Recordzomer laat najaarsdip bij zeugen dit jaar zwaarder uitpakken
Susteren, zomer 2026 ging de boeken in als de warmste ooit gemeten in Nederland. Voor de varkenshouderij blijft dat niet zonder gevolgen: de jaarlijkse najaarsdip in de vruchtbaarheid van zeugen dreigt dit jaar zwaarder uit te pakken dan gebruikelijk.
Het KNMI mat een gemiddelde zomertemperatuur van 19,3°C bij De Bilt, het vorige record uit 2018 (18,9°C) werd ruim verbroken, met 11 tropische dagen (>30°C) in De Bilt zelf. Landelijk vielen zelfs 31 lokaal tropische dagen — dagen waarop ergens in Nederland ≥30°C werd gemeten, meer dan sinds 1947. In Maastricht bleef het bovendien drie nachten op rij warmer dan 22°C: nooit eerder gemeten.
| 19,3°C | Gemiddelde zomertemperatuur De Bilt — nieuw record (vorige: 18,9°C in 2018) |
| 31 dagen | Lokaal tropische dagen in Nederland — record sinds 1947 |
| 2× zo veel | Terugkomers bij zeugen tijdens de hittegolf (5-7% → 10-15%) |
| €50+/zeug | Geschat effect op het afbigpercentage, o.b.v. eigen kengetallen (rekenvoorbeeld) |
Terugkomers al verdubbeld
Dat is niet alleen een weerbericht. Tijdens de hittegolf van eind juni tot medio juli meldden vruchtbaarheidsspecialisten dat het aandeel terugkomers bij zeugen verdubbelde: van de gebruikelijke 5 tot 7 procent naar 10 tot 15 procent (bron: Van Dijk ScanService, in Nieuwe Oogst, 7 augustus 2026).
Dat sluit aan bij het bekende patroon van seizoensgebonden onvruchtbaarheid: onderzoek van De Rensis et al. (2017) en Auvigne et al. (2010) laat zien dat de afnemende daglengte tussen half augustus en eind oktober, versterkt door hitte in de voorgaande zomer, de afgifte van GnRH, FSH en LH onderdrukt. Hitte verlaagt bovendien de insuline- en IGF-1-spiegel van de zeug, met een zwakkere follikelontwikkeling en een lagere drachtigheid tot gevolg.
Wat kost dat?
Gemiddeld daalt het afbigpercentage tijdens deze najaarsdip met 2,8 procentpunt, bij een kwart van de bedrijven met meer dan 7 procentpunt (Auvigne et al., 2010).
Onderstaand rekenvoorbeeld, gebaseerd op een eigen kengetallenspiegel, niet op het wetenschappelijke gemiddelde hierboven laat zien hoe dat in de praktijk kan uitpakken: bij een 5-jaarsgemiddelde van 8 procent herinseminaties en 87 procent afbigpercentage, verdubbelt het aantal herinseminaties tijdens een hittegolf naar 16 procent, waardoor het afbigpercentage tijdelijk naar circa 74 procent zakt. Over een hitteperiode van drie maanden komt dat op jaarbasis neer op ruim 3 procentpunt lager afbigpercentage bij €16,50 per procentpunt per zeug per jaar (methode Wageningen University/KWIN, Izaak Vermeij) al snel meer dan €50 per aanwezige zeug.
Herstel begint in de kraamstal
De volgende worp wordt al gevormd tijdens de voorgaande kraamstalperiode. Een zeug die snel herstelt van de zomerhitte, legt daarmee ook de basis voor meer en betere biggen in de ronde erna.
Ardol adviseert varkenshouders om, naast de gebruikelijke maatregelen tegen hitte- en daglichtstress, nu ook in te zetten op herstel via de voeding:
- Een constant lichtschema (16 uur licht / 8 uur donker) door de hele locatie
- Voldoende voer (minimaal 3 kg/dag) bij de start van de dracht
- Ondersteuning met natuurlijke additieven zoals Lianol Solapro in lacto- en flushvoer, aangevuld met Lianol Ferti rond het dekken
Belangrijk: dit werkt alleen als de randvoorwaarden op orde zijn, met name de conditie van de zeugen en het juiste inseminatiemoment. Raadpleeg voor een vruchtbaarheidsadvies op maat altijd de dierenarts.
Zelf doorrekenen
Ardol heeft een online rekentool ontwikkeld waarmee varkenshouders hun eigen situatie kunnen doorrekenen: op basis van het eigen aantal zeugen en afbigpercentages laat de tool direct zien wat een hittegolf dit jaar kan kosten. De rekentool en meer achtergrondinformatie zijn te vinden op ardol.nl/nl/hittestress-rekentool of via onderstaande button:
Tekst: Ardol
Beeld: Shutterstock
Bronnen: KNMI (2026) — Seizoensoverzicht zomer 2026, Nieuwe Oogst (7 aug. 2026) — “Door hittegolf is aantal terugkomers bij zeugen verdubbeld” (Van Dijk ScanService), De Rensis, F. et al. (2017) — Theriogenology 96: 111-117, Auvigne, V. et al. (2010) — Theriogenology 74(1): 60-66, Wageningen University / KWIN, Izaak Vermeij — financiële waardering afbigpercentage
Ardol – Innovatie in natuurlijke diergezondheid
Bij Ardol geloven we dat topprestaties in de varkenshouderij beginnen bij een gezonde start. Wij ontwikkelen en produceren innovatieve, natuurlijke supplementen zoals Lianol en Basdiar, die het verschil maken in vruchtbaarheid, kraamstalmanagement en bigvitaliteit. Onze oplossingen zijn wetenschappelijk onderbouwd, praktisch toepasbaar en gericht op winst in elk stadium van de productie.
Vanuit ons familiebedrijf combineren we jarenlange ervaring met een scherpe focus op de uitdagingen van vandaag én morgen.
