Winterveldbonen zaaien: krachtvoer van eigen land én verbetert het bouwplan

De winterveldboon Tundra combineert een hoge opbrengstpotentie met een vroege oogst en past als stikstofbindend gewas binnen het GLB. Voor veehouders komt daar een belangrijk voordeel bij: de bonen leveren eiwit én zetmeel en kunnen een deel van het aangekochte krachtvoer vervangen.

Waarom kiezen voor winterveldbonen?

Het gewas levert een combinatie van voordelen: een hoog opbrengstpotentieel, eiwitrijk voer, stikstofbinding en een gunstige werking binnen de vruchtwisseling.

Tundra is de meest gezaaide winterveldboon in Nederland en België. Het ras heeft een opbrengstpotentie tot ruim 8 ton korrel per hectare. Doordat Tundra al vroeg fors uitstoelt, kan met relatief weinig zaaizaad een stevig gewas worden opgebouwd.

Krachtvoer van eigen land

Voor melkveehouders zit een belangrijk deel van de waarde van winterveldbonen in de voederwaarde. Veldbonen combineren eiwit met veel zetmeel en kunnen daarmee een deel van het aangekochte krachtvoer vervangen.

Veldbonen hebben een voederwaarde van circa 260 tot 320 gram ruw eiwit en 350 tot 450 gram zetmeel per kilogram droge stof. Gemiddeld kan 1,5 kilogram bonenmeel ongeveer 1 kilogram soja in het rantsoen vervangen. De exacte inpassing hangt uiteraard af van de kwaliteit van de geoogste bonen en de rest van het rantsoen.

Dat maakt de teelt vooral interessant voor melkveehouders die meer voer en eiwit op het eigen bedrijf willen produceren. Minder afhankelijkheid van aangekochte eiwitbronnen kan bovendien meer grip geven op de herkomst en kostprijs van het rantsoen.

Een praktijkvoorbeeld komt van melkveehouder Sander Vijverberg uit Strijen. Hij teelt sinds 2020 Tundra en rapporteert opbrengsten van gemiddeld 7 tot 8 ton per hectare. Op zijn bedrijf wordt met 2 kilogram bonenmeel ruim 1 kilogram soja vervangen.

Winterveldbonen verbeteren het bouwplan

De voordelen stoppen niet bij de oogst. Veldbonen zijn vlinderbloemigen en kunnen via wortelknolletjes stikstof uit de lucht binden. Een deel daarvan komt later beschikbaar voor de volgteelt. Ook voor de bodem en vruchtwisseling heeft de veldboon waarde. Een extra gewas in de rotatie helpt het bouwplan te verruimen.

Winterveldbonen en GLB-gelden

Naast voer en bodemvoordelen kunnen winterveldbonen bijdragen aan de invulling van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Veldbonen gelden als rustgewas en kunnen als stikstofbindend gewas worden ingezet als eco-activiteit.

Vanaf 2027 verandert bovendien de berekening van de eco-premie. De huidige medailles brons, zilver en goud en de bijbehorende drempelwaarden verdwijnen. In plaats daarvan wordt de gemiddelde waarde per hectare berekend van de eco-activiteiten die volgens de voorwaarden zijn uitgevoerd, tot maximaal €200 per subsidiabele hectare.

Dat betekent dat je vanaf 2027 niet langer de oude drempelwaarde voor brons, zilver of goud hoeft te behalen. Je moet nog wel voldoende punten behalen voor de eco-doelen en aan de overige voorwaarden van de eco-regeling voldoen.

Voor telers die hun bouwplan voor 2027 voorbereiden, kan dat een extra reden zijn om te bekijken welke rol winterveldbonen daarin kunnen spelen. Controleer voor de definitieve keuze altijd de actuele voorwaarden bij RVO.

Tundra zaaien vanaf medio oktober

Een praktisch voordeel van Tundra is het ruime zaaivenster. De winterveldboon kan vanaf medio oktober tot half november worden gezaaid.

Voor Tundra wordt 8 eenheden zaaizaad per hectare en een zaaidiepte van 8 tot 12 centimeter geadviseerd. Die diepe zaai helpt de jonge planten te beschermen tegen vorst en vraatschade.

De teelt vraagt een goed vochthoudende bodem met een goede structuur. Een goede uitgangssituatie is belangrijk: veldbonen kunnen veel produceren, maar vragen gedurende het groeiseizoen wel aandacht als het gaat om de beheersing van onkruiden, insecten en ziekten.

Oogst en verwerking van winterveldbonen

Een winterveldboon heeft ten opzichte van de zomerteelt het voordeel van de vroege oogst. Tundra kan vanaf begin augustus worden geoogst. Daardoor blijft er na de bonen voldoende groeiseizoen over voor bijvoorbeeld een groenbemester, gras of graan. De volgteelt kan daarbij profiteren van de stikstofnalevering van de veldbonen.

Wie de droge bonen als krachtvoer wil gebruiken, kan ze na de oogst bewaren en later pletten of malen. Een andere mogelijkheid is om de bonen direct na de oogst te malen en in een sleufsilo of bag op te slaan.

Zo loopt de kringloop verder door: eiwit en zetmeel worden op eigen grond geteeld, geoogst, opgeslagen en vervolgens weer aan het eigen vee gevoerd.