Airco's als grote TFA-bron blijft onderbelicht in pfas-discussie

Na acties van Stichting Tegengif en Greenpeace vorige maand over de zorgen rondom pfas gingen er meerdere berichten rond over de enorme hoeveelheden pfas-pesticiden.

TFA is het kleine neefje in de pfas-familie, het heeft maar één combinatie van een C-atoom met drie fluoratomen, waar de andere pfas-moleculen vaak lange staarten van deze koolstof-fluorgroepen vormen. Het komt vooral in ons milieu voor als afbraakproduct van grotere pfas-moleculen. Door de andere samenstelling stapelt het molecuul typisch niet op in lichamen of weefsels, maar spoelt snel weer door het lichaam. Toch zijn er nu zorgen over de effecten, omdat het wel constant aanwezig is en zo ook een effect heeft op onze gezondheid. De impact lijkt vooralsnog minder schadelijk dan die van grote, bekend problematische varianten zoals pfoa (perfluoroctaanzuur).

Koudemiddelen

Een bijzondere rol hierin komt van de Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT) met hun rapport over risico’s van TFA voor onze drinkwaterkwaliteit. Anders dan de titel suggereert, gaat het rapport enkel in op de rol van pesticiden in de bijdrage van TFA. De inspectie concludeert dat uit 456.000 kilogram pfas-houdende pesticiden maar liefst 21.000 kilogram TFA vrijkomt door afbraak van de middelen tot kleinere moleculen. Het is een flink getal, dat het begrijpelijk maakt dat ze hiernaar kijken.

Maar wat niet duidelijk wordt, is waarom ze vervolgens alleen naar deze bron kijken. Andere bronnen noemen ze kort in hun rapport: 2.000 kilogram lozingen van de Nederlandse industrie voor alle pfas-soorten en maar liefst 60.000 tot 80.000 kilogram specifiek voor TFA vanuit de Rijn uit Duitsland. Daarnaast noemen ze even de afbraak van koudemiddelen in de lucht, zonder hier verder op in te gaan. En met name dát valt op. Deze bron lijkt namelijk vele malen groter te zijn dan de bron van pesticiden, maar blijft structureel onbenoemd.

Juist ook waar het rapport de bestrijdingsmiddelen als een van de grootste bronnen noemt, verwijzen ze naar een artikel, waarin juist de bron van de koudemiddelen opvallend groot blijkt. Daar lijkt in een grafiek de bijdrage van airco’s en koelsystemen ruim vijf keer zo hoog als de bijdrage uit pfas.

Niet in verhouding

Koudemiddelen zijn stoffen in airco’s en koelsystemen die daaruit vrij kunnen komen als gas en in de lucht afbreken tot TFA, wat met regen weer neerslaat op de bodem.

Ook een bericht van Jan Peeters van de Taskforce van de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO) op LinkedIn komt tot de conclusie dat de discussie nu niet in verhouding is. Hij berekent zelfs dat de bijdrage van alleen al autoairco’s aan TFA-emissies in Nederland rond de 500 ton zit. Dat is dus ruim 23 keer meer dan de bijdrage uit gewasbeschermingsmiddelen.

Het lijkt terecht dat er kritisch wordt gekeken naar TFA. En nu de herbeoordeling bij het Ctgb ligt, is het verstandig om te blijven zoeken naar alternatieve opties voor pfas-pesticiden, waar mogelijk, wat inderdaad vaak heel lastig is. Maar een eerlijkere balans in aandacht naar de bronnen van TFA mag beter in het brede debat landen.