid niet verder dan ‘bij gebrek aan betere modellen blijven we de oude modellen als best beschikbare instrument zien’.

Ministers en politici hebben de mond vol van samen de schouders eronder zetten. Maar als het erop aankomt, is er maar één sector die verantwoordelijk wordt gehouden voor het stikstofslot. En dat is toch vreemd als je bedenkt dat afrekenen op stikstof een politieke keuze was. Waar boeren gewend zijn aan wikken en wegen – kies ik voor dierenwelzijn of klimaat, voor biodiversiteit of economisch rendement, voor imago (koeien in de wei, bijvoorbeeld) of minder emissie? – kiest de overheid voor tunnelvisie. Alsof stikstof de enige boosdoener is als de natuur er minder goed of slecht voor staat. Waarom wordt er niet gekozen voor een bredere blik? Waar zijn politici eigenlijk bang voor?

Afrekenen op stikstof is een politieke keuze

Het is een oude wijsheid die zegt: Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Het zou getuigen van moed wanneer politici, met landbouwminister Van Essen voorop, deze wijsheid ter harte zouden nemen. Wie het stikstofdossier een beetje volgt, zal zich toch regelmatig afvragen: wat wil de politiek nu echt? Als het de politiek werkelijk gaat om het redden van de natuur, waarom kijken we dan niet naar de invloed van andere sectoren zoals transport, luchtvaart, industrie en recreatie op de staat van de natuur.

Waarom alleen de landbouw aanpakken met doel- en middelvoorschriften, terwijl voor de andere sectoren met name generieke maatregelen gelden? Is de politiek bang de steun van haar achterban kwijt te raken als vliegvakanties twee keer zo duur worden, autorijden aan banden wordt gelegd, en bedrijven gedwongen worden vergunning aan te vragen en er ook daadwerkelijk naar te handelen? Het getuigt van een gebrek aan daadkracht, eerlijkheid en visie door miljarden te investeren in het oplossen van problemen van vandaag, zonder een visie te presenteren hoe Nederland er over vijftig jaar uit zou moeten zien.

Is de politiek bang de steun van haar achterban kwijt te raken als vliegvakanties twee keer zo duur worden of autorijden aan banden wordt gelegd?

De huidige stikstofplannen gaan zo ver, dat niet alleen de boeren morren. Ook lokale en provinciale politici uiten steeds vaker hun zorgen over de ingezette koers. Politici die in hun eigen omgeving direct zien wat de gevolgen van deze verwoestende politiek is en die de zorgen van boeren en plattelandsbewoners delen. Misschien ligt daar wel een kans voor de protesterende boeren. Geen grote protestacties op drukke snelwegen en rond de Tweede Kamer, maar regionaal en lokaal op zoek naar politieke steun. Het gesprek aangaan en samen vooruitkijken naar de toekomst. Met als inzet het stimuleren van lokale en regionale politici om hun landelijke partijgenoten aan te spreken op het ingezette beleid en de sociaal economische gevolgen voor de leefbaarheid op het platteland en de boerenstand. Op deze manier kunnen boeren nieuw leven blazen in de democratie, die zich steeds vaker terugtrekt in Haagse achterkamertjes waar D66, VVD en CDA continu op zoek zijn naar steun voor hun plannen. Als de landelijke politiek haar verantwoordelijkheid niet neemt, wordt het tijd dat de leden zich roeren. En daar kunnen boeren zeker een rol in spelen.

Als de landelijke politiek haar verantwoordelijkheid niet neemt, wordt het tijd dat de leden zich roeren

Jou als boer roep ik op goed na te denken over hoe je je actiebereidheid wil inzetten. Kies je voor het zoeken van de confrontatie op landelijk niveau? Of ga je op zoek naar regionale politici die willen luisteren, die mee willen denken en hun netwerk willen inschakelen om veranderingen in gang te zetten? Want laten we eerlijk zijn: trekken aan een dood paard heeft nog nooit iets opgeleverd.