Rust bij zeugen: een onderschatte sleutel voor betere prestaties

Kijk naar je zeugen

De beste manier om het rustniveau in de stal te beoordelen, is door het gedrag van de dieren te observeren. Zeugen laten vaak zelf zien waar verbeterpunten liggen.

Let bijvoorbeeld op:

• Onrust in de groep vóór het voeren.
• Vechten of verdringen tijdens het voeren.
• Loos kauwen (speekselen/schuimbekken) of stangbijten na het voeren.
• Veel schrammen of huidbeschadigingen.
• Zeugen die actief blijven zoeken naar restvoer.

Vooral het gedrag na het voeren zegt veel. Rustig liggende zeugen zijn vaak een teken dat de dieren voldoende verzadigd zijn en weinig stress ervaren. Rustige zeugen liggen vaak op de zij. Blijvende activiteit en voerzoekend gedrag kunnen juist wijzen op honger of frustratie.

Verzadiging zorgt voor rust

Voer speelt een belangrijke rol in het creëren van rust bij dragende zeugen. Wanneer zeugen onvoldoende verzadigd zijn, neemt de kans op voergericht gedrag, onrust en onderlinge agressie toe. Kijk daarom niet alleen naar het voerschema, maar vooral naar het gedrag van de dieren. Rustige zeugen die na het voeren gaan liggen, zijn vaak een teken dat de verzadiging op orde is. Blijven veel dieren zoeken naar voer of looskauwen, dan is het verstandig om kritisch naar de voergift en de vezelvoorziening te kijken.

Een goed vezelrijk drachtvoer helpt door fermentatie het verzadigingsgevoel te verlengen en draagt daarmee bij aan meer rust in de groep. Controleer daarnaast regelmatig of de werkelijke voergift overeenkomt met wat op papier is gepland. Kleine afwijkingen kunnen ongemerkt leiden tot extra onrust in de afdeling.

Voorkom onrust in de groep

Iedere verandering in een groep leidt tot een nieuwe rangorde. Dat gaat gepaard met gevechten, stress en soms een tijdelijke terugval in voeropname. Vooral gelten zijn hierbij kwetsbaar doordat ze vaak lager in rang staan dan oudere zeugen.

Maak tijdens de aanleerperiode een aparte groep voor de gelten en neem voldoende tijd de dieren het systeem aan te leren. Een rustige groep begint met een stabiele groepssamenstelling en voldoende mogelijkheden voor iedere zeug om rustig te eten en te liggen. Beperk daarom het mengen van dieren zoveel mogelijk en huisvest gelten waar mogelijk apart. Wanneer mengen noodzakelijk is, plaats de dieren dan bij voorkeur tegelijkertijd in een schone afdeling.

Zorg daarnaast voor voldoende ruimte bij voer- en drinkplaatsen, zodat ondergeschikte dieren kunnen uitwijken en iedere zeug voldoende kans krijgt om haar portie en ook water op te nemen. Een goede wateropname is namelijk van belang, niet alleen voor de rust bij het dier. Controleer de eerste dagen na het groeperen extra op vechtsporen, kreupelheid en achterblijvende voeropname. Juist in deze periode wordt de basis gelegd voor rust in de groep.

De mens maakt het verschil

Op bedrijven met rustige dierverzorgers zijn vaak ook de dieren rustiger. Zeugen herkennen routines en reageren sterk op de manier waarop ze worden behandeld.

Een rustige werkwijze kenmerkt zich door:

• Voorspelbaar handelen.
• Rustig verplaatsen van dieren.
• Zo min mogelijk opjagen.
• Zorg voor minimaal 2 positieve interacties per week met je opfok gelten. Kom dus niet alleen maar in de hokken om te behandelen. Geef bijvoorbeeld Regumate individueel aan gelten.

Juist deze dagelijkse details maken vaak het verschil tussen een onrustig en een stabiel koppel.

Extra aandacht voor de kraamstal

Rond het afbiggen is rust misschien wel het belangrijkst. Stress en pijn kunnen het geboorteproces verstoren en hebben een negatieve invloed op het welzijn van deze individuele zeug, maar werken ook door op de andere zeugen. Een rustige omgeving, beperkt lawaai en weloverwogen geboortehulp dragen bij aan een soepele geboorte en een goede start van de lactatie.

Stel jezelf deze drie vragen

Wanneer u het rustniveau op uw bedrijf wilt beoordelen, begin dan met drie eenvoudige vragen:

1. Zijn mijn zeugen na het voeren echt verzadigd?
2. Zie ik regelmatig schrammen, vechtsporen of voerjagers in de groep?
3. Brengt onze dagelijkse werkwijze rust in de stal, of juist onrust?
4. Blijven zeugen rustig liggen bij binnenkomen kraamstal en hoe is liggedrag?

Rust bij zeugen betaalt zich terug

Rustige zeugen vreten beter, hebben minder last van stress en benutten hun genetische potentieel beter. Door aandacht te besteden aan verzadiging, groepsdynamiek en een rustige omgang met dieren ontstaat een stabielere koppel met meer werkplezier en betere prestaties.

Meer weten?

Ben je zeugenhouder en wil je met één van onze specialisten sparren over de rust bij zeugen op jouw bedrijf? Neem dan contact met ons op. Je kunt ons bereiken door te bellen naar 088 488 29 74 of door een mail te sturen naar klantenservice@agrifirm.com