KLASSE over kwaliteit, houdbaarheid en leveringszekerheid
Varkenssperma: waarom vers niet per definitie beter is
Kocken, hoofd laboratorium: “Van het sperma dat wij verdunnen en dat naar de klant toe gaat, houden wij altijd een buisje achter, dat wij de dagen erna ook nog checken.” De monsters worden standaard na 24, 72 en 144 uur opnieuw beoordeeld. Loopt de kwaliteit onverwacht terug, dan wordt direct geschakeld. “Mocht het zo zijn dat wij de dag erop zien dat het sperma niet goed is, dan zullen we ook meteen die klant nabellen en zeggen: niet gebruiken, je krijgt nieuwe.” Andersom werkt het net zo. Belt een varkenshouder met de vraag: ‘Ik heb hier nog een potje sperma van een week oud en een berige zeug. Kan ik dat nog gebruiken?’ Dan lopen wij meteen naar de koelkast en kijken we dat na voor ze,” zegt Van Stipdonk.
Met een koffer vol sperma het vliegtuig in
Altijd kunnen leveren is voor KLASSE een prioriteit. Met beren in Nederland, Duitsland en België beschikt het bedrijf over een grote pool en kan het snel schakelen. “Binnen een dag kunnen wij sperma krijgen uit welke landen dan ook om ons heen. Allemaal dezelfde Deense genetica, allemaal 100% DanBred”, zegt Van Stipdonk. Het grootste deel van de doses gaat naar varkenshouders in Nederland en België; ongeveer een derde vindt zijn weg naar klanten elders in Europa en ver daarbuiten.
Die internationale distributie was destijds een van de redenen waarom DanBred voor KLASSE koos. “Wij hebben Schiphol, Eindhoven en Brussel vlakbij ons.” Volgens Van Stipdonk liggen die luchthavens op ongeveer anderhalf uur afstand. “Daarmee kunnen we heel flexibel zijn en eigenlijk naar alle grote luchthavens van de wereld vliegen in een dag tijd.”
Voor bestemmingen waar vers sperma door wachttijden rond gezondheidscertificaten of complexe logistiek, bijvoorbeeld bij meerdere tussenstops, niet haalbaar is, kan diepvries een alternatief zijn. Dat vraagt bij varkens wel om een uiterst nauwkeurig proces van invriezen en ontdooien, waarin KLASSE steeds meer kennis en ervaring opbouwt.
Ook in Nederland is de logistiek afgestemd op het ritme van het zeugenbedrijf. KLASSE rijdt meerdere keren per week door Nederland en België en levert vrijwel het hele jaar door. Alleen op eerste kerstdag en nieuwjaarsdag is het bedrijf gesloten. “We moeten altijd een oplossing zoeken, want het is uitgesloten dat we niet leveren,” zegt Van Stipdonk, logistiekmanager en het eerste aanspreekpunt voor varkenshouders bij Klasse als het gaat om distributie.
Alles wordt in het werk gesteld om het sperma op tijd op de juiste plek te krijgen. Niet zonder reden. “Als er dan inderdaad honderd zeugen niet geïnsemineerd kunnen worden, dan is dat een flinke kostenpost, want die zeugen zijn dan drie weken later pas opnieuw berig.” Zo kan een gecancelde vlucht of een gemiste aansluiting betekenen dat een groep berige zeugen zonder sperma komt te zitten.
“We zijn wel eens met sperma naar Milaan gevlogen”
Vertelt Van Stipdonk. “Dat we een koffer vol sperma laaiden en dan gewoon hier in Eindhoven Airport opstapten met het certificaat in de koffer en dan zo naar de klant vlogen.” Het sperma werd daarbij goed geïsoleerd en gekoeld, met coolpacks en temperatuurregistratie.
Hoelang is het sperma houdbaar?
Hoe lang sperma houdbaar is, is een van de meest gestelde vragen aan Van Stipdonk en Kocken. Een eenduidig antwoord is er niet: de houdbaarheid verschilt per beer. Van sommige beren blijkt uit de opgebouwde historie dat het sperma ook na 7 dagen nog goed is. Maar dat geldt niet voor iedere beer. Een goede verdunner kan de houdbaarheid verlengen, maar maakt sperma dat van nature minder lang houdbaar is niet opeens geschikt voor een hele week. Daarom adviseren ze varkenshouders om niet alles voor een hele week in één keer te bestellen. “We willen de mensen de beste beer van de stal niet onthouden. Maar als hij een week houdbaar moet zijn, dan zouden we hem nooit mee kunnen geven.”
Vaker bestellen geeft volgens Van Stipdonk meer zekerheid op goede kwaliteit. “Je kunt beter twee of drie keer per week laten bezorgen. Dan heb je altijd sperma van een dag of drie, vier oud en dan heb je altijd topkwaliteit.” KLASSE probeert daarin zo flexibel mogelijk mee te bewegen met het ritme op het varkensbedrijf.
“Als we een koerier hebben en we hebben sperma voorhanden, dan zullen we het altijd uitleveren.”
Ook wanneer een varkenshouder op zaterdagmiddag om vier uur of zondagochtend onverwacht sperma nodig heeft.
Naast leveringszekerheid, zowel in Nederland als wereldwijd, speelde ook de strenge kwaliteitscontrole bij KLASSE een belangrijke rol in de samenwerking met het Deense DanBred. “Wij zijn altijd al heel kritisch op de kwaliteitscontrole”, vertelt Van Stipdonk. Zo kritisch zelfs dat dit in het begin tot vragen vanuit Denemarken leidde. “Dan zeiden wij: deze beren zijn gewoon niet goed genoeg. Hier kunnen wij geen sperma van de wereld over sturen.” Want goede genetica alleen is volgens hem niet voldoende. “Een beer kan geweldige genetica hebben, maar als zijn sperma niet goed genoeg is, kunnen we die beer gewoon niet gebruiken.”
Boeren verwachten 90% dracht
“Alle sperma is de microscoop gepasseerd en is absoluut goed”, vertelt Van Stipdonk. “Ook de drachtigheid ligt op een enorm hoog niveau. Boeren verwachten gewoon meer dan 90% dracht.” Om die kwaliteit zo goed mogelijk te bewaken, heeft KLASSE door de jaren heen een uitgebreide historie aan meetgegevens opgebouwd. Kocken legt uit dat met het CASA-systeem van ieder onderzocht spermamonster drie filmpjes worden gemaakt, waarna de computer onder meer de beweeglijkheid en vorm van de zaadcellen analyseert.
Niet alleen de eerste analyse wordt vastgelegd. Ook de resultaten van de nacontroles na 24, 72 en 144 uur worden opgeslagen. Zo bouwt KLASSE per beer een historie op van hoe het sperma zich in de dagen na productie ontwikkelt.
“Door de historie die we hebben, kunnen we het heel goed voorspellen”
Zegt Kocken. Aan die meetgegevens heeft KLASSE een eigen spermakwaliteitsindex gekoppeld. Daarmee kan het bedrijf de morfologie (vorm), motiliteit (beweeglijkheid) en houdbaarheid van het sperma sneller voorspellen. Voor varkenshouders geeft dat extra zekerheid over de kwaliteit en houdbaarheid van het geleverde sperma en maakt het gerichter advies mogelijk.
Tekst: Marloes ten Oever
Beeld: Ellen Meinen
Wij leveren varkensgenetica van wereldklasse en uitgebreide serviceoplossingen aan professionele varkenshouders over de hele wereld. Wij fokken voor robuuste en gezonde dieren. Dit omvat eigenschappen zoals overleving, vitaliteit van de big, conformatie en levensverwachting. We selecteren zowel op het eigen genetisch overlevingspotentieel van de big als op het effect van de zeug op de bigvitaliteit.
