Resultaten meerjarige ICM-pilot: ‘Sturen op milieubelasting in gewasbescherming werkt’
Inzet van het meerjarige project was om meerjarig te kijken hoe geïntegreerd gewasbeheer, oftewel integrated crop management (ICM), in de praktijk kan bijdragen aan het verminderen van de milieubelasting van gewasbescherming. Belangrijke inzet is wel het behoud van het verdienvermogen van de telers.
Opzet onderzoek
De pilot is uitgevoerd op twee gangbare akkerbouwbedrijven onder praktijkomstandigheden: een bedrijf op zuidwestelijke klei en een bedrijf op noordoostelijk zand. Er is bewust gekozen voor gangbare bedrijven en teelten, zodat de resultaten relevant zijn voor opschaling in de Nederlandse akkerbouw en aansluiten bij behoud van verdienvermogen. Per gewas en ziekte, plaag of onkruid is gewerkt vanuit vijf pijlers van ICM: gewasdiversiteit in ruimte en tijd, ras en teeltwijze, bodem-water-bemesting, gerichte bestrijding en monitoring/evaluatie.
Per gewas en ziekte, plaag of onkruid is gewerkt vanuit vijf pijlers van ICM: gewasdiversiteit in ruimte en tijd, ras en teeltwijze, bodem-water-bemesting, gerichte bestrijding en monitoring/evaluatie. Jaarlijks werd door de teler in samenspraak met zijn adviseurs en met inbreng van onderzoekers een teeltplan opgesteld met maatregelen om minder afhankelijk te worden van chemische gewasbescherming. Bij het opstellen van het teeltplan is er bij de opzet van de gewasbeschermingsstrategie gestreefd om als richtgetal een vijftig procent reductie in milieubelasting te realiseren ten opzichte van de referentieperiode. Daarnaast is er door de bedrijven geëxperimenteerd met voor het bedrijf nieuwe technieken en teeltmaatregelen.
Bron: Rapport ‘Teeltaanpak plantgezondheid pilot 2021-2025 - Op weg naar een ICM-aanpak in de Nederlandse akkerbouw’
Jaarinvloeden hebben groot effect op milieubelasting
Uit de conclusies blijkt dat de jaarinvloeden een groot effect hebben op de milieubelastingspunten (MBP). Zo zorgde phytophthora in 2024 en 2025 logischerwijs voor een hoger fungicidengebruik dan in de jaren ervoor. Bovendien zijn er middelen met een hoge MBP-score waarvoor geen alternatieven zijn, zoals voor de teelt van suikerbieten.
De grondsoort is een ander belangrijk punt. Zo is de onkruiddruk op zand groter dan op klei. De effectiviteit van mechanische onkruidbestrijding is sterk afhankelijk van de onkruiddruk. Tussen bedrijven is bovendien een groot verschil qua MBP door de middelenkeus. Daarnaast speelt ziektedruk, en in mindere mate plaagdruk, mee in het aantal bespuitingen. Ook het organische stofgehalte van een perceel kan een andere belasting geven op bijvoorbeeld het grondwater.
Voor de beide onderzoeksbedrijven gold dat andere maatregelen vaak ook bedrijfsbreed werden opgepakt. Dit heeft ermee te maken dat het in de praktijk toch lastig is om de gewasbescherming op de pilotpercelen anders uit te voeren dan op de overige percelen. Maatregelen waarbij de risicoperceptie klein is, worden dan overal toegepast, mits de capaciteit dat toeliet.
ICM kan milieubelasting verlagen
De conclusies zijn deze week tijdens een bijeenkomst in Den Haag gedeeld. BO Akkerbouw liet daar samen met de initiatiefnemers de belangrijkste resultaten en lessen uit de pilot naar doelsturing op milieubelasting binnen ICM zien. De partijen zien de positieve resultaten van doelsturing op milieubelasting van gewasbescherming als belangrijke bouwsteen voor het Convenant Gewasbescherming dat op dit moment verder wordt uitgewerkt.
„Deze praktijkpilot laat zien dat verduurzaming daadwerkelijk uitvoerbaar is, met behoud van verdienvermogen van telers”, vertelt directeur André Hoogendijk van BO Akkerbouw. „Doelsturing en benchmarking bieden perspectief om ondernemers ruimte te geven voor innovatie, terwijl ook de benodigde milieudoelen worden gerealiseerd. Deze praktijkervaring ondersteunt de inzet van de sector binnen het uit te werken Convenant Gewasbescherming.”
Martin de Vries
Geboren en getogen in het Friese Oudehaske ontwikkelde Martin een grote interesse voor de landbouw. Als opgeleid journalist specialiseerde hij zich in de akkerbouw. Zijn overmatige dosis aan nieuwsgierigheid zet hij in voor het team rond Akkerwijzer.
Beeld: Ellen Meinen
