Geïntegreerde aanpak nodig tegen worminfecties bij biologische leghennen

Het beheersen van worminfecties blijft een uitdaging in de leghennenhouderij, vooral bij biologische leghennen. Voor biologische leghennen komen daar namelijk extra aandachtspunten bij. Zo zorgt een langere wachttijd voor het gebruik van onder meer ontwormingsmiddelen voor economische verliezen, omdat eieren gedurende die periode niet als biologisch mogen worden verkocht. Tegelijkertijd past beperkt gebruik van chemische geneesmiddelen bij de uitgangspunten van biologische productie.

Op dit moment ontbreken echter nog voldoende kennis en praktische hulpmiddelen om het gebruik van ontwormingsmiddelen volledig achterwege te laten. Verder onderzoek moet de biologische sector handvatten bieden voor een geïntegreerde aanpak van worminfecties. De resultaten kunnen volgens de betrokken onderzoekers ook bijdragen aan verdere verduurzaming van de gangbare leghennenhouderij. Zo schrijven Karolien Langendries (Pluimveeloket), Marta Lourenço, Annatachja De Grande (ILVO), Hanne Nijs (Proefbedrijf Pluimveehouderij), Peter Geldhof (UGent) en Liên Romeyns (Bioforum).

Kans op resistentie

Binnen de Europese Unie zijn momenteel slechts twee ontwormingsmiddelen geregistreerd voor gebruik bij leghennen: flubendazole en fenbendazole. Beide middelen behoren tot dezelfde groep van benzimidazolen. Doordat ze veel worden gebruikt, neemt het risico op resistentie toe.

Zowel de biologische als de gangbare leghennenhouderij heeft daarom behoefte aan een beter onderbouwde en geïntegreerde aanpak om worminfecties op bedrijfsniveau te beheersen. Een dergelijke aanpak staat centraal in het Integriworm-project, dat wordt gefinancierd door het Agentschap Landbouw & Zeevisserij. ILVO werkt hiervoor samen met het Proefbedrijf Pluimveehouderij, UGent (faculteit Diergeneeskunde), Bioforum en Pluimveeloket.

Worminfectiedruk in beeld

Een van de eerste doelen van het project is het identificeren van indicatoren waarmee de worminfectiedruk op een bedrijf eenvoudig en efficiënt kan worden gevolgd. Daarmee moet de pluimveehouder beter inzicht krijgen in de situatie op het eigen bedrijf en kunnen bepalen of ontwormen nodig is. Het doel is om niet langer standaard op vaste momenten te ontwormen, maar behandelingen beter af te stemmen op de daadwerkelijke worminfectiedruk.

Daarnaast wordt onderzocht welke relatie er bestaat tussen de worminfectiedruk, productieparameters en de algemene diergezondheid. Dat vormt een tweede belangrijke tweede doelstelling van het project.

Reinigen en ontsmetten

Uit eerder onderzoek blijkt dat leghennen die op jonge leeftijd met wormen besmet raken, tijdens de legperiode meer gezondheidsproblemen kunnen krijgen. Daarom worden binnen het project verschillende risicofactoren voor worminfecties in kaart gebracht. Ook wordt onderzocht welke maatregelen deze risico’s kunnen beperken.

Daarnaast is het van belang dat gezonde leghennen bij de start van een nieuwe ronde niet terechtkomen in een omgeving waarin nog veel wormeieren van een vorige ronde aanwezig zijn. Daarom wordt onderzocht welke rol reinigen en ontsmetten tijdens de leegstand kunnen spelen. Dat gebeurt zowel in de stal als in de uitloop. Verschillende reinigingsprotocollen worden getest. Vervolgens wordt vastgesteld welk effect deze hebben op de worminfectiedruk.

Praktische adviezen

De informatie uit de verschillende onderdelen van het onderzoek moet het onderzoeksteam in staat stellen om bedrijfsspecifieke behandelstrategieën voor worminfecties op te stellen. Het doel is uiteindelijk te komen tot praktische richtlijnen met drempelwaarden. Op basis van een bepaalde toename van de worminfectiedruk moet duidelijk worden wanneer het nodig is om ontwormingsmiddelen in te zetten. Daarbij is het uitgangspunt dat eerst verschillende preventieve of alternatieve maatregelen worden genomen voordat ontwormingsmiddelen worden gebruikt. Zo moet een geïntegreerde aanpak ontstaan die worminfecties beheersbaar houdt en het gebruik van chemische middelen beperkt.

Dinsdag 27 oktober is er een studiedag rond een integrale benadering van worminfecties op het (bio-)leghennenbedrijf in het Vlaamse Merelbeke-Melle! Theoretische sessies worden gekoppeld aan praktische workshops. De studiedag is gratis, maar inschrijven is om praktische redenen verplicht via: www.pluimveeloket.be/agenda/studiedag_worminfecties2026.